Η πλημμύρα δεν είναι έκπληξη. Είναι προειδοποίηση που δεν έχουμε την πολυτέλεια να αγνοούμε. Η καταστροφική νεροποντή της 14ης Οκτωβρίου 2026 στη Ρόδο, που άφησε πίσω της εκτεταμένες ζημιές και με τον πιο τραγικό τρόπο την απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής, επαναφέρει με οδυνηρό τρόπο ένα ερώτημα που θέσαμε δημόσια και στις αρχές του 2025: Τι έχει γίνει για να θωρακιστεί πραγματικά το νησί μας απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα;
Από τις πλημμύρες του 2013 και του 2019, μέχρι τις επαναλαμβανόμενες καταστροφές των τελευταίων ετών, η Ρόδος βιώνει τον ίδιο εφιάλτη. Καταστροφές, έκτακτες ανάγκες, αποζημιώσεις, αποκαταστάσεις, ανακοινώσεις και στη συνέχεια, αναμονή μέχρι την επόμενη θεομηνία. Δεν αρκεί πλέον να καταγράφουμε τις ζημιές. Οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε τις αιτίες που τις προκαλούν και όχι μόνο τις συνέπειες.
Η προστασία της ανθρώπινης ζωής και της περιουσίας των πολιτών δεν μπορεί να εξαντλείται σε προειδοποιητικά μηνύματα του 112, σε αναστολή λειτουργίας των σχολείων και σε περιορισμούς μετακινήσεων, όσο αναγκαία κι αν είναι αυτά όταν εκδηλώνεται ένα επικίνδυνο φαινόμενο. Ούτε μπορεί η κρατική και αυτοδιοικητική μέριμνα να αρχίζει ουσιαστικά μετά την καταστροφή, με αποζημιώσεις και αποκαταστάσεις.
Η πραγματική πολιτική προστασία αρχίζει πολύ πριν από την εκδήλωση του φαινομένου. Αρχίζει με σχέδιο, μελέτες, έργα και συστηματικούς ελέγχους.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα αναμένεται να γίνονται συχνότερα και εντονότερα. Αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη για ολοκληρωμένο αντιπλημμυρικό σχεδιασμό, σύγχρονες υποδομές, συστηματικό έλεγχο και προστασία των ρεμάτων, αποκατάσταση των φυσικών διαδρομών του νερού και αυστηρή εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας. Οι αυθαίρετες παρεμβάσεις και η ανεξέλεγκτη δόμηση δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με ανοχή, όταν θέτουν κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.
Παράλληλα, δεν είναι αποδεκτό σε κάθε κρίση, οι αρμόδιοι φορείς να επιδίδονται σε μετακύλιση ευθυνών μεταξύ Υπουργείων, Περιφέρειας και Δήμου. Οι αρμοδιότητες μπορεί να είναι κατανεμημένες, αλλά η ευθύνη για την αποτελεσματική προστασία των πολιτών είναι κοινή και η λογοδοσία οφείλει να είναι συγκεκριμένη.
Η Νέα Αρχή Ρόδου ζητά σαφείς απαντήσεις
Απευθυνόμαστε δημόσια στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, στο Δήμο Ρόδου και στην Κεντρική Διοίκηση και ζητάμε να ενημερώσουν υπεύθυνα τους πολίτες:
- Ποια αντιπλημμυρικά έργα και μελέτες έχουν υλοποιηθεί από το 2013 μέχρι σήμερα; Ποια παραμένουν σε εκκρεμότητα, σε ποιο στάδιο βρίσκονται και ποιο είναι το δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους;
- Πόσα χρήματα διατίθενται για την πρόληψη; Ποιο ποσοστό των διαθέσιμων πόρων κατευθύνεται σε έργα αντιπλημμυρικής θωράκισης και ποιο στην εκ των υστέρων αποκατάσταση των ζημιών;
- Ποια είναι η κατάσταση των ρεμάτων και των επικίνδυνων σημείων του νησιού; Έχουν καταγραφεί, ιεραρχηθεί και αντιμετωπιστεί οι εστίες κινδύνου; Τι έχει γίνει για τις περιοχές που πλήττονται επανειλημμένα;
- Ποια είναι η κατάσταση του σχεδιασμού Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Ρόδου; Έχει επικαιροποιηθεί με βάση τα σημερινά δεδομένα και τους νέους κινδύνους; Εάν όχι, πότε θα ολοκληρωθεί η αναθεώρησή του;
- Ποια μέτρα λαμβάνονται για την πρόληψη κατολισθήσεων και άλλων επικίνδυνων φαινομένων; Υπάρχει ολοκληρωμένη καταγραφή, αξιολόγηση κινδύνου και συγκεκριμένο σχέδιο παρεμβάσεων;
- Πώς διασφαλίζεται η εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας και η προστασία των φυσικών απορροών; Υπάρχουν επαρκείς έλεγχοι και εξειδικευμένο προσωπικό για την αντιμετώπιση των αυθαιρεσιών και την πρόληψη νέων κινδύνων;
Οι απαντήσεις δεν μπορεί να περιορίζονται σε γενικές διαβεβαιώσεις, ή ατελέσφορες μελέτες. Χρειάζονται στοιχεία, προϋπολογισμοί, συγκεκριμένα έργα και σαφή χρονοδιαγράμματα.
Η πρόληψη δεν είναι κόστος. Είναι υποχρέωση.
Η Ρόδος χρειάζεται μια διαφορετική αντίληψη για την Πολιτική Προστασία. Έναν ολιστικό σχεδιασμό που θα συνδέει τα αντιπλημμυρικά έργα, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τον πολεοδομικό έλεγχο, την έγκαιρη προειδοποίηση και την επιχειρησιακή ετοιμότητα των υπηρεσιών.
Χρειάζεται έργα που θα υλοποιούνται σε περίοδο ηρεμίας και όχι αποφάσεις υπό την πίεση της καταστροφής. Χρειάζεται επαρκή χρηματοδότηση, εξειδικευμένο προσωπικό και συντονισμό όλων των αρμόδιων φορέων. Χρειάζεται πάνω απ’ όλα, πολιτική βούληση ώστε η ασφάλεια των κατοίκων να αποτελεί πραγματική προτεραιότητα και όχι απλώς μια διακήρυξη μετά από κάθε τραγωδία.
Η Νέα Αρχή Ρόδου είχε προειδοποιήσει ότι το νησί δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί στον «αυτόματο πιλότο» απέναντι σε κινδύνους που επανέρχονται. Σήμερα, η ανάγκη για άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις είναι ακόμη πιο επιτακτική.
Δεν αρκεί να μετράμε τις πληγές της Ρόδου μετά από κάθε καταστροφή. Πρέπει επιτέλους να πάψουμε να αφήνουμε ανοιχτές τις πληγές που την καθιστούν ευάλωτη. Πόσες καταστροφές πρέπει ακόμη να ζήσουμε για να γίνει κατανοητό ότι η πρόληψη σώζει ζωές;
ΝΕΑ ΑΡΧΗ ΡΟΔΟΥ
