Η σφοδρή κακοκαιρία που έπληξε την Κρήτη τις τελευταίες ημέρες δεν ήταν ένα συνηθισμένο φθινοπωρινό επεισόδιο. Πίσω από τις ιδιαίτερα μεγάλες ποσότητες βροχής κρύβεται μια ασυνήθιστη για την εποχή ατμοσφαιρική διάταξη, η οποία επηρέασε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και της Μεσογείου, σύμφωνα με ανάλυσης του Meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Όπως τονίζεται στο σχετικό άρθρο, υπό κανονικές συνθήκες, στα τέλη Σεπτεμβρίου και τις αρχές Οκτωβρίου, τα καιρικά συστήματα και οι αέριες μάζες πάνω από την Ευρώπη κινούνται κυρίως από τα δυτικά προς τα ανατολικά, με τον Ατλαντικό να αποτελεί βασική πηγή διαταραχών για την ευρωπαϊκή ήπειρο. Στην Ελλάδα, αυτή η κυκλοφορία ευνοεί συνήθως περισσότερες βροχές στη δυτική χώρα, όπου καταγράφονται και τα μεγαλύτερα ύψη βροχής αυτή την εποχή. Φέτος, όμως, η ατμοσφαιρική κυκλοφορία «μπλόκαρε», αλλάζοντας εντελώς την εικόνα.
Πώς «μπλόκαρε» η ατμόσφαιρα
Στα τέλη Σεπτεμβρίου σημειώθηκε στον Βόρειο Ατλαντικό «εκρηκτική κυκλογένεση», δηλαδή πολύ γρήγορη ενίσχυση ενός βαρομετρικού χαμηλού. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε τη μεταφορά θερμότερου αέρα προς τη Σκανδιναβία και συνέβαλε στην ενίσχυση των υψηλών πιέσεων πάνω από τη Βορειοανατολική Ευρώπη.
Ως αποτέλεσμα, δημιουργήθηκε ένα έντονα κυματισμένο και επίμονο μοτίβο ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, το οποίο ανέκοψε τη συνηθισμένη κίνηση των συστημάτων από τα δυτικά προς τα ανατολικά.
Παράλληλα, ψυχρές αέριες μάζες άρχισαν να κατευθύνονται από τη Βορειοανατολική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια, το Αιγαίο και την Ελλάδα, μετατοπίζοντας το κύριο πεδίο των βροχοπτώσεων προς την ανατολική και νότια χώρα.
Η διαταραχή αποκόπηκε σταδιακά από το βασικό ρεύμα της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και σχημάτισε ένα αποκομμένο χαμηλό πάνω από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό ήταν καθοριστικό για τη διάρκεια της κακοκαιρίας. Ένα αποκομμένο χαμηλό μπορεί να παραμείνει σχεδόν στάσιμο για αρκετές ημέρες, καθώς δεν επηρεάζεται εύκολα από τους ισχυρούς ανέμους της ανώτερης ατμόσφαιρας που συνήθως μετακινούν τα καιρικά συστήματα προς τα ανατολικά, όπως τονίζουν οι επιστήμονες του Meteo.gr.
Γιατί η Κρήτη δέχθηκε τόσο μεγάλες ποσότητες βροχής
Το αποκομμένο χαμηλό παρέμεινε για αρκετές ημέρες στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Την ίδια στιγμή, οι υψηλές πιέσεις βορειότερα διατήρησαν μια μεγάλη διαφορά πίεσης, ενισχύοντας ένα επίμονο βόρειο έως βορειοανατολικό ρεύμα πάνω από το Αιγαίο.
Έτσι, ψυχρές αέριες μάζες συνέχισαν να μεταφέρονται προς την Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα η Κρήτη τροφοδοτούνταν με μεγάλες ποσότητες υγρασίας.
Καθώς ο ψυχρός αέρας περνούσε πάνω από το ακόμη θερμό Αιγαίο, εμπλουτιζόταν με υδρατμούς και γινόταν ολοένα πιο ασταθής. Το αποκομμένο χαμηλό ευνοούσε παράλληλα την ανοδική κίνηση του αέρα.
Όταν το βόρειο ρεύμα έφτανε στην Κρήτη, οι αέριες μάζες αναγκάζονταν να κινηθούν προς τα πάνω καθώς συναντούσαν τους ορεινούς όγκους του νησιού. Η διαδικασία αυτή ενίσχυε ακόμη περισσότερο τις βροχοπτώσεις, οδηγώντας στις εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες που καταγράφηκαν.
Πάνω από 840 χιλιοστά βροχής στη Σαμαριά
Τα στοιχεία του δικτύου της μονάδας Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών αποτυπώνουν το μέγεθος του φαινομένου.
Κατά το πενθήμερο από την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου έως την Κυριακή 4 Οκτωβρίου, μετρήσεις από 70 μετεωρολογικούς σταθμούς στην Κρήτη κατέγραψαν εξαιρετικά υψηλά ύψη βροχής.
Στη Σαμαριά, στη θέση Ξυλόσκαλο, κατεγράφησαν πάνω από 840 χιλιοστά βροχής, ενώ στα Ανώγεια Ρεθύμνου το ύψος της βροχής ξεπέρασε τα 640 χιλιοστά. Στο οροπέδιο Λασιθίου, στο Τζερμιάδο, καταγράφηκαν συνολικά 448 χιλιοστά.
Δεν είναι η πρώτη φορά
Παρόμοιες ατμοσφαιρικές διατάξεις έχουν προκαλέσει στο παρελθόν ακραίες βροχοπτώσεις στην Κρήτη. Η επιστημονική ανάλυση των κακοκαιριών «Χιόνη» και «Ωκεανίδα», τον Φεβρουάριο του 2019, είχε δείξει ότι και τότε ο συνδυασμός ισχυρών υψηλών πιέσεων πάνω από την Ευρώπη, χαμηλών πιέσεων νότια της Κρήτης και επίμονης μεταφοράς υγρών αερίων μαζών πάνω από το Νότιο Αιγαίο και το Κρητικό Πέλαγος είχε οδηγήσει σε πολύ μεγάλα ύψη βροχής.
Όπως τονίζεται από το Meteo.gr, το πρόσφατο επεισόδιο ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σημασία ενός πυκνού δικτύου μετεωρολογικών σταθμών. Οι συνεχείς μετρήσεις επιτρέπουν την καλύτερη παρακολούθηση μιας κακοκαιρίας, την έγκαιρη έκδοση προειδοποιήσεων και, μετά το πέρας της, την ακριβή καταγραφή της χωρικής κατανομής των βροχοπτώσεων.
