Εθνικός διάλογος για την Παιδεία με 100 σελίδες προτάσεων και … 400 φοιτητές εκτός Πανεπιστημίου
- Γράφει ο εκπαιδευτικός Θανάσης Βυρίνης
Στον Εθνικό διάλογο για την Παιδεία παρατηρούμε (για μια ακόμη φορά) πολλά λόγια (περισσότερες από 100 σελίδες) και λίγη πραγματικότητα. Βαρύγδουπες διατυπώσεις, «μετασχηματιστικοί γραμματισμοί», «ψηφιακές αποτυπώσεις», «οριζόντιες επιμορφώσεις», «Εθνικά Παρατηρητήρια» και ένας μακρύς κατάλογος προτάσεων που ως επί το πλείστον, έχουμε ξανακούσει. Κάποιες δεν εφαρμόστηκαν ποτέ. Άλλες εφαρμόστηκαν αποσπασματικά ή ανεπιτυχώς. Και το πιο ανησυχητικό, όπως μαθαίνουμε, είναι ότι ο περιβόητος «εθνικός διάλογος» μοιάζει περισσότερο με παράθεση απόψεων παρά με διάλογο. Σκόρπιες προτάσεις, χωρίς ουσιαστικό συντονισμό μεταξύ των μελών, χωρίς διαδικασία σύνθεσης και χωρίς μια κοινή, ιεραρχημένη και κοστολογημένη πρόταση για το τι πρέπει πραγματικά να αλλάξει.
Έτσι, αντί να έχουμε έναν πραγματικό διάλογο που θα καταλήξει σε συγκεκριμένες πολιτικές, κινδυνεύουμε να έχουμε άλλη μία έκθεση που θα παραδοθεί στην υπουργό παιδείας και θα πάρει τον δρόμο προς το συρτάρι.
Κι ενώ προβληματιζόμαστε για το σχολείο του μέλλοντος, το σχολείο του σήμερα εξακολουθεί να παλεύει με υπερφορτωμένη ύλη, εξετασιοκεντρική λογική, μεγάλες τάξεις, ελλείψεις, γραφειοκρατία και ανεπαρκή επιμόρφωση. Ακόμη και η ίδια η έκθεση αναγνωρίζει ότι το σύστημα παραμένει βιβλιοκεντρικό, απολύτως προσανατολισμένο στις εξετάσεις και ότι υπάρχουν σοβαρές ασυνέχειες μεταξύ βαθμίδων, προγραμμάτων, εκπαιδευτικού υλικού και αξιολόγησης.
Και την ίδια στιγμή υπάρχει μια άλλη, πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα. Στην Πάτρα, περίπου 400 νέοι που πέτυχαν την εισαγωγή τους δεν γράφτηκαν καν στο Πανεπιστήμιο, με βασική αιτία τις οικονομικές δυσκολίες των οικογενειών. Ανάμεσά τους και 9 επιτυχόντες στην Ιατρική. Σίγουρα το ίδιο συμβαίνει και σε άλλες φοιτητικές πόλεις, αφού το κόστος στέγασης, μετακίνησης και γενικότερα των σπουδών αποδεικνύεται για πολλές οικογένειες απαγορευτικό.
Αυτό δεν είναι μια απλή στατιστική. Είναι παιδιά που πέτυχαν, αλλά δεν μπόρεσαν να σπουδάσουν. Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση της εκπαιδευτικής μας πολιτικής. Τι νόημα έχει να ανοίγεις την πόρτα του Πανεπιστημίου σε έναν νέο, όταν η οικογένειά του δεν μπορεί να πληρώσει το κόστος για να περάσει από μέσα; Η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση δεν μπορεί να εξαρτάται από το πορτοφόλι των γονιών. Που είναι η ουσιαστική στήριξη της Πολιτείας στους νέους;
Αντί λοιπόν να ξεκινήσουμε από αυτή την πραγματικότητα, από τη φοιτητική στέγη, τη σίτιση, τις μετακινήσεις, τις υποτροφίες, την ουσιαστική ενίσχυση των δημόσιων πανεπιστημίων και την οικονομική στήριξη των οικογενειών (σε άλλες χώρες υπάρχει και ο θεσμός των άτοκων φοιτητικών δανείων), συζητούμε για «μετασχηματισμούς» επί χάρτου. Και παράλληλα ανοίγει ο δρόμος για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Δεν είναι ότι δεν χρειαζόμαστε διάλογο για την Παιδεία. Το ακριβώς αντίθετο. Χρειαζόμαστε επιτέλους έναν διάλογο που να μην είναι αυτοσκοπός. Έναν διάλογο με συγκεκριμένες προτεραιότητες, πραγματική ανταλλαγή προτάσεων, σύνθεση, χρονοδιάγραμμα, κόστος, αξιολόγηση και κυρίως λογοδοσία για το τι εφαρμόστηκε και τι όχι. Τι κρίθηκε αποδοτικό και τι αναποτελεσματικό.
Η Παιδεία δεν χρειάζεται άλλη μία πολυσέλιδη έκθεση για να περιγράψει τα προβλήματά της. Χρειάζεται ενδοσκόπηση στα ρεαλιστικά ζητήματα της ελληνικής εκπαίδευσης, ενδελεχή μελέτη και πολιτική βούληση για να προσπαθήσει να τα λύσει. Χρειάζεται μακροπρόθεσμο σύγχρονο σχεδιασμό, αλλά και άμεσα δραστικά βήματα βελτίωσης. Και οι οικογένειες δεν μπορούν να περιμένουν τον επόμενο «εθνικό διάλογο» για να διαπιστώσουν ότι το παιδί τους μπορεί να κατάφερε να πετύχει την εισαγωγή του στο Πανεπιστήμιο, αλλά δυστυχώς δεν μπορεί να φοιτήσει.
