Η πρωτοβουλία αυτή περιλαμβάνει αξιολόγηση της συνεισφοράς των κρατών-μελών στη συμμαχία και την κατάταξή τους σε κατηγορίες.
Ο Λευκός Οίκος έχει καταρτίσει κάτι σαν λίστα «καλών και κακών» χωρών του ΝΑΤΟ, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ αναζητά τρόπους να τιμωρήσει συμμάχους που αρνήθηκαν να στηρίξουν τον πόλεμο με το Ιράν.
Η πρωτοβουλία αυτή, που προετοιμάστηκε ενόψει της επίσκεψης του επικεφαλής του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στην Ουάσιγκτον αυτόν τον μήνα, περιλαμβάνει αξιολόγηση της συνεισφοράς των κρατών-μελών στη συμμαχία και την κατάταξή τους σε κατηγορίες, σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν Αμερικανό αξιωματούχο άμυνας που γνωρίζουν το σχέδιο.
Πρόκειται για ακόμη μία ένδειξη ότι ο Τραμπ σκοπεύει να τηρήσει τη σκληρή του στάση απέναντι σε συμμάχους που δεν συμμορφώνονται με τις επιθυμίες του. Ταυτόχρονα, αποτελεί νέο σημείο πίεσης για τη συμμαχία, η οποία έχει ήδη δοκιμαστεί από τις επιθέσεις του, από την πρότασή του για προσάρτηση της Γροιλανδία έως τις προειδοποιήσεις περί πλήρους αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Πιέσεις, απειλές και ασαφή μέτρα
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ είχε παρουσιάσει ήδη από τον Δεκέμβριο τη βασική ιδέα. «Οι πρότυποι σύμμαχοι που ανταποκρίνονται όπως το Ισραήλ, η Νότια Κορέα, η Πολωνία, ολοένα και περισσότερο η Γερμανία, οι Βαλτικές χώρες και άλλοι, θα λάβουν ειδική μεταχείριση. Όσοι δεν κάνουν το καθήκον τους στην συλλογική άμυνα θα αντιμετωπίσουν συνέπειες».
Ένας διπλωμάτης σημείωσε ότι η λίστα φαίνεται να αντικατοπτρίζει αυτή τη λογική. Ωστόσο, η κυβέρνηση κρατά μυστικές τις λεπτομέρειες, ενώ παραμένει ασαφές τι ακριβώς σημαίνουν οι «ανταμοιβές» ή οι «κυρώσεις».
Σύμφωνα με άλλον Ευρωπαίο αξιωματούχο, δεν υπάρχουν ακόμη συγκεκριμένες ιδέες για την τιμωρία «κακών» συμμάχων. Η μετακίνηση στρατευμάτων εξετάζεται ως πιθανή επιλογή, αν και όπως επισημαίνεται, θα μπορούσε να επιβαρύνει περισσότερο τις ίδιες τις ΗΠΑ.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, εξέφρασε ανοιχτά τη δυσαρέσκεια της Ουάσιγκτον, δηλώνοντας ότι, ενώ οι ΗΠΑ στήριζαν πάντα τους συμμάχους τους, εκείνοι δεν ανταποκρίθηκαν κατά την επιχείρηση «Επική Οργή», και ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα το θυμούνται».
Πιθανές ανακατατάξεις και αντιδράσεις
Σύμφωνα με το POLITICO, δεν είναι σαφές ποιες χώρες ανήκουν σε κάθε κατηγορία ούτε αν ο Ρούτε γνωρίζει το σχέδιο. Ωστόσο, η Ρουμανία και η Πολωνία φαίνεται να συγκαταλέγονται στους πιθανούς «ωφελημένους», καθώς διατηρούν καλές σχέσεις με τον Τραμπ και επιθυμούν μεγαλύτερη παρουσία αμερικανικών δυνάμεων. Η Πολωνία ήδη καλύπτει σχεδόν όλο το κόστος φιλοξενίας περίπου 10.000 Αμερικανών στρατιωτών, ενώ η αεροπορική βάση Mihail Kogălniceanu στη Ρουμανία έχει επεκταθεί και μπορεί να δεχθεί περισσότερες δυνάμεις.
Αντίθετα, χώρες όπως η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία είτε απέρριψαν είτε καθυστέρησαν αιτήματα των ΗΠΑ για υποστήριξη. Από την άλλη πλευρά, μικρότερες χώρες και η Βουλγαρία παρείχαν σιωπηρή βοήθεια, ενώ οι χώρες της Βαλτικής —Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία— επαινούνται για τις υψηλές αμυντικές τους δαπάνες.
Η ιδέα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανακατανομή στρατευμάτων, κοινών ασκήσεων ή πωλήσεων όπλων, ευνοώντας τους «καλούς» συμμάχους εις βάρος των «κακών». Παράλληλα, θα δώσει στον Τραμπ περισσότερα εργαλεία για να διαχωρίζει όσους στήριξαν τις αμερικανικές ενέργειες στο Ιράν από όσους δεν το έκαναν.
Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις δεν έχουν σαφές προηγούμενο και ήδη προκαλούν αντιδράσεις στις ΗΠΑ. Ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ προειδοποίησε ότι η απαξιωτική ρητορική απέναντι στους συμμάχους δεν είναι βοηθητική, τονίζοντας τα πολιτικά, στρατηγικά και ηθικά οφέλη των συμμαχιών.
Τέλος, ο πρώην Φινλανδός αξιωματούχος Τζόελ Λινναϊνμάκι εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η κυβέρνηση Τραμπ έχει τη δυνατότητα να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο έντασης με την Ευρώπη, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος, σημειώνοντας ότι ήδη αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις.
