Η ιστορική δίκη και η επόμενη μέρα στα social media
Μόλις 29 Πολιτείες των ΗΠΑ κατηγορούν την Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με στόχο να κρατούν παιδιά και εφήβους όσο το δυνατόν περισσότερο κολλημένα στις οθόνες τους, ενώ γνώριζε τους πιθανούς κινδύνους για την ψυχική τους υγεία.
Η υπόθεση, που εκδικάζεται σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Όκλαντ της Καλιφόρνια, αφορά τον σχεδιασμό των δημοφιλών πλατφορμών της εταιρείας και, ειδικότερα, τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται από παιδιά και εφήβους. Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι συγκεκριμένες λειτουργίες σχεδιάστηκαν ώστε να ενισχύουν την παρατεταμένη χρήση των εφαρμογών και κατηγορούν τη Meta για παραβιάσεις που αφορούν την προστασία ανηλίκων και των προσωπικών τους δεδομένων.
Η Meta αρνείται τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι έχει λάβει μέτρα για την ασφάλεια των νεότερων χρηστών. Στο επίκεντρο της διαδικασίας, πάντως, δεν βρίσκεται μόνο το ύψος μιας πιθανής οικονομικής επιβάρυνσης. Βρίσκεται και ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένα τα ίδια τα social media.
Τα «likes» στο μικροσκόπιο
Από τα πιο κομβικά σημεία της υπόθεσης είναι η συζήτηση για λειτουργίες που έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής χρήσης του Facebook και του Instagram. Πρόκειται για τα likes, το infinite scroll (ατελείωτο σκρολάρισμα), οι ειδοποιήσεις, η αυτόματη αναπαραγωγή και οι αλγοριθμικές προτάσεις περιεχομένου, οι μηχανισμοί προστασίας ανηλίκων, η επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
Όλα τα παραπάνω περιλαμβάνονται στη συζήτηση γύρω από το αν ο σχεδιασμός των πλατφορμών ενθαρρύνει την παρατεταμένη παραμονή των χρηστών.
Οι πολιτείες ζητούν, μεταξύ άλλων, αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας ορισμένων από αυτά τα χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον υπάρξει απόφαση που θα επιβάλει συγκεκριμένες παρεμβάσεις, θα μπορούσε να αλλάξει ακόμη και μια από τις πιο γνώριμες εικόνες των social media: τα likes.
Δεν σημαίνει ότι τα likes καταργούνται άμεσα, ωστόσο, η συζήτηση που διεξάγεται στο δικαστήριο ανοίγει για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα το ενδεχόμενο να περιοριστούν ή να τροποποιηθούν λειτουργίες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν βασικά στοιχεία των πλατφορμών.
Το λεγόμενο infinite scroll αποτελεί ένα ακόμη βασικό σημείο της υπόθεσης. Πρόκειται για τη λειτουργία που επιτρέπει στον χρήστη να συνεχίζει να βλέπει νέο περιεχόμενο χωρίς να χρειάζεται να σταματήσει ή να μεταβεί σε διαφορετική σελίδα. Μαζί με τις ειδοποιήσεις, τις προτάσεις περιεχομένου και τα στοιχεία αλληλεπίδρασης, αποτελεί μέρος της εμπειρίας που εξετάζεται στη δίκη.
Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν τέτοιες λειτουργίες αποτελούν απλώς επιλογές σχεδιασμού ή εάν μπορούν να θεωρηθούν μηχανισμοί που ενισχύουν την υπερβολική χρήση, ιδιαίτερα από ανήλικους.
Αν το δικαστήριο οδηγηθεί σε διαφορετική προσέγγιση, οι συνέπειες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν κατά πολύ τη συγκεκριμένη υπόθεση και να οδηγήσουν σε αλλαγές στον σχεδιασμό των πλατφορμών.
Οι πολιτείες έχουν παρουσιάσει διαφορετικές εκτιμήσεις για το πιθανό ύψος των ζημιών, με ποσά που έχουν αναφερθεί να φτάνουν περίπου τα 200 δισ. δολάρια. Η ίδια η Meta χαρακτηρίζει το σενάριο των 1,4 τρισ. δολαρίων υπερβολικό και υποστηρίζει ότι δεν έχει ιστορικό προηγούμενο στον χώρο της προστασίας καταναλωτών.
Τι θα σήμαινε ένα «τέλος των likes» για τους influencers
Αν τα likes πάψουν να είναι δημόσια ή περιοριστούν, η αλλαγή δεν θα αφορά μόνο τους απλούς χρήστες, αλλά θα μπορούσε να επηρεάσει και ολόκληρη την αγορά των influencers.
Για πολλούς δημιουργούς περιεχομένου – τους λεγόμενους content editors – ο αριθμός των likes λειτουργεί ως ένα από τα πιο βασικά εργαλεία της δουλειάς τους και τα πιο εύκολα ορατά σημάδια απήχησης μιας ανάρτησης. Μαζί με τις προβολές, τα σχόλια, τα views κι άλλες μετρήσεις, χρησιμοποιείται συχνά για να αξιολογηθεί η απόδοση ενός λογαριασμού.
Οι influencers και οι διαφημιζόμενες εταιρείες θα πρέπει να στραφούν περισσότερο σε άλλους δείκτες παρακολούθησης. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγονται οι influencers για διαφημιστικές συνεργασίες.
Ένας λογαριασμός με εκατομμύρια followers δεν θα αρκεί απαραίτητα για να δείξει πόσο αποτελεσματικό είναι ένα περιεχόμενο. Οι εταιρείες θα μπορούσαν να ζητούν περισσότερα στοιχεία από τις πλατφόρμες προκειμένου να αξιολογήσουν αν μια καμπάνια οδηγεί πράγματι σε αλληλεπίδραση ή αγορές. Το ερώτημα για έναν influencer δεν θα ήταν μόνο «πόσα likes συγκέντρωσε το post;», αλλά πόσοι το είδαν, πόσο χρόνο έμειναν στο περιεχόμενο, πόσοι το μοιράστηκαν, πόσοι το αποθήκευσαν και αν τελικά προχώρησαν σε κάποια ενέργεια.
Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα διαφορετικό μοντέλο αξιολόγησης της δημοφιλίας στα social media.
Και τα likes στους φίλους μας;
Υπάρχει και μια πολύ πιο καθημερινή διάσταση στη συζήτηση. Το like δεν χρησιμοποιείται μόνο για να μετρηθεί η επιτυχία ενός influencer ή μιας διαφημιστικής καμπάνιας. Είναι ένας από τους απλούστερους τρόπους με τους οποίους οι χρήστες επικοινωνούν μεταξύ τους.
Ένα like σε μια φωτογραφία ενός φίλου, σε μια ανάρτηση για τα γενέθλια, σε μια προσωπική στιγμή ή ακόμη και σε μια απλή καθημερινή δημοσίευση μπορεί να λειτουργεί ως ένας ψηφιακός τρόπος να πούμε «το είδα», «μου άρεσε» ή «είμαι εδώ».
Αν αυτό πάψει να φαίνεται μήπως θα χαθεί η «κοινωνική επιβεβαίωση»; Ίσως τελικά αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα πίσω από τη συζήτηση για το «τέλος των likes»: όχι αν θα πατήσουμε ξανά το «μου αρέσει», αλλά αν θα συνεχίσουμε να βλέπουμε πόσοι άλλοι το πάτησαν.
