Στο ΚΥΣΟΙΠ, υπό τον Πρωθυπουργό, μπαίνουν στο μικροσκόπιο η πορεία των μεγάλων έργων υποδομής και η στρατηγική της Ελλάδας για τη διεκδίκηση ευρωπαϊκών κονδυλίων την περίοδο 2028-2034
Δύο βαρείς φακέλους ανοίγει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνεδρίαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής: την πορεία των μεγάλων δικτύων της χώρας και τη γραμμή με την οποία η Ελλάδα μπαίνει στη μάχη για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Τα μηνύματα
Την εισήγηση θα κάνει ο ίδιος ο πρωθυπουργός, με τη συζήτηση να έχει έντονο απολογιστικό στοιχείο. Στο τραπέζι θα μπουν τα χρονοδιαγράμματα, οι εκκρεμότητες και η χρηματοδότηση των έργων, αλλά και ο σχεδιασμός για την επόμενη γενιά υποδομών, με ορίζοντα που εκτείνεται πολύ πέρα από την άνοιξη του 2027.
Η ατζέντα περιλαμβάνει συγκεκριμένα το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034 και τον κυβερνητικό σχεδιασμό για τα οδικά, ενεργειακά, τηλεπικοινωνιακά και σιδηροδρομικά δίκτυα.
Η χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Η κυβέρνηση διανύει το τελευταίο «μίλι» πριν από τις εκλογές, όμως οι αποφάσεις για τα μεγάλα δίκτυα και η διαπραγμάτευση για τον νέο κοινοτικό προϋπολογισμό δεσμεύουν την επόμενη δεκαετία. Η εισήγηση του Κυριάκου Μητσοτάκη αναμένεται, έτσι, να λειτουργήσει και ως εντολή συντονισμού προς τα υπουργεία: να κλείσουν εκκρεμότητες, να ξεκαθαρίσουν τα χρονοδιαγράμματα και να ωριμάσουν οι επόμενες προτεραιότητες.
Η προετοιμασία
Γύρω από το τραπέζι θα βρεθούν οι υπουργοί και τα κυβερνητικά στελέχη που κρατούν τους βασικούς οικονομικούς και αναπτυξιακούς φακέλους. Η συζήτηση δεν αφορά ένα μεμονωμένο έργο ή μία μόνο πηγή χρηματοδότησης, αλλά τον συντονισμό διαφορετικών υπουργείων πάνω σε ένα ενιαίο σχέδιο.
Αυτά τα κρίσιμα κεφάλαια είχαν συζητηθεί στο ΚΥΣΟΙΠ τον Μάιο του 2025, όταν έγινε η πρώτη χαρτογράφηση των ελληνικών θέσεων για το νέο κοινοτικό πλαίσιο και μια συνολική αποτύπωση των αναγκών στα δίκτυα.
Έναν χρόνο αργότερα, το βάρος πέφτει στην πρόοδο των έργων, στην ωρίμανση των μελετών, στις εξασφαλισμένες πηγές χρηματοδότησης και στα σημεία όπου απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις για να ξεπεραστούν καθυστερήσεις.
Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία ορισμένα από τα μεγαλύτερα έργα της χώρας περνούν από τα εργοτάξια στην καθημερινότητα των πολιτών.
Από τα εργοτάξια στις παραδόσεις
Στις 23 Ιουλίου προγραμματίζεται η παράδοση του Ε65, στα τέλη του μήνα θα ανοίξει η αυλαία για την επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς την Καλαμαριά. Ακόμη εντός του καλοκαιριού αναμένεται να παραδοθούν και τα πρώτα δέκα χιλιόμετρα του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης, στο τμήμα Νεάπολη–Άγιος Νικόλαος.
Παράλληλα, προχωρούν τα 17 νέα βιοκλιματικά σχολεία στη Μακεδονία, τα οποία θα εξυπηρετούν σχεδόν 5.000 μαθητές, ενώ το Flyover της Θεσσαλονίκης, με την πρόοδο του έργου να έχει ξεπεράσει το μισό, έχει ως ορίζοντα παράδοσης την άνοιξη του 2027.
Η εικόνα αυτή βάζει και πολιτικό φόντο του ΚΥΣΟΙΠ. Στο Μέγαρο Μαξίμου θέλουν να δείξουν ότι ο σχεδιασμός παράγει συγκεκριμένα παραδοτέα. Την ίδια στιγμή, όμως, όσο ένας κύκλος έργων πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του, πρέπει να προετοιμάζεται ο επόμενος και να εξασφαλίζονται οι πόροι που θα τον χρηματοδοτήσουν.
Η παρακαταθήκη
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα μεγάλα δίκτυα που δεν μετρούνται με τον χρόνο μιας κυβερνητικής θητείας και των οποίων η αξία φαίνεται σε βάθος δεκαετιών. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται τα έργα ύδρευσης και αποχέτευσης της ΕΥΔΑΠ.
Ακόμη η θωράκιση του υδροδοτικού συστήματος της Αττικής απέναντι στη λειψυδρία, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, η αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου, οι οδικοί άξονες και η επέκταση των τηλεπικοινωνιακών υποδομών.
