Η αλλαγή του βρετανικού νόμου, η πρόταση «win-win» και η σύνδεση με τις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου – Ευρώπης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συζήτησή του με τον συγγραφέα Ντάνιελ Μέντελσον στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», χαρακτήρισε τα Γλυπτά του Παρθενώνα «ξεκάθαρα κλεμμένα από τον Λόρδο Έλγιν», υπογραμμίζοντας ότι για την ελληνική πλευρά «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία» ως προς το ζήτημα της ιδιοκτησίας τους.
Ο πρωθυπουργός επέμεινε στον όρο «ενοποίηση» αντί της «επιστροφής», εξηγώντας ότι τα Γλυπτά αποτελούν μία ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς πρόκειται για τμήματα ενός ενιαίου μνημείου που διαμελίστηκε.
«Προτιμώ να χρησιμοποιώ τον όρο “ενοποίηση” αντί για τον όρο “επιστροφή”, γιατί θα ήθελα να δω τα Γλυπτά του Παρθενώνα ως μια πολύ μοναδική περίπτωση. Ουσιαστικά είναι μέρος ενός μνημείου που διαμελίστηκε», ανέφερε.
«Ήταν ξεκάθαρα κλεμμένα από τον Λόρδο Έλγιν – δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι’ αυτό. Οπότε δεν νομίζω ότι κανείς μπορεί πραγματικά να αμφισβητήσει το ζήτημα της ιδιοκτησίας», πρόσθεσε.
«Θα αυξήσουμε την ένταση των διεκδικήσεών μας»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι οι έως τώρα συζητήσεις δεν έχουν οδηγήσει στην επιθυμητή πρόοδο, προαναγγέλλοντας πιο έντονη ελληνική κινητοποίηση τόσο προς το Βρετανικό Μουσείο όσο και προς την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.
«Έχουμε κάνει συζητήσεις, αλλά δυστυχώς δεν έχουν προχωρήσει. Θέλω να είμαι πολύ ειλικρινής», είπε.
«Θα αυξήσουμε πολύ ξεκάθαρα την ένταση των διεκδικήσεών μας, όχι μόνο απέναντι στο Βρετανικό Μουσείο, αλλά και απέναντι στη βρετανική κυβέρνηση», τόνισε.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο βρετανικό νομοθετικό πλαίσιο του 1963, το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα του Βρετανικού Μουσείου να απομακρύνει οριστικά αντικείμενα από τη συλλογή του, σημειώνοντας ότι για να ξεπεραστεί το συγκεκριμένο εμπόδιο θα απαιτούνταν νομοθετική παρέμβαση.
Όπως εξήγησε, θα χρειαζόταν «μια εξαίρεση, μια αλλαγή στον νόμο», κάτι που, όπως είπε, μπορεί να γίνει μόνο από μία κυβέρνηση που διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
«Τώρα είναι η στιγμή»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε πεπεισμένος ότι η παρούσα συγκυρία προσφέρει την ευκαιρία για νέα ώθηση στις διαπραγματεύσεις.
«Νομίζω ότι ήρθε η ώρα», είπε, επικαλούμενος και τη στάση της βρετανικής κοινής γνώμης, η οποία, όπως ανέφερε, υποστηρίζει την επανένωση των Γλυπτών.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε παράλληλα την ελληνική πρόταση ως μία συμφωνία «win-win», με την Αθήνα να είναι διατεθειμένη να προσφέρει στο Βρετανικό Μουσείο μια ευρύτερη πολιτιστική συνεργασία.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη δυνατότητα διοργάνωσης προσωρινών εκθέσεων με ελληνικούς αρχαιολογικούς θησαυρούς που δεν έχουν εγκαταλείψει ποτέ τη χώρα.
Έφερε, μάλιστα, ως παράδειγμα το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και τη διαδικασία ανακαίνισής του, η οποία, όπως είπε, δημιουργεί τη δυνατότητα αξιοποίησης αντικειμένων της συλλογής του στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας «πολιτιστικής διπλωματίας».
«Θα υποστήριζα αυτό το επιχείρημα πολύ κατηγορηματικά στον Βρετανό Πρωθυπουργό όταν τον συναντώ», σημείωσε.
«Τα Γλυπτά θα είναι μέρος της συζήτησης Βρετανίας – Ευρώπης»
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η σύνδεση που έκανε ο πρωθυπουργός ανάμεσα στη διεκδίκηση των Γλυπτών και στη συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη για τις μελλοντικές σχέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρώπη μετά το Brexit.
