Η ΑΑΔΕ ελέγχει μεταφορές μεταξύ κοινών και ατομικών λογαριασμών που μπορεί να θεωρηθούν άτυπες δωρεές, με φόρους έως 40%, εφόσον δεν αποδεικνύονται η προέλευση και ο σκοπός των χρημάτων
Στο ραντάρ των ελεγκτικών μηχανισμών της ΑΑΔΕ μπαίνουν οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ κοινών και ατομικών τραπεζικών λογαριασμών, καθώς ορισμένες συναλλαγές είναι δυνατόν να θεωρηθούν άτυπες δωρεές. Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να προκύψει φορολογική επιβάρυνση για τον δικαιούχο, αλλά και να ενεργοποιηθεί διαδικασία φορολογικού ελέγχου προκειμένου να διαπιστωθεί η πραγματική προέλευση και ο τελικός προορισμός των χρημάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν για τις φορολογικές αρχές οι περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας από τους συνδικαιούχους ενός κοινού τραπεζικού λογαριασμού προχωρά σε ανάληψη ή μεταφορά χρημάτων, χωρίς να διαθέτει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι είχε συμβάλει στη δημιουργία του συγκεκριμένου υπολοίπου. Το κρίσιμο στοιχείο είναι επομένως ποιος κατέθεσε τα χρήματα και ποιος τελικά τα χρησιμοποίησε.
Πότε μια μεταφορά χρημάτων μπορεί να θεωρηθεί δωρεά
Με βάση το ισχύον φορολογικό πλαίσιο, η ανάληψη ή μεταφορά χρηματικού ποσού από έναν κοινό τραπεζικό λογαριασμό μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να χαρακτηριστεί ως δωρεά.
Αυτό μπορεί να συμβεί όταν:
- Ο συνδικαιούχος που λαμβάνει τα χρήματα δεν έχει συνεισφέρει στη δημιουργία του υπολοίπου του κοινού λογαριασμού.
- Το ποσό μεταφέρεται σε άλλον λογαριασμό στον οποίο ο συγκεκριμένος δικαιούχος διαθέτει αποκλειστική ή ουσιαστική πρόσβαση και δυνατότητα χρήσης.
- Δεν υπάρχουν επαρκή δικαιολογητικά ή άλλα στοιχεία που να τεκμηριώνουν διαφορετική αιτία για τη συγκεκριμένη συναλλαγή.
Εφόσον συντρέχουν τέτοιες προϋποθέσεις, η φορολογική διοίκηση έχει τη δυνατότητα να θεωρήσει ότι πραγματοποιήθηκε μεταβίβαση περιουσίας χωρίς αντάλλαγμα και, κατά συνέπεια, να προχωρήσει στην επιβολή φόρου δωρεάς.
Οι πέντε παγίδες για τους φορολογούμενους
Όσοι πραγματοποιούν μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενικών ή άλλων προσώπων θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς πέντε βασικές περιπτώσεις μπορούν να δημιουργήσουν φορολογικές επιβαρύνσεις ή να οδηγήσουν σε πρόσθετους ελέγχους.
1. Αφορολόγητες γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ
Οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές προς συγγενείς πρώτου βαθμού παραμένουν αφορολόγητες μέχρι το ποσό των 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται όσα προβλέπει η φορολογική νομοθεσία.
Η μεταφορά των χρημάτων πρέπει να γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος, να υποβάλλεται η προβλεπόμενη δήλωση και να ακολουθούνται όλες οι απαιτούμενες διαδικασίες. Η σωστή τεκμηρίωση της συναλλαγής είναι κρίσιμη προκειμένου να αναγνωριστεί το σχετικό αφορολόγητο.
2. Μεταφορές χρημάτων με μετρητά
Διαφορετική είναι η φορολογική αντιμετώπιση όταν η μεταβίβαση του χρηματικού ποσού πραγματοποιείται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικού συστήματος.
Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ και επιβάλλεται φόρος 10% επί ολόκληρου του ποσού, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική επιβάρυνση ακόμη και όταν η συναλλαγή πραγματοποιείται μεταξύ στενών συγγενών.
3. Μεταφορές μέσω IRIS
Οι συνηθισμένες μεταφορές μικρών χρηματικών ποσών μέσω IRIS από γονείς προς τα παιδιά τους δεν αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως δωρεές, όταν αφορούν χαρτζιλίκι ή την κάλυψη καθημερινών αναγκών προστατευόμενων μελών.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τόσο το ύψος και η συχνότητα των συναλλαγών όσο και ο σκοπός για τον οποίο πραγματοποιούνται, ώστε να προκύπτει ότι πρόκειται πράγματι για κάλυψη συνηθισμένων καθημερινών αναγκών.
4. Διαδοχικές μεταφορές μεταξύ συγγενών
Στο μικροσκόπιο των φορολογικών αρχών βρίσκονται επίσης οι διαδοχικές ή αλυσιδωτές μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών. Οι έλεγχοι επικεντρώνονται στο κατά πόσο χρησιμοποιούνται ενδιάμεσα πρόσωπα με στόχο να παρακαμφθούν οι φορολογικοί κανόνες και να αξιοποιηθεί καταχρηστικά το αφορολόγητο όριο.
Εάν από τον έλεγχο προκύψει ότι η διαδρομή των χρημάτων σχεδιάστηκε με σκοπό την καταστρατήγηση των προβλεπόμενων διατάξεων, μπορεί να προκύψει φόρος 20%.
5. Κοινοί λογαριασμοί με τρίτα πρόσωπα
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς στους οποίους συμμετέχουν τρίτα πρόσωπα. Σε έναν πιθανό έλεγχο εξετάζεται ποιος χρησιμοποίησε στην πράξη τα χρήματα, ποιος ωφελήθηκε οικονομικά από τη μεταφορά και από ποιον προήλθε αρχικά το ποσό.
Με αυτόν τον τρόπο οι φορολογικές αρχές επιχειρούν να εξακριβώσουν εάν πίσω από μία φαινομενικά απλή τραπεζική κίνηση κρύβεται έμμεση δωρεά προς τρίτο πρόσωπο, η οποία θα έπρεπε να έχει δηλωθεί και φορολογηθεί.
Οι φορολογικές επιβαρύνσεις
Για τους συγγενείς πρώτου βαθμού που δεν καλύπτουν τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία, όπως για παράδειγμα όταν η μεταφορά χρημάτων πραγματοποιείται με μετρητά, προβλέπεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Για τους συγγενείς δεύτερου βαθμού, στους οποίους περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων αδέλφια, ανίψια και θείοι, ο συντελεστής φορολόγησης διαμορφώνεται στο 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Για πιο μακρινούς συγγενείς ή για πρόσωπα χωρίς συγγενική σχέση, η φορολογική επιβάρυνση μπορεί να ανέλθει ακόμη και στο 40%.
Σε κάθε περίπτωση, η τεκμηρίωση της συναλλαγής αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Εάν δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί η πραγματική φύση της μεταφοράς ή δεν προσκομιστούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η ΑΑΔΕ μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο και να προχωρήσει στον καταλογισμό του φόρου που προβλέπεται από τη νομοθεσία.
Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι που πραγματοποιούν σημαντικές μεταφορές χρημάτων, ακόμη και μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας, θα πρέπει να φροντίζουν ώστε οι κινήσεις να πραγματοποιούνται με τον προβλεπόμενο τρόπο και να συνοδεύονται από τα απαραίτητα στοιχεία που αποδεικνύουν την αιτία και την προέλευση των ποσών.
