Η μεταμοσχευτική δραστηριότητα ενισχύθηκε για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, με 137 αποβιώσαντες και 93 ζώντες δότες. Οι νεφροί παραμένουν μακράν το συχνότερα μεταμοσχευόμενο όργανο, ενώ η χώρα θέτει ως επόμενο στόχο τους 200 αποβιώσαντες δότες ετησίως έως το 2030
Μια ακόμη θετική χρονιά για τη δωρεά και τις μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων ήταν το 2025, καθώς συνολικά 388 ασθενείς έλαβαν τουλάχιστον ένα μόσχευμα από αποβιώσαντα ή ζώντα δότη, έναντι 362 το 2024.
Η αύξηση στο σύνολο των μεταμοσχευμένων ασθενών διαμορφώθηκε περίπου στο 7,2%. Ακόμη μεγαλύτερη, όμως, ήταν η άνοδος στη μεταμοσχευτική δραστηριότητα που βασίστηκε σε αποβιώσαντες δότες: οι μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες δότες στην Ελλάδα αυξήθηκαν από 230 το 2024 σε 285 το 2025, δηλαδή κατά περίπου 24%.
Παράλληλα οι αξιοποιηθέντες αποβιώσαντες δότες έφτασαν τους 137, από 111 έναν χρόνο νωρίτερα, καταγράφοντας αύξηση 23%. Πρόκειται για την πέμπτη συνεχόμενη χρονιά με ανοδικό αποτύπωμα, σύμφωνα με τον ετήσιο απολογισμό του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων.
Οι μεταμοσχεύσεις νεφρού στην πρώτη θέση
Δωρεά οργάνων: 7 στις 10 οικογένειες λένε το κρίσιμο «ναι» όταν ερωτηθούν στις ΜΕΘ
Πώς έγινε η Ισπανία «πρωταθλήτρια» σε μεταμοσχεύσεις και δωρεά οργάνων; Η διευθύντρια του ισπανικού ΕΟΜ μιλά στο ygeiamou
Η Ελλάδα «ξαναζωντανεύει» τον χάρτη των μεταμοσχεύσεων – Φέτος τα «μικρά θαύματα» έχουν ήδη σπάσει ρεκόρ
Οι μεταμοσχεύσεις νεφρού αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα της μεταμοσχευτικής δραστηριότητας. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 284 νεφρικές μεταμοσχεύσεις: 192 από αποβιώσαντες και 92 από ζώντες δότες.
Ακολουθούν οι μεταμοσχεύσεις ήπατος. Από αποβιώσαντες δότες μεταμοσχεύθηκαν 67 ασθενείς, ενώ πραγματοποιήθηκε και μία μεταμόσχευση από ζώντα δότη.
Την ίδια χρονιά έγιναν επίσης:
-23 μεταμοσχεύσεις καρδιάς,
-12 μεταμοσχεύσεις πνευμόνων,
-6 συνδυασμένες μεταμοσχεύσεις νεφρού και παγκρέατος,
-2 συνδυασμένες μεταμοσχεύσεις νεφρού και ήπατος,
-μία συνδυασμένη μεταμόσχευση καρδιάς και πνευμόνων.
Η μεγαλύτερη άνοδος σε απόλυτους αριθμούς καταγράφηκε στις μεταμοσχεύσεις νεφρού από αποβιώσαντες δότες, οι οποίες αυξήθηκαν από 149 το 2024 σε 184 το 2025. Σημαντική αύξηση σημειώθηκε και στις μεταμοσχεύσεις ήπατος, από 50 σε 67. Αντίθετα, οι μεταμοσχεύσεις νεφρού από ζώντες δότες υποχώρησαν από 123 σε 92.
Τα νοσοκομεία με τις περισσότερες μεταμοσχεύσεις
Στις νεφρικές μεταμοσχεύσεις, τη μεγαλύτερη δραστηριότητα εμφάνισε το Λαϊκό Νοσοκομείο, όπου πραγματοποιήθηκαν 131 επεμβάσεις: 63 από αποβιώσαντες και 68 από ζώντες δότες.
