Ο Παρθενώνας είναι οικουμενικό μνημείο, τόνισε ο πρωθυπουργός κατά την τελετή υπογραφής πρωτοκόλλου για την παράδοση-παραλαβή κειμηλίων μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας
Σαφές και αυστηρό μήνυμα προς τη Βρετανία ότι η Ελλάδα δεν προτίθεται ούτε να αναγνωρίσει ξένη ιδιοκτησία στα Γλυπτά του Παρθενώνα, ούτε να δανειστεί εθνικούς θησαυρούς, έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στην τελετή υπογραφής των πρωτοκόλλων για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, στη Θεσσαλονίκη.
«Τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν αποτελούν άψυχα τεκμήρια του χθες. Όταν τα αποσπάς από το περιβάλλον που τα γέννησες, ακρωτηριάζεις την ιστορία που τα γέννησε», είπε ο κ.Μητσοτάκης. Η ελληνική θέση, συνέχισε, δεν υπαγορεύεται από μια αόριστη εθνική διεκδίκηση, ούτε θέτει σε αμφισβήτηση την αποστολή των μουσείων σε όλο τον κόσμο, πρόσθεσε και συνέχισε λέγοντας ότι ο Παρθενώνας συνιστά μια μοναδική και μια αυτοτελή περίπτωση. Αφορά την αποκατάσταση ενός οικουμενικού μνημείου που παραμένει βίαια διαμελισμένο. Η Πατρίδα μου δεν πρόκειται να δεχθεί διευθετήσεις που να δηλώνουν ξένη κυριαρχία ή να δανειστεί. Ηρθε η ώρα της αλήθειας και της δικαιοσύνης, πρόσθεσε.
Η τελετή ολοκληρώνει το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, η Λίνα Μενδώνη και ο Εφτίμ Μιλόσεφ. Προηγήθηκαν πολυετείς και συστηματικές διαπραγματεύσεις από την πλευρά του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού.
Τα κειμήλια που επιστρέφουν είχαν αφαιρεθεί το 1917, εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και από τότε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια. Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 2026 θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Στη συνέχεια θα παραδοθούν οριστικά στις Μονές και στη Μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.
Η συμφωνία προβλέπει ανταλλαγή. Η ελληνική πλευρά θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ταυτοποιήθηκαν ως του Τσάρου Σαμουήλ (997-1014), καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Τα ευρήματα είχε φέρει στο φως το 1965 ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Με ανακοίνωσή της, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέφρασε την ιδιαίτερη ικανοποίησή της και χαιρέτισε την επιστροφή των 48 κειμηλίων «ύστερα από έναν και πλέον αιώνα» και πολυετείς, επίπονες διαπραγματεύσεις. Χαρακτήρισε τη συμφωνία επιτυχία για την πατρίδα, που αντανακλά τη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας για την επίτευξη εθνικών στόχων.
Η Σύνοδος εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι το Μνημόνιο θα είναι «μόνον η καλή αρχή» και ότι θα ακολουθήσουν συμφωνίες για την επιστροφή και των υπόλοιπων εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί από ναούς, μονές και άλλους χώρους της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Θερμά συγχαρητήρια απηύθυνε στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο για τις επίμονες προσπάθειές τους. Με ιδιαίτερη συγκίνηση μνημόνευσε τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο, τον οποίο χαρακτήρισε «αρχιτέκτονα και πρωτεργάτη» του εγχειρήματος.
Όπως τονίζει το υπουργείο Πολιτισμού, η σημερινή υπογραφή δεν σημαίνει το τέλος της διαδικασίας. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επόμενη συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα.
