Περίπου 2,16 εκατ. τόνοι τροφίμων κατέληξαν στα σκουπίδια στην Ελλάδα το 2024, με τη χώρα να καταγράφει μία από τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ ως προς τα απόβλητα τροφίμων ανά κάτοικο, πίσω μόνο από την Κύπρο και τη Δανία.
Η συνολική ποσότητα αντιστοιχεί σε περίπου 207 κιλά ανά κάτοικο, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ βρίσκεται στα 129 κιλά. Η διαφορά προσεγγίζει έτσι τα 78 κιλά ανά άτομο, με την ελληνική επίδοση να βρίσκεται περίπου 60% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Πρώτη στη σχετική κατάταξη βρίσκεται η Κύπρος, με σχεδόν 294 κιλά ανά κάτοικο, και ακολουθεί η Δανία, με περίπου 260 κιλά. Μετά την Ελλάδα ακολουθούν η Ρουμανία, με περίπου 187 κιλά, και η Πορτογαλία, κοντά στα 160 κιλά ανά κάτοικο.
Η εικόνα βρίσκεται στον αντίποδα χωρών όπως η Ισπανία, η Λιθουανία και η Σλοβακία, όπου οι ποσότητες ανά κάτοικο είναι αισθητά χαμηλότερες. Για την Ισπανία, πάντως, η Eurostat διευκρινίζει ότι δεν έχουν υποβληθεί δεδομένα για το 2024 και στο διάγραμμα χρησιμοποιούνται τα στοιχεία του 2023.
Πάνω από 2 εκατ. τόνοι στην Ελλάδα
Σε απόλυτους αριθμούς, τα απόβλητα τροφίμων στην Ελλάδα έφθασαν το 2024 τους 2.159.056 τόνους. Το μεγαλύτερο μέρος προήλθε από τα νοικοκυριά, τα οποία πέταξαν 907.454 τόνους τροφίμων, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 42% του συνόλου.
Ακολουθεί η επεξεργασία και μεταποίηση τροφίμων με 555.723 τόνους, ενώ 259.581 τόνοι προήλθαν από εστιατόρια και υπηρεσίες εστίασης. Στην πρωτογενή παραγωγή καταγράφηκαν ακόμη 244.859 τόνοι και στο λιανεμπόριο και τη λοιπή διανομή τροφίμων 191.439 τόνοι.
Η ελληνική περίπτωση ξεχωρίζει, μάλιστα, όχι μόνο για τη σπατάλη στα νοικοκυριά. Το διάγραμμα της Eurostat δείχνει ιδιαίτερα υψηλές κατά κεφαλήν ποσότητες ήδη στα στάδια της πρωτογενούς παραγωγής, της επεξεργασίας και της μεταποίησης. Οι συγκεκριμένοι κλάδοι αντιστοιχούν συνολικά σε περίπου 78 κιλά αποβλήτων ανά κάτοικο, έναντι περίπου 35 κιλών στον μέσο όρο της ΕΕ.
Επί της ουσίας, σημαντικό μέρος της απόκλισης της Ελλάδας από την υπόλοιπη Ευρώπη δημιουργείται πριν ακόμη τα τρόφιμα φτάσουν στο τραπέζι του καταναλωτή.
58 εκατ. τόνοι τροφίμων στα σκουπίδια στην ΕΕ
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, η συνολική ποσότητα αποβλήτων τροφίμων το 2024 διαμορφώθηκε σε περίπου 58 εκατ. τόνους νωπής μάζας, ή 129 κιλά ανά κάτοικο.
Το μεγαλύτερο βάρος εξακολουθούν να σηκώνουν τα νοικοκυριά. Περίπου 31 εκατ. τόνοι τροφίμων πετάχτηκαν από τα ευρωπαϊκά σπίτια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το μισό του συνόλου και σε περίπου 69 κιλά ανά κάτοικο.
Η βιομηχανία και η μεταποίηση τροφίμων ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη πηγή, με περισσότερους από 11 εκατ. τόνους και μερίδιο περίπου 20%.
Τα εστιατόρια και οι υπηρεσίες εστίασης παρήγαγαν περίπου 6,7 εκατ. τόνους, ενώ στο λιανεμπόριο και τη διανομή καταγράφηκαν περίπου 4,5 εκατ. τόνοι και στην πρωτογενή παραγωγή περίπου 4,3 εκατ. τόνοι.
Σε κατά κεφαλήν όρους, εκτός των 69 κιλών που αντιστοιχούν στα νοικοκυριά, περίπου 25 κιλά προέρχονται από την επεξεργασία και μεταποίηση, 15 κιλά από την εστίαση, 10 κιλά από την πρωτογενή παραγωγή και άλλα 10 κιλά από το λιανεμπόριο και τη διανομή.
Ενα στα δέκα τρόφιμα
Η κλίμακα της σπατάλης γίνεται ακόμη πιο σαφής όταν συγκρίνεται με τις ποσότητες τροφίμων που φθάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά.
Με βάση την εκτίμηση της Eurostat και στοιχεία του FAO, τα απόβλητα που δημιουργούνται στα νοικοκυριά, στην εστίαση και στο λιανεμπόριο μπορεί να αντιστοιχούν περίπου στο 9% της ποσότητας τροφίμων που διατίθεται στους καταναλωτές στην ΕΕ.
Πέντε χρόνια χωρίς ουσιαστική βελτίωση
Παρά τις ευρωπαϊκές πολιτικές για τον περιορισμό της σπατάλης, τα στοιχεία δείχνουν ότι η κατάσταση έχει αλλάξει ελάχιστα.
Στις χώρες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα σε όλη την πενταετία, η μέση ποσότητα αποβλήτων τροφίμων ήταν 128 κιλά ανά κάτοικο το 2020, 129 κιλά το 2021, 129 κιλά το 2022, 128 κιλά το 2023 και ξανά 129 κιλά το 2024. Ουσιαστικά, λοιπόν, μέσα σε πέντε χρόνια δεν καταγράφεται μείωση.
Η Eurostat επισημαίνει ότι οι συγκρίσεις ανάμεσα στις χώρες χρειάζονται προσοχή. Οι μέθοδοι μέτρησης έχουν σε αρκετές περιπτώσεις αναθεωρηθεί, τρία κράτη-μέλη δεν είχαν ακόμη υποβάλει στοιχεία για το 2024, ενώ για ορισμένες χώρες χρησιμοποιούνται εκτιμήσεις ή διαφορετικοί ορισμοί σε επιμέρους μεγέθη.
