Η Ελλάδα διαμορφώθηκε ιστορικά ως χώρα της θάλασσας. Τα νησιά της
υπήρξαν πάντοτε πηγή δύναμης, εξωστρέφειας, πολιτισμού, ανάπτυξης,
εμπορίου και εθνικής παρουσίας. Από το Αιγαίο έως την Ανατολική
Μεσόγειο, ο νησιωτικός χώρος αποτελεί οργανικό στοιχείο της
κοινωνία;, της οικονομίας και της ασφάλειας της χώρας. Η θάλασσα και
τα νησιά μας είναι αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας
εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Για τους κατοίκους των νησιών, όμως, αυτή η πραγματικότητα έχει
καθημερινό κόστος. Η απόσταση από το διοικητικό κέντρο, οι
αυξημένες δαπάνες μεταφοράς, η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, η
λειτουργία των σχολείων, η στελέχωση των δημόσιων δομών, η
ενεργειακή επάρκεια, η ύδρευση, οι λιμενικές υποδομές και η ψηφιακή
συνδεσιμότητα είναι όροι ζωής, παραμονής και προοπτικής.
Η συζήτηση για τα νησιά πρέπει να μετακινηθεί από τις γενικές
διακηρύξεις στην πρακτική πολιτική. Η χώρα χρειάζεται ένα σταθερό
πλαίσιο αποφάσεων που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες
κάθε νησιωτικής περιοχής πριν από τον σχεδιασμό και την εφαρμογή
δημόσιων παρεμβάσεων. Μια ρύθμιση που μοιάζει ουδέτερη σε μια
ηπειρωτική περιοχή συχνά αποκτά διαφορετικό βάρος όταν
εφαρμόζεται σε ένα νησί. Το κόστος γίνεται μεγαλύτερο, ο χρόνος πιο
πιεστικός, η πρόσβαση δυσκολότερη και η επίπτωση στην τοπική
κοινωνία πιο έντονη.
Αυτή είναι η ουσία της νησιωτικής πολιτικής. Να μη σχεδιάζεται το
κράτος σαν να έχει παντού τις ίδιες αποστάσεις, τις ίδιες δυνατότητες
και τις ίδιες ανάγκες. Η Ρόδος, η Κάλυμνος, η Κως, η Κάρπαθος, η
Λέρος, η Πάτμος, η Κάσος, η Νίσυρος, η Τήλος, η Σύμη, η Χάλκη, οι
Λειψοί, η Αστυπάλαια και το Καστελλόριζο γνωρίζουν καλά τι σημαίνει
να ζεις σε τόπο με ιστορία, παραγωγική δυναμική και γεωστρατηγική
αξία, αλλά και με αντικειμενικές δυσκολίες που απαιτούν ειδική
μέριμνα.
Η ισότητα δεν εξαντλείται στην ίδια μεταχείριση όλων. Αποκτά
περιεχόμενο όταν το κράτος αναγνωρίζει τις διαφορετικές αφετηρίες
και δημιουργεί συνθήκες ουσιαστικής συμμετοχής στην ανάπτυξη. Ο
νησιώτης δεν ζητά προνομιακή αντιμετώπιση. Ζητά να έχει πρόσβαση
σε γιατρό, σχολείο, δημόσια υπηρεσία, συγκοινωνία, ενέργεια, νερό και
ψηφιακές υπηρεσίες με τρόπο που να του επιτρέπει να ζει και να
δημιουργεί στον τόπο του.
Η οικονομική διάσταση είναι εξίσου σημαντική. Μια μικρή επιχείρηση
σε νησί λειτουργεί με επιπλέον βάρη που δεν αποτυπώνονται πάντα
στους γενικούς κανόνες. Το μεταφορικό κόστος, η εποχικότητα, οι
δυσκολίες εφοδιασμού και η εξάρτηση από κρίσιμες υποδομές
επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, την απασχόληση και την τοπική
παραγωγή. Αν θέλουμε ζωντανά νησιά, χρειάζεται πολιτική που
στηρίζει την επιχειρηματικότητα, τον τουρισμό, την πρωτογενή
παραγωγή, τις νέες επενδύσεις και τους ανθρώπους που επιλέγουν να
μείνουν στον τόπο τους.
Η κοινωνική διάσταση είναι ακόμη πιο βαθιά. Η παραμονή μιας
οικογένειας σε ένα μικρό ή μεσαίο νησί εξαρτάται από την αίσθηση
ασφάλειας και προοπτικής. Όταν υπάρχουν γιατροί, εκπαιδευτικοί,
συγκοινωνίες, σύγχρονες υποδομές και υπηρεσίες που λειτουργούν, οι
τοπικές κοινωνίες αντέχουν. Όταν αυτά απουσιάζουν, η φυγή γίνεται
σχεδόν αναγκαστική επιλογή. Η αντιμετώπιση του δημογραφικού περνά
και μέσα από τη σοβαρή στήριξη του νησιωτικού χώρου.
Στα Δωδεκάνησα αυτή η αλήθεια έχει ιδιαίτερο βάρος. Τα νησιά μας
βρίσκονται σε κρίσιμο γεωγραφικό σημείο, με ισχυρό ιστορικό
αποτύπωμα και υψηλή εθνική σημασία. Η παρουσία των κατοίκων, η
οικονομική ζωή, η λειτουργία των υποδομών και η καθημερινή αντοχή
των τοπικών κοινωνιών αποτελούν μέρος της εθνικής ισχύος. Η Ελλάδα
στηρίζει τα σύνορά της όταν στηρίζει τους ανθρώπους που ζουν σε
αυτά.
Για αυτό η νησιωτική διάσταση πρέπει να ενσωματώνεται σε κάθε
σοβαρή δημόσια πολιτική. Στην υγεία, στην παιδεία, στις μεταφορές,
στην ενέργεια, στην πολιτική προστασία, στη διοίκηση, στην ανάπτυξη
και στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Κάθε μεγάλη απόφαση χρειάζεται
να εξετάζει την επίπτωσή της στα νησιά, πριν φτάσει στην πράξη. Με
σχέδιο, μέτρηση, προσαρμογή και λογοδοσία.
Η Ελλάδα της θάλασσας χρειάζεται ισχυρά νησιά. Χρειάζεται πολίτες
που αισθάνονται ότι η Πολιτεία τους βλέπει, τους ακούει και σχεδιάζει
με βάση τις δικές τους συνθήκες. Χρειάζεται συνέχεια, πόρους, κανόνες
και διοικητική αντίληψη που δεν αντιμετωπίζει τον νησιωτικό χώρο ως
εξαίρεση, αλλά ως σταθερή εθνική προτεραιότητα.
Η στήριξη των νησιών είναι ζήτημα ισότητας, ανάπτυξης και εθνικής
συνοχής. Είναι υποχρέωση απέναντι στους κατοίκους τους και ευθύνη
απέναντι στη χώρα. Η νησιωτική Ελλάδα αξίζει πολιτικές με αντίκρισμα
στην καθημερινότητα, στην οικονομία και στο μέλλον της. Η θεσμική
κατοχύρωση της νησιωτικότητας στο ανώτατο επίπεδο αποτελεί
μονόδρομο και η στιγμή είναι τώρα.
Γιάννης Παππάς
Βουλευτής Δωδεκανήσου ΝΔ