Με αφορμή δηλώσεις του Βρετανού πρωθυπουργού για το ενδεχόμενο μιας ισχυρότερης σχέσης μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρώπης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έβαλε ευθέως τα Γλυπτά στην ευρύτερη αυτή συζήτηση.
«Ναι, τα Γλυπτά του Παρθενώνα θα είναι επίσης μέρος αυτής της συζήτησης. Αυτό δεν είναι μόνο ζήτημα για την Ελλάδα, είναι ζήτημα για την Ευρώπη», τόνισε.
«Ο Παρθενώνας είναι παγκόσμιο σύμβολο»
Ο πρωθυπουργός επιχείρησε παράλληλα να τοποθετήσει τη διεκδίκηση πέρα από το στενό ζήτημα της κυριότητας, παρουσιάζοντας τον Παρθενώνα ως μνημείο με οικουμενική πολιτιστική και πολιτική σημασία.
«Ο Παρθενώνας είναι ένα παγκόσμιο σύμβολο όχι μόνο της ελληνικής κουλτούρας, αλλά –θα έλεγα– της ανθρωπότητας», ανέφερε, παραπέμποντας και στη χρήση του μνημείου στο έμβλημα της UNESCO.
Στάθηκε ιδιαίτερα στη σύνδεση του Παρθενώνα με την αθηναϊκή δημοκρατία και στη ζωφόρο, η οποία, όπως είπε, συγκροτεί μία ενιαία αφήγηση γύρω από τους Αθηναίους πολίτες και την Παναθηναϊκή πομπή.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε μάλιστα αυτή τη διάσταση με τη σημερινή πολιτική συγκυρία, σημειώνοντας ότι «σε μια εποχή που η δημοκρατία αμφισβητείται από τα δεξιά και από τα αριστερά, αυτή η ιστορία έχει μια ιδιαίτερη παγκόσμια πολιτική αντήχηση».
Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε, η ενοποίηση των Γλυπτών στο Μουσείο της Ακρόπολης παραμένει ένα εξαιρετικά επίκαιρο ζήτημα και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μοναδική περίπτωση, χωρίς να εντάσσεται σε μία γενικευμένη συζήτηση περί επιστροφής των συλλογών των μεγάλων μουσείων.
Από την πλευρά του, ο Ντάνιελ Μέντελσον τάχθηκε υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Αθήνα, λέγοντας ότι «ξεκάθαρα ανήκουν εδώ» και αναφερόμενος στην ιστορική διάσταση των συζητήσεων για την κατοχή και επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.
Η «Οδύσσεια» του Νόλαν και το νέο ενδιαφέρον για τον Όμηρο
Η συζήτηση επεκτάθηκε στην «Οδύσσεια» και στην κινηματογραφική μεταφορά του ομηρικού έπους από τον Κρίστοφερ Νόλαν, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να στέκεται ιδιαίτερα στο ενδιαφέρον που προκάλεσε διεθνώς για τον Όμηρο και τις κλασικές σπουδές.
«Δεν είμαι κριτικός κινηματογράφου», είπε, σημειώνοντας ότι «δεν είναι εύκολο να συμπυκνώσεις σε τρεις ώρες ένα επικό ποίημα που έχει επιβιώσει για 3.000 χρόνια».
Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την κινηματογραφία «απίστευτα εντυπωσιακή», εστιάζοντας ωστόσο κυρίως στην απήχηση που είχε η ταινία.
«Αυτό που βρίσκω συναρπαστικό είναι ότι η ίδια η Οδύσσεια, επειδή ήταν τεράστια εμπορική επιτυχία, ξύπνησε ξανά το ενδιαφέρον για τις κλασικές ελληνικές σπουδές», ανέφερε.
Όπως πρόσθεσε, «το γεγονός ότι οι πωλήσεις της Οδύσσειας εκτοξεύτηκαν μετά την ταινία δεν μπορεί παρά να είναι καλό για την Ελλάδα».
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε, τέλος, τη διεθνή επιτυχία της ταινίας με την προσπάθεια προσέλκυσης μεγάλων κινηματογραφικών παραγωγών στην Ελλάδα, κάνοντας λόγο για έναν κλάδο που «ανθίζει» και δημιουργεί πολλές θέσεις εργασίας.