Ακολούθησαν:
-το Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης, με 70 μεταμοσχεύσεις νεφρού,
-ο Ευαγγελισμός, με 46,
-το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου, με 27,
-το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, με 5,
-το Ωνάσειο, επίσης με 5 μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες.
Διαφορετική είναι η εικόνα ως προς τα νοσοκομεία που προσέφεραν τους περισσότερους δότες μέσω των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας τους. Την πρώτη θέση κατείχε η «Σωτηρία», με 19 αξιοποιηθέντες δότες, και ακολούθησαν το «Αττικόν» με 17, το ΚΑΤ με 13 και το Κοργιαλένειο–Μπενάκειο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού με 11.
Ιδιαίτερα υψηλή ήταν η αξιοποίηση των μοσχευμάτων από τους δότες του «Αττικόν», από τους οποίους προέκυψαν 40 αξιοποιηθέντα όργανα, του ΚΑΤ με 34 και του Κοργιαλένειου–Μπενάκειου με 29.
Η συνεργασία με άλλες χώρες
Η μεταμοσχευτική δραστηριότητα δεν περιορίζεται εντός των ελληνικών συνόρων. Όργανα που δεν μπορούσαν να αξιοποιηθούν εγκαίρως στην Ελλάδα προσφέρθηκαν σε κέντρα του εξωτερικού, ενώ αντίστοιχα η χώρα δέχθηκε μοσχεύματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ο κεντρικός συντονισμός του ΕΟΜ διαχειρίστηκε το 2025 διαδικασίες που συνδέονταν με δότες ή προσφορές οργάνων από την Κύπρο, τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Λιθουανία. Συνολικά έγιναν 102 συντονισμοί που αφορούσαν δότες από το εξωτερικό και έγιναν αποδεκτά 11 προσφερθέντα μοσχεύματα.
Ιδιαίτερη θέση κατέχει η συνεργασία με την Ιταλία, όπου μεταβαίνουν Έλληνες ασθενείς για επείγουσες ή προγραμματισμένες μεταμοσχεύσεις ήπατος και καρδιάς, καθώς και παιδιά που χρειάζονται μεταμόσχευση ήπατος από ζώντα δότη. Ο ΕΟΜ συντόνισε 29 μεταβάσεις παιδιατρικών και ενήλικων ασθενών και των δοτών τους στην Ιταλία, καθώς και 51 επείγουσες μεταβάσεις στο εξωτερικό για μεταμόσχευση ήπατος ή καρδιάς.
Η περαιτέρω ενίσχυση των διακρατικών συμφωνιών εκτιμάται ότι μπορεί να περιορίσει την απώλεια κατάλληλων μοσχευμάτων, να διευρύνει τις επιλογές για ασθενείς με επείγουσες ή ιδιαίτερα σύνθετες ανάγκες και να βελτιώσει την πρόσβαση σε παιδιατρικά μεταμοσχευτικά προγράμματα.
Η αλυσίδα που πρέπει να λειτουργεί χωρίς καθυστέρηση
Η μεταμόσχευση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία στην οποία συμμετέχουν πολλοί διαφορετικοί φορείς.
Οι ΜΕΘ αναγνωρίζουν και αναφέρουν τους δυνητικούς δότες, υποστηρίζουν ιατρικά τον οργανισμό του δότη και προσεγγίζουν, μαζί με τους συντονιστές, την οικογένεια. Οι Τοπικοί Συντονιστές Μεταμοσχεύσεων συμβάλλουν στον έγκαιρο εντοπισμό περιστατικών και στην οργάνωση της διαδικασίας εντός του νοσοκομείου.
