Lindsay Martin / Sargasso Sea Commission
Στον Βόρειο Ατλαντικό υπάρχει μια παράξενη θαλάσσια περιοχή – ήρεμα νερά που περιβάλλονται από ισχυρά ρεύματα και δεν αγγίζουν ποτέ τη στεριά. Είναι η Θάλασσα των Σαργασσών, διάσπαρτη με τα φύκια Sargassum που της έδωσαν το όνομά της. Πίσω από την γαλήνια εικόνα, όμως, κρύβεται ένα από τα πιο πολύτιμα και εύθραυστα οικοσυστήματα.
Οι μάζες του Sargassum σχηματίζουν νησιά-οικότοπους, μέσα στα οποία βρίσκουν καταφύγιο μικροσκοπικές γαρίδες, καβούρια, νεαρά ψάρια και μικρές θαλάσσιες χελώνες καρέτα-καρέτα στα πρώτα στάδια της ζωής τους. Περισσότερα από 100 είδη ασπόνδυλων έχουν καταγραφεί να ζουν πάνω ή ανάμεσα στα φύκια, αξιοποιώντας τα ως κινούμενο σπίτι για μήνες ή και χρόνια, αναφέρει το Earth.com.
Εκεί αρχίζουν τη ζωή τους τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά χέλια, σχεδόν διάφανα και λεπτά σαν κλωστές. Παρασύρονται με τα ωκεάνια ρεύματα προς την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, φτάνοντας σε ποτάμια και λίμνες της ενδοχώρας, και έπειτα από δεκαετίες επιστρέφουν στον ίδιο θαλάσσιο τόπο για να αναπαραχθούν μία φορά πριν πεθάνουν. Το πώς καταφέρνουν να εντοπίζουν ξανά αυτή την περιοχή παραμένει επιστημονικό αίνιγμα. Από εκεί περνούν επίσης μεγάπτερες φάλαινες, τόνοι και άλλα μεταναστευτικά είδη.
Η σημασία της για το κλίμα
Πέρα όμως από τη βιοποικιλότητά της, η Θάλασσα των Σαργασσών παίζει κρίσιμο ρόλο και στο κλίμα. Οι εποχικές διακυμάνσεις της θερμοκρασίας – περίπου 18-20 βαθμοί Κελσίου στην επιφάνεια τον χειμώνα και 28-30 το καλοκαίρι – τροφοδοτούν μια ανάμιξη που βοηθά να ωθηθεί το ζεστό, αλμυρό νερό προς τα βόρεια και το πιο δροσερό νερό να έρθει προς τα νότια. Με τον τρόπο αυτό σταθεροποιούνται τα καιρικά φαινόμενα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
SyntaxTerror / Wikimedia Commons
Παράλληλα, τα νερά αυτά απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Ένα μέρος του εγκλωβίζεται σε πλαγκτονικούς οργανισμούς και τελικά βυθίζεται στον πυθμένα. Έπειτα από πολυετείς μετρήσεις, ερευνητές του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Επιστημών των Βερμούδων διαπίστωσαν ότι η περιοχή απορροφά πολύ περισσότερη θερμότητα απ’ όσο πιστευόταν, κάτι που μπορεί να επηρεάσει ευρύτερα τα μοτίβα βροχοπτώσεων και κλίματος.
Η ανθρώπινη απειλή
Ωστόσο, αυτό το μοναδικό οικοσύστημα βρίσκεται σήμερα υπό πίεση. Επειδή η Θάλασσα των Σαργασσών βρίσκεται στο σημείο σύγκλισης τεσσάρων μεγάλων ρευμάτων, λειτουργεί σαν φυσική «χωματερή». Πλαστικές σακούλες, καπάκια, τμήματα διχτυών και άλλα σκουπίδια συγκεντρώνονται σε μεγάλες ποσότητες. Έρευνες έχουν εκτιμήσει ότι η πυκνότητα των απορριμμάτων μπορεί να φτάνει τα 200.000 τεμάχια ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο σε ορισμένα σημεία.
Στην απειλή αυτή προστίθεται η συνεχής διέλευση εμπορικών πλοίων. Οι προπέλες διαλύουν τις μάζες του Sargassum και κομμάτια χρώματος ξεφλουδίζουν απελευθερώνοντας χαλκό και ψευδάργυρο. Ο θόρυβος από την κυκλοφορία καλύπτει τους ήχους που χρησιμοποιούν θαλάσσια θηλαστικά, όπως οι φυσητήρες, ενώ πλωτά δίχτυα παγιδεύουν νεαρές χελώνες ακριβώς εκεί όπου κάποτε έβρισκαν καταφύγιο.
Οι αλλαγές μέσα στις δεκαετίες
Από το 1954, επιστήμονες παρακολουθούν συστηματικά τα νερά αυτά, μετρώντας θερμοκρασία, αλατότητα, διαλυμένο οξυγόνο και pH. Τα δεδομένα δείχνουν ότι από τη δεκαετία του 1980 η μέση θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1 βαθμό Κελσίου. Αυτή η φαινομενικά μικρή άνοδος δυσκολεύει την κατακόρυφη ανάμιξη των νερών, μειώνει το οξυγόνο στα βαθύτερα στρώματα και περιορίζει την άνοδο θρεπτικών στοιχείων που χρειάζεται το πλαγκτόν.
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν πλέον πλωτούς αισθητήρες Argo, δορυφορικές παρατηρήσεις και νέους δείκτες, όπως οι ανωμαλίες αλατότητας και αλκαλικότητας, για να καταγράψουν με ακρίβεια το πώς αλλάζει η Θάλασσα των Σαργασσών. Το αρχείο παρατηρήσεων έξι δεκαετιών έχει εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες βάσεις δεδομένων για την παρακολούθηση της οξίνισης και της υπερθέρμανσης των ωκεανών.
- Διαβάστε ακόμα:
Μια καφέ λωρίδα σε μέγεθος ηπείρου διατρέχει όλον τον Ατλαντικό – Γιατί τα νέα δεν είναι καλά
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή της Θάλασσας των Σαργασσών, ένας διακυβερνητικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2014, ζητεί μέτρα προστασίας, όπως θαλάσσιους διαδρόμους που να αποφεύγουν τις πυκνές μάζες σαργάσσου και περιορισμούς στην αλιεία σε κρίσιμες περιόδους για τις χελώνες. Η προστασία, πάντως, δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς πρόκειται για ανοικτή θάλασσα που δεν ανήκει σε κανένα κράτος.
Η Θάλασσα των Σαργασσών μοιάζει με ένα κενό στον χάρτη. Στην πραγματικότητα, όμως, συνδέει ηπείρους, στηρίζει μεταναστευτικά είδη, επηρεάζει το κλίμα και καταγράφει τις μεταβολές του πλανήτη. Η απώλειά της θα είχε συνέπειες πολύ πέρα από τα όριά της. Η μελέτη που αναδεικνύει αυτή τη σημασία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Marine Science.