Αυτό είναι και το νήμα που ενώνει το δεύτερο σκέλος της συνεδρίασης: τα δίκτυα δεν είναι ένας κατάλογος δημόσιων έργων. Είναι τμήμα της οικονομικής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας της χώρας.
Ενδεικτικό είναι το δεκαετές επενδυτικό πρόγραμμα της ΕΥΔΑΠ, ύψους 2,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025-2034. Περιλαμβάνει έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, ψηφιακό μετασχηματισμό και παρεμβάσεις για την ασφάλεια του υδροδοτικού συστήματος της Αττικής.
Η ενεργειακή κυριαρχία
Ο πρωθυπουργός αναμένεται να επιμείνει στην πορεία και όχι απλώς στην εξαγγελία των έργων: ποια διαθέτουν εξασφαλισμένους πόρους και ώριμες μελέτες, πού υπάρχουν αποκλίσεις και ποια προβλήματα απαιτούν άμεση κυβερνητική παρέμβαση.
Στο ενεργειακό μέτωπο, μετά τις διασυνδέσεις της Κρήτης και των Κυκλάδων, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τα Δωδεκάνησα, το Βόρειο Αιγαίο και τη δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Ιταλίας.
Τα έργα αυτά περιορίζουν τη λειτουργία ακριβών και ρυπογόνων μονάδων στα νησιά, ενισχύουν την ασφάλεια του συστήματος και δημιουργούν περισσότερο χώρο για την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ανάλογη είναι η συζήτηση για τον σιδηρόδρομο, τα οδικά δίκτυα και τις τηλεπικοινωνίες.
Η μάχη για τον προϋπολογισμό
Το άλλο μεγάλο κεφάλαιο αφορά το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034. Η πρόταση της Κομισιόν πλησιάζει τα 2 τρισ. ευρώ. Το ποσό είναι υψηλό σε απόλυτους αριθμούς.
Δεν είναι όμως αντίστοιχο των ολοένα περισσότερων αποστολών που αναλαμβάνει η Ευρώπη, όπως η άμυνα, ανταγωνιστικότητα, διεύρυνση, ενεργειακή ασφάλεια, στήριξη της Ουκρανίας, μεταναστευτικό, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
Τη συγκεκριμένη αντίφαση είχε αναδείξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής, υπογραμμίζοντας ότι «οι φιλόδοξοι στόχοι τους οποίους έχουμε θέσει απαιτούν και τα αντίστοιχα φιλόδοξα χρηματοδοτικά εργαλεία».
Η φράση αυτή θα βρίσκεται στην καρδιά της εισήγησής του στο ΚΥΣΟΙΠ. Η ελληνική θέση είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να προσθέτει συνεχώς νέες προτεραιότητες, χωρίς να ενισχύει τα μέσα για την υλοποίησή τους.
Η Αθήνα έχει συγκεκριμένες κόκκινες γραμμές: την προστασία των πόρων της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Η κυβέρνηση επιδιώκει οι νέοι ευρωπαϊκοί πόροι να μην κατευθυνθούν κατά κύριο λόγο στις οικονομικά ισχυρότερες χώρες, μεγαλώνοντας τις ανισότητες στο εσωτερικό της Ένωσης.
Το παρασκήνιο
Τον συντονισμό της ελληνικής προετοιμασίας έχει αναλάβει ο Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος δουλεύει ήδη τη διαπραγματευτική γραμμή με τα συναρμόδια υπουργεία, τις Περιφέρειες και τους κυβερνητικούς φορείς.
Έχουν προηγηθεί συσκέψεις για την καταγραφή των εθνικών προτεραιοτήτων, την υπεράσπιση της Πολιτικής Συνοχής και την επιλογή των έργων που θα μπορούν να διεκδικήσουν χρηματοδότηση από το νέο πλαίσιο.
Με βάση την αρχική πρόταση της Κομισιόν, το ελληνικό πακέτο υπολογίζεται στα 49,2 δισ. ευρώ, χωρίς να περιλαμβάνονται όλα τα πιθανά δάνεια και άλλοι πόροι που μπορεί να αντληθούν.
Στο κυβερνητικό επιτελείο, πάντως, δεν θεωρούν το ποσό κλειδωμένο. Η διαπραγμάτευση μπορεί να το ενισχύσει, αλλά μπορεί και να το περιορίσει, ιδιαίτερα εάν επικρατήσουν οι πιέσεις των κρατών-μελών που ζητούν μικρότερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Το ζητούμενο είναι η Αθήνα να προσέλθει στη διαπραγμάτευση με συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο έργων, τεκμηριωμένες χρηματοδοτικές ανάγκες και καθαρή εικόνα για το πού πρέπει να κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι πόροι.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Τάσος Χατζηβασιλείου κατά την πρόσφατη παρουσία του στις Βρυξέλλες. Ο υφυπουργός Εξωτερικών μετέφερε στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων τη θέση ότι η Ελλάδα στηρίζει έναν φιλόδοξο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και αντιτίθεται σε περικοπές σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής.
Η διαπραγμάτευση άλλωστε συνδέεται ευθέως και με την Ελληνική Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
