Οι μεταφορές χρημάτων σε παιδιά, εγγόνια και συγγενείς μέσω IRIS ή τραπεζών κρύβουν φορολογικές παγίδες. Η ΑΑΔΕ εντείνει τους ελέγχους σε δωρεές και γονικές παροχές, με πρόστιμα και φόρους για όσους παραβούν τους κανόνες
Η μεταφορά χρημάτων μεταξύ συγγενών έχει γίνει πλέον καθημερινή υπόθεση. Γονείς που ενισχύουν οικονομικά τα παιδιά τους, παππούδες που βοηθούν εγγόνια τα οποία σπουδάζουν μακριά από το σπίτι ή σύζυγοι που μεταφέρουν ποσά μεταξύ λογαριασμών θεωρούν συχνά ότι πρόκειται για απλές τραπεζικές κινήσεις χωρίς φορολογικές συνέπειες. Η πραγματικότητα, ωστόσο, αποδεικνύεται αρκετά πιο σύνθετη, καθώς η φορολογική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για τις χρηματικές δωρεές και τις γονικές παροχές.
Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει χιλιάδες φορολογούμενους σε αντιπαράθεση με τις φορολογικές Αρχές, ενώ πλήθος υποθέσεων έχει καταλήξει στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, με πολίτες να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους επιβλήθηκαν για συναλλαγές τις οποίες θεωρούσαν απολύτως νόμιμες ή ακόμη και αυτονόητες.
Ιδιαίτερα αυξημένο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιπτώσεις μεταφοράς χρημάτων μέσω τραπεζών ή εφαρμογών άμεσων πληρωμών, αλλά και οι λεγόμενες άτυπες δωρεές, οι οποίες συχνά δημιουργούν παρεξηγήσεις και οδηγούν σε φορολογικές επιβαρύνσεις.
Οι έλεγχοι και οι προσφυγές
Τα τελευταία χρόνια οι φορολογικές υπηρεσίες εξετάζουν με μεγαλύτερη προσοχή υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών. Σε πολλές περιπτώσεις διαπιστώνονται παραλείψεις στις απαιτούμενες δηλώσεις ή κινήσεις που δεν ακολουθούν τις διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος.
Αρκετές υποθέσεις αφορούν μεταβιβάσεις χρημάτων που πραγματοποιήθηκαν με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικού συστήματος, γεγονός που στερεί από τους φορολογούμενους σημαντικά φορολογικά πλεονεκτήματα. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήθηκε η αξιοποίηση του υψηλού αφορολόγητου μέσω διαδοχικών μεταβιβάσεων μεταξύ συγγενών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε υπόθεση φοιτήτριας που λάμβανε μηνιαία οικονομική ενίσχυση από τον παππού της κατά τη διάρκεια των σπουδών της. Κατά τον μεταγενέστερο έλεγχο διαπιστώθηκε ότι δεν είχε υποβληθεί η απαιτούμενη δήλωση για τα συγκεκριμένα ποσά. Παρότι τελικά κατατέθηκε η σχετική δήλωση, η καθυστέρηση οδήγησε στην επιβολή προστίμου, το οποίο παρέμεινε σε ισχύ.
Τι ισχύει για το «χαρτζιλίκι» μέσω IRIS
Μία από τις συχνότερες απορίες αφορά τις μεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών όπως το IRIS.
Στις περιπτώσεις όπου τα χρήματα προορίζονται για καθημερινές ανάγκες, μικροέξοδα ή γενικότερα για τη συντήρηση και διαβίωση του παιδιού, δεν θεωρείται ότι πραγματοποιείται δωρεά. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν το παιδί αποτελεί προστατευόμενο μέλος της οικογένειας, όπως ένας ανήλικος ή ένας φοιτητής έως 25 ετών.
Επομένως, οι συγκεκριμένες μεταφορές δεν δημιουργούν υποχρέωση υποβολής δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της φορολογικής διοίκησης.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Ιδιαίτερη σημασία έχει το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ που ισχύει για μεταβιβάσεις χρημάτων μεταξύ στενών συγγενών.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια. Ωστόσο, για να ισχύσει η απαλλαγή από τον φόρο απαιτείται η συναλλαγή να πραγματοποιηθεί μέσω τραπεζικού συστήματος και να υποβληθεί κανονικά η σχετική δήλωση.
Η ύπαρξη του αφορολόγητου δεν σημαίνει ότι η συναλλαγή μένει εκτός ελέγχου. Αντίθετα, οι φορολογικές Αρχές διασταυρώνουν τα στοιχεία με τα δεδομένα των τραπεζών ώστε να επιβεβαιώνεται η πραγματοποίηση της μεταφοράς.
Οι περιπτώσεις που κρύβουν κινδύνους
Σημαντικά προβλήματα προκύπτουν όταν οι χρηματικές γονικές παροχές γίνονται με μετρητά. Σε αυτή την περίπτωση δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο όριο και επιβάλλεται αυτοτελής φορολόγηση με συντελεστή 10%.
Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις λεγόμενες διαδοχικές δωρεές. Όταν χρήματα μεταφέρονται μέσω ενδιάμεσων προσώπων με σκοπό να καταλήξουν σε συγγενείς που δεν καλύπτονται από το ευνοϊκό καθεστώς, οι ελεγκτικές υπηρεσίες εξετάζουν προσεκτικά την ουσία των συναλλαγών.
Σε τέτοιες περιπτώσεις αξιολογούνται το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των μεταφορών, ο πραγματικός αποδέκτης των χρημάτων και ο οικονομικός σκοπός των κινήσεων. Αν διαπιστωθεί καταστρατήγηση των κανόνων, μπορεί να επιβληθεί φόρος χωρίς την προστασία του αφορολόγητου.
Τι συμβαίνει στους κοινούς λογαριασμούς
Ένα ακόμη πεδίο που προκαλεί συχνά παρερμηνείες αφορά τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς.
Όταν τα χρήματα κατατίθενται σε λογαριασμό όπου συνδικαιούχοι είναι περισσότερα από ένα πρόσωπα, οι φορολογικές Αρχές μπορούν να εξετάσουν ποιος χρησιμοποίησε τελικά τα ποσά. Εάν προκύψει ότι τα χρήματα αξιοποιήθηκαν από πρόσωπο διαφορετικό από τον προβλεπόμενο δικαιούχο, η συναλλαγή ενδέχεται να αντιμετωπιστεί ως δωρεά και να φορολογηθεί ανάλογα.
Γι’ αυτόν τον λόγο, όσοι πραγματοποιούν μεταφορές χρημάτων προς συγγενείς καλούνται να γνωρίζουν τις λεπτομέρειες της νομοθεσίας και να τηρούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Μια κίνηση που μοιάζει απλή και καθημερινή μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να εξελιχθεί σε φορολογική υπόθεση με πρόστιμα, φόρους και χρονοβόρες διαδικασίες ελέγχου.
