Οι πολίτες μπορούν να ελέγχουν ηλεκτρονικά αν υπάρχει διαθήκη και να εκδίδουν τα απαραίτητα πιστοποιητικά μέσα από την πλατφόρμα diathikes.gr
Αμεση πρόσβαση σε διαθήκες και κληρονομικά έγγραφα αποκτούν πλέον οι πολίτες, καθώς η διαδικασία περνά πλήρως στο ψηφιακό περιβάλλον και ολοκληρώνεται ακόμη και αυθημερόν, χωρίς τη χρονοβόρα εμπλοκή των δικαστηρίων. Με ένα login και χωρίς ταλαιπωρία, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ελέγχουν ηλεκτρονικά αν υπάρχει διαθήκη και να εκδίδουν τα απαραίτητα πιστοποιητικά μέσα από την πλατφόρμα diathikes.gr, αποκτώντας μέσα σε λίγες ώρες πλήρη εικόνα για τα δικαιώματά τους και ανοίγοντας τον δρόμο για γρήγορες μεταβιβάσεις και αποδοχές κληρονομιάς. Η αλλαγή αυτή έρχεται να λύσει ένα από τα πιο πρακτικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν μέχρι σήμερα οι κληρονόμοι. Η αναζήτηση διαθήκης, η δημοσίευσή της και η λήψη των σχετικών εγγράφων μπορούσαν να κρατήσουν ακόμη και μήνες, με αποτέλεσμα να παγώνουν υποθέσεις, να καθυστερούν μεταβιβάσεις ακινήτων και να δημιουργείται αβεβαιότητα για το ποιος δικαιούται τι. Πλέον το σύστημα επιτρέπει την άμεση επιβεβαίωση ύπαρξης ή μη διαθήκης και την έκδοση των απαραίτητων πιστοποιητικών μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
H διαδικασία
Η διαδικασία ξεκινά με την είσοδο στην πλατφόρμα με τους προσωπικούς κωδικούς TAXISnet. Ο ενδιαφερόμενος δηλώνει αν ενεργεί για τον εαυτό του ή για λογαριασμό τρίτου και καταχωρεί τα στοιχεία του θανόντος. Στη συνέχεια, επισυνάπτει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, με βασικότερο τη ληξιαρχική πράξη θανάτου, και προχωρά στην επιλογή των εγγράφων που χρειάζεται. Με την καταβολή του σχετικού τέλους, η αίτηση υποβάλλεται προς έλεγχο και η διαδικασία προχωρά άμεσα.
Τα διαθέσιμα έγγραφα καλύπτουν όλο το φάσμα των αναγκών που σχετίζονται με μια διαθήκη. Περιλαμβάνουν βεβαιώσεις για το αν υπάρχει ή όχι αδημοσίευτη διαθήκη, πιστοποιητικά για το αν έχει δημοσιευτεί διαθήκη, καθώς και αντίγραφα πράξεων δημοσίευσης ή απόρριψης. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις παρέχονται και έγγραφα που αφορούν την κήρυξη ιδιόγραφων διαθηκών ως κύριων. Ολα τα έγγραφα εκδίδονται σε μορφή PDF, φέρουν ψηφιακή σφραγίδα, μοναδικό κωδικό επαλήθευσης και έχουν πλήρη αποδεικτική ισχύ.
Το κόστος για την έκδοση των εγγράφων ξεκινά από 25 ευρώ και φτάνει έως τα 45 ευρώ, ανάλογα με το είδος, ενώ για αιτήσεις που αφορούν παλαιότερες υποθέσεις προβλέπεται προσαύξηση. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα υποβολής αίτησης για τρίτο πρόσωπο υπό την προϋπόθεση ύπαρξης εξουσιοδότησης ή εκπροσώπησης, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά τις οικογένειες που χειρίζονται συλλογικά τέτοιες υποθέσεις.
Η μεγάλη τομή, ωστόσο, δεν είναι μόνο η ψηφιοποίηση της πρόσβασης, αλλά και η αλλαγή στον τρόπο δημοσίευσης των διαθηκών. Με το νέο πλαίσιο που εισήγαγε ο Νόμος 5221/2025, η αρμοδιότητα πέρασε από τα δικαστήρια στους συμβολαιογράφους. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία δεν εξαρτάται πλέον από τα επιβαρυμένα δικαστικά προγράμματα, αλλά ολοκληρώνεται άμεσα από τον αρμόδιο συμβολαιογράφο.
Στην πράξη, όταν υπάρχει διαθήκη, ο ενδιαφερόμενος απευθύνεται σε συμβολαιογράφο, ο οποίος συντάσσει την πράξη δημοσίευσης και την καταχωρεί στο ηλεκτρονικό μητρώο. Η καταχώρηση αυτή ενεργοποιεί αυτόματα την ενημέρωση του ληξιαρχείου, εξαλείφοντας καθυστερήσεις που μέχρι σήμερα δημιουργούσαν σοβαρά εμπόδια στην ολοκλήρωση των διαδικασιών. Ετσι, οι κληρονόμοι μπορούν να προχωρήσουν άμεσα σε αποδοχή κληρονομιάς και σε κάθε επόμενη πράξη που απαιτείται.
Οι ιδιόχειρες διαθήκες
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντιμετώπιση των ιδιόγραφων διαθηκών, οι οποίες μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν δικαστική διαδικασία για να αναγνωριστούν ως έγκυρες. Πλέον ο συμβολαιογράφος μπορεί να τις κηρύξει κύριες, δηλαδή να πιστοποιήσει τη γνησιότητά τους ως προς τη γραφή και την υπογραφή μέσα από μια σύντομη διαδικασία. Η εξέλιξη αυτή μειώνει δραστικά τον χρόνο και το κόστος για τους ενδιαφερόμενους, ενώ περιορίζει και τις πιθανότητες αμφισβητήσεων. Η πρακτική αξία της αλλαγής γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στην αγορά ακινήτων. Μέχρι σήμερα πολλές μεταβιβάσεις καθυστερούσαν λόγω εκκρεμοτήτων γύρω από τη δημοσίευση διαθηκών. Με τη νέα διαδικασία οι εκκρεμότητες αυτές περιορίζονται σημαντικά, επιτρέποντας την ταχύτερη ολοκλήρωση αγοραπωλησιών και άλλων συναλλαγών. Παράλληλα, μειώνεται η αβεβαιότητα για τους αγοραστές και τους επενδυτές, οι οποίοι μπορούν πλέον να έχουν σαφή εικόνα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς ενός ακινήτου.
Ταυτόχρονα, ενισχύονται η διαφάνεια και η ασφάλεια των συναλλαγών. Ολα τα δεδομένα τηρούνται σε ένα κεντρικό, ψηφιακό μητρώο, ενώ η δυνατότητα επαλήθευσης των εγγράφων μέσω μοναδικού κωδικού εξασφαλίζει ότι δεν υπάρχει περιθώριο αλλοίωσης ή αμφισβήτησης. Το σύστημα λειτουργεί ως μια ενιαία βάση δεδομένων που συγκεντρώνει και οργανώνει πληροφορίες που μέχρι πρότινος ήταν κατακερματισμένες.