Οι ομάδες αφαίρεσης μεταβαίνουν στα νοσοκομεία των δοτών και πραγματοποιούν τη λήψη των οργάνων. Τα εργαστήρια ανοσολογίας και ιστοσυμβατότητας εξετάζουν την αντιστοιχία δότη και λήπτη, ενώ οι μεταμοσχευτικές μονάδες αξιολογούν τους υποψηφίους, πραγματοποιούν τις επεμβάσεις και αναλαμβάνουν τη μετεγχειρητική παρακολούθηση.
Ο ΕΟΜ έχει τον κεντρικό συντονισμό: διαχειρίζεται τα εθνικά μητρώα, την κατανομή των μοσχευμάτων, την επικοινωνία των νοσοκομείων και τις ανταλλαγές με το εξωτερικό. Το ΕΚΑΒ αναλαμβάνει κρίσιμες οδικές και αεροπορικές μεταφορές μοσχευμάτων, ιατρικών ομάδων και ασθενών.
Παρά την πρόοδο, τα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Το 2025 αναφέρθηκαν 306 δυνητικοί δότες, αλλά τελικά αξιοποιήθηκαν 137, δηλαδή λιγότεροι από τους μισούς.
Παράλληλα, η δραστηριότητα παραμένει γεωγραφικά άνιση. Περίπου τα δύο τρίτα των αξιοποιηθέντων δοτών προήλθαν από την Αθήνα και την Κεντρική Ελλάδα, ενώ σαφώς μικρότερη ήταν η συμμετοχή της Βόρειας Ελλάδας, της Δυτικής Ελλάδας, της Πελοποννήσου, της Κρήτης και του Αιγαίου.
Επομένως, κρίσιμοι τομείς βελτίωσης είναι:
-η ταχύτερη αναγνώριση και αναφορά των δυνητικών δοτών,
-η ενίσχυση των Τοπικών Συντονιστών σε περισσότερα νοσοκομεία,
-η καλύτερη στελέχωση των ΜΕΘ και των μεταμοσχευτικών μονάδων,
-η μείωση των καθυστερήσεων στις μεταφορές και στις εργαστηριακές εξετάσεις,
-η μεγαλύτερη γεωγραφική συμμετοχή των νοσοκομείων,
-η ενίσχυση της ζώσας δωρεάς νεφρού,
-η συστηματική ενημέρωση των πολιτών και των οικογενειών.
«Οι Έλληνες ανταποκρίνονται όταν ενημερώνονται»
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά θεωρεί ο ΕΟΜ τα αποτελέσματα της ενημερωτικής δράσης που πραγματοποιήθηκε μέσω της άυλης συνταγογράφησης. Μέσα σε μόλις δέκα ημέρες, καταγράφηκαν 65.000 επισκέψεις στην ιστοσελίδα του Οργανισμού και περίπου 15.000 νέες εγγραφές στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων.
Το μήνυμα του προέδρου του ΕΟΜ, καθηγητή Γεώργιου Παπαθεοδωρίδη, είναι ότι η ελληνική κοινωνία μπορεί να ανταποκριθεί θετικά στη δωρεά οργάνων, όταν διαθέτει έγκυρη και άμεση ενημέρωση. Οι ζώντες δότες, οι οικογένειες των αποβιωσάντων δοτών και οι άνθρωποι που έχουν μεταμοσχευθεί αποτελούν, όπως επισημαίνει, τους σημαντικότερους «πρεσβευτές» αυτής της προσπάθειας.
Η πρόοδος των τελευταίων πέντε ετών δημιουργεί αισιοδοξία, χωρίς όμως να επιτρέπει εφησυχασμό. Ο επόμενος εθνικός στόχος είναι έως το 2030 η Ελλάδα να αξιοποιεί σταθερά τουλάχιστον 200 αποβιώσαντες δότες κάθε χρόνο, πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και προσφέροντας την ευκαιρία της μεταμόσχευσης σε κάθε ασθενή που την έχει ανάγκη.
