Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το πότε γυμναζόμαστε μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τον μεταβολισμό μας.
Πρωί ή απόγευμα; Ποια είναι η καταλληλότερη στιγμή για γυμναστική; Μπορεί το ερώτημα να μοιάζει ανούσιο ωστόσο, σύμφωνα με έρευνες, προκύπτει ότι η ώρα της άσκησης παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του οργανισμού μας -και δη στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και το Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Στοκχόλμης, σε ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Trends in Endocrinology and Metabolism, συγκέντρωσαν και ανέλυσαν ευρήματα από παλαιότερες μελέτες, εξετάζοντας πώς η πρωινή σε σύγκριση με την απογευματινή άσκηση επηρεάζει τον μεταβολισμό τόσο σε υγιείς ανθρώπους όσο και σε όσους έχουν διαγνωστεί με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί μία από τις πιο συχνές μεταβολικές διαταραχές, κατά την οποία ο οργανισμός εμφανίζει αντίσταση στην ινσουλίνη, οδηγώντας σε αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Υπολογίζεται, μάλιστα, ότι περισσότεροι από 38 εκατ. Αμερικανών έχουν διαγνωστεί με τέτοιου τύπου διαβήτη. Σύμφωνα με την ανάλυση, η απόκριση του σώματος στην άσκηση δεν είναι ίδια καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας: κύτταρα, ορμόνες και γονίδια φαίνεται να αντιδρούν διαφορετικά, ανάλογα με το πότε γυμναζόμαστε.
Eντυπωσιακές διαφορές
Όπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, σε ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2 υπήρχαν αξιόλογες διαφορές: σε όσους επέλεξαν να αθληθούν νωρίς το πρωί παρατηρήθηκε αύξηση του σακχάρου στο αίμα και μειωμένη απόκριση στην ινσουλίνη. Αντιθέτως, η άσκηση (μέτριας έως υψηλής έντασης) αργότερα μέσα στην ημέρα συνδέθηκε με πιο ουσιαστική και διαρκή βελτίωση στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα. Επιπλέον, επισημαίνουν οι ερευνητές, η άσκηση το απόγευμα συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης και φλεγμονής, σε σύγκριση με την πρωινή άσκηση.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ιδέα ότι η απογευματινή ή βραδινή άσκηση μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προσφέρει επιπλέον οφέλη για την υγεία. Παρ’ όλα αυτά, το πόσο σημαντική είναι αυτή η διαφορά εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως τα χαρακτηριστικά του κάθε ανθρώπου και η ένταση ή το είδος της προπόνησης.
Το εσωτερικό ρολόι και η άσκηση
Το ανθρώπινο σώμα λειτουργεί με εντυπωσιακή ακρίβεια, ακολουθώντας έναν εσωτερικό 24ωρο κύκλο, τον γνωστό κιρκάδιο ρυθμό. Αυτό το σύστημα καθορίζει πότε ξυπνάμε, πότε νιώθουμε κουρασμένοι, πότε πεινάμε, αλλά επιδρά και σε άλλες βασικές διεργασίες, όπως η έκκριση ορμονών, η θερμοκρασία του σώματος και ο μεταβολισμός. Η άσκηση παίζει σημαντικό ρόλο ως ρυθμιστής, ειδικά στο λεγόμενο zeitgeber που στα γερμανικά σημαίνει «δότης χρόνου» και έχει την ικανότητα να επηρεάζει τον κιρκάδιο ρυθμό.
Στην ουσία, πρόκειται για κάθε εξωτερικό σήμα, όπως το φως, που ρυθμίζει το εσωτερικό μας ρολόι. Όπως αναφέρει η έκθεση, στους ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2 οι ρυθμοί των γονιδίων του κιρκάδιου ρυθμού διαταράσσονται και επομένως ο μεταβολισμός της γλυκόζης περιορίζεται, ενώ εντείνεται η ορμονική δυσλειτουργία. Η άσκηση, όμως, λειτουργεί ως zeitgeber που ρυθμίζει τα εσωτερικό βιολογικό ρολόι, με τον χρόνο που πραγματοποιείται να αναδεικνύεται κρίσιμος για τα μεταβολικά αποτελέσματα στον διαβήτη τύπου 2.
Το «φαινόμενο της αυγής»
Μια πιθανή εξήγηση για τη διαφορά ανάμεσα στις ώρες άθλησης είναι το λεγόμενο «φαινόμενο της αυγής», καθώς και οι διακυμάνσεις της ορμονικής και ανοσολογικής δραστηριότητας. Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, το πρωί παρατηρείται μια φυσιολογική αύξηση στην παραγωγή κορτιζόλης κατά την αφύπνιση -της ορμόνης δηλαδή που σχετίζεται με το στρες και μας βοηθά να ξυπνήσουμε. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνονται και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, ενεργοποιώντας την απελευθέρωση γλυκόζης από το ήπαρ.
Σε υγιείς ανθρώπους, το πάγκρεας στη συνέχεια εκκρίνει ινσουλίνη για να μεταφέρει αυτό το σάκχαρο του αίματος στους μύες, ώστε να έχουμε ενέργεια για να σηκωθούμε από το κρεβάτι και να αρχίσουμε να κινούμαστε. Η πρωινή άσκηση, όμως, ιδίως η έντονη όπως το τρέξιμο, αυξάνει περαιτέρω τα επίπεδα κορτιζόλης, η οποία διεγείρει την ηπατική σύνθεση και την ηπατική παραγωγή γλυκόζης, εντείνοντας την υπεργλυκαιμία σε ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2. Αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα για όσους έχουν υγιή ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, αφού οι μύες τους θα καταναλώσουν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του σακχάρου.
Εντούτοις, στην περίπτωση όσων έχουν διαβήτη τύπου 2 η επιπλέον γλυκόζη δε μεταφέρεται αποτελεσματικά στους μύες. Αντιθέτως, παραμένει και συνεχίζει να αυξάνεται στην κυκλοφορία του αίματος. Με λίγα λόγια, η πρωινή άσκηση είναι λιγότερο θετική σε σύγκριση με εκείνη κατά τις απογευματινές ώρες. Βέβαια, για όσους προτιμούν να γυμνάζονται το πρωί, μια εναλλακτική μπορεί να είναι άσκηση ηπιότερης έντασης, όπως το περπάτημα, που φαίνεται να μην επηρεάζει το σάκχαρο με τον ίδιο τρόπο όπως η έντονη άσκηση. Οπότε, αν υπάρχει δυνατότητα επιλογής η απογευματινή ή βραδινή άσκηση μοιάζει να προσφέρει περισσότερα οφέλη για ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image
