Η απότομη αύξηση του κόστους ενέργειας έχει ωθήσει τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν μέτρα έκτακτης ανάγκης, ενώ οι κεντρικές τράπεζες μειώνουν τα συναλλαγματικά τους αποθέματα
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΒΕΝΤΟΥΡΑΚΗΣ
Ένα μήνα μετά τη χειρότερη διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας πετρελαίου από το εμπάργκο της δεκαετίας του 1970, ο οικονομικός πόνος που εξαπλώνεται σε όλη την Ασία φέρνει στην επιφάνει ένα άβολο ερώτημα: Μήπως πρόκειται για παρόμοια κρίση με αυτή του 1997;
Οι παραλληλισμοί είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Τα ασιατικά νομίσματα βρίσκονται υπό πίεση, τροφοδοτώντας τον κίνδυνο εκροών κεφαλαίων. Η απότομη αύξηση του κόστους ενέργειας έχει ωθήσει τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν μέτρα έκτακτης ανάγκης, ενώ οι κεντρικές τράπεζες μειώνουν τα συναλλαγματικά τους αποθέματα.
Στην Ταϊλάνδη, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν προχωρήσει στην επιβολή δελτίων στη βενζίνη. Εν τω μεταξύ, η αύξηση των τιμών των καυσίμων στις Φιλιππίνες ώθησε την κυβέρνηση να κηρύξει κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης. Σε όλη την περιοχή, τα διευρυνόμενα εμπορικά ελλείμματα και οι αυξανόμενες προσδοκίες για τον πληθωρισμό θυμίζουν την ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση που ξεκίνησε το 1997.
Ωστόσο, οι αναλυτές λένε ότι οι ομοιότητες μπορεί να είναι σε μεγάλο βαθμό επιφανειακές, χάρη στα πιο ευέλικτα καθεστώτα συναλλαγματικών ισοτιμιών και τα βαθύτερα συναλλαγματικά αποθέματα, τα οποία παρέχουν προστασία που βοηθά στην απορρόφηση μέρους του σοκ.
Η χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική της περιοχής έχει επίσης «εξελιχθεί σημαντικά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες», με βαθύτερες τοπικές αγορές, ευρύτερες εγχώριες βάσεις επενδυτών και πολύ λιγότερη εξάρτηση από βραχυπρόθεσμη ξένη χρηματοδότηση, δήλωσε ο Φέσα Γουιμπάβα, διαχειριστής επενδύσεων σταθερού εισοδήματος στην Aberdeen Investments.
Η κρίση του 1997 ήταν ένα σοκ για το χρηματοοικονομικό ισοζύγιο, όπου οι τραπεζικές εισροές στέρεψαν. Αλλά η συνεχιζόμενη κρίση αποτελεί σοκ για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, καθώς οι εισροές πετρελαίου και προϊόντων έχουν εξαντληθεί, δήλωσε ο Μπραντ Σέτσερ, του think tank Council on Foreign Relations. «Το ένα ήταν ένα οικονομικό σοκ, το άλλο είναι ένα φυσικό σοκ ή ένα σοκ προσφοράς. Για τις ασιατικές οικονομίες που επλήγησαν περισσότερο, η κρίση του ‘97 ήταν ένα πολύ μεγαλύτερο σοκ», δήλωσε στο CNBC.
Το 1997, οι οικονομίες της Νοτιοανατολικής Ασίας είχαν δημιουργήσει μεγάλα ποσά βραχυπρόθεσμου χρέους σε δολάρια, υποστηριζόμενου από σχεδόν σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες και επικίνδυνα λεπτά αποθέματα. Όταν οι κερδοσκοπικές συναλλαγές συσσωρεύτηκαν, η Ταϊλάνδη, η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες και η Μαλαισία αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις συνδέσεις των νομισμάτων τους, προκαλώντας χρεοκοπίες και βαθιές οικονομικές συρρικνώσεις που επιδεινώθηκαν από τα προγράμματα λιτότητας του ΔΝΤ.
Αυτή τη στιγμή, όμως, ο Nταν Γουάνγκ, του Eurasia Group, δήλωσε ότι οι μεταρρυθμίσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες έχουν ενισχύσει την ανθεκτικότηα της περιοχής. Σήμερα, τα περισσότερα ασιατικά νομίσματα επιτρέπεται να κινούνται πιο ελεύθερα, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να απορροφήσουν την πίεση με σταδιακή αποδυνάμωση, μειώνοντας τον κίνδυνο κατάρρευσης υπό την πίεση μιας προστατευμένης σύνδεσης.
Κίνδυνοι στασιμοπληθωρισμού
Ωστόσο, οι οικονομίες της Ασίας υφίστανται το κύριο βάρος της παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς η εξαρτώμενη από το πετρέλαιο περιοχή αντιμετωπίζει φυσική έλλειψη της κύριας πηγής ενέργειάς της, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού.
Η Αλίσια Γκαρσία-Χερέρο, της Natixis Bank, δήλωσε ότι, ενώ η κρίση δεν είναι αυτοπροκαλούμενη, ο δημοσιονομικός χώρος είναι πολύ πιο περιορισμένος από ό,τι το 1997, λόγω των υψηλότερων επιπέδων δημόσιου χρέους και του περιορισμένου περιθωρίου για επιθετικά μέτρα τόνωσης. Ωστόσο, οι επενδυτές στην περιοχή παραμένουν προσεκτικοί αντί να πανικοβάλλονται, με επιλεκτικές εκροές από ινδονησιακά ομόλογα να αντισταθμίζονται από μέτριες καθαρές εισροές σε μετοχές της περιοχής.
Ο προϋπολογισμός της Ινδονησίας για τις επιδοτήσεις ενέργειας το 2026, ύψους 381,3 τρισεκατομμυρίων ρουπίων, βασίστηκε σε τιμές αργού πετρελαίου στα 70 δολάρια το βαρέλι, ενώ αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ένα χειρότερο σενάριο στα 92 δολάρια. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent για παράδοση τον Ιούνιο διαμορφώθηκαν πρόσφατα στα 97 δολάρια.
Οι Φιλιππίνες, μία από τις οικονομίες της περιοχής με τη μεγαλύτερη έκθεση στο πετρέλαιο, έχουν επίσης δει τις τιμές των καυσίμων να αυξάνονται ραγδαία, με την κυβέρνηση να έχει περιορισμένο περιθώριο για αύξηση των επιδοτήσεων. Ο πληθωρισμός στη χώρα εκτοξεύθηκε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 μηνών, στο 4,1% τον Μάρτιο, από 2,4% τον Φεβρουάριο.
Η πετρελαϊκή κρίση δε θα πλήξει όλες τις χώρες το ίδιο. Η Μαλαισία, η Σιγκαπούρη και η Κίνα φαίνονται λιγότερο ευάλωτες στον κλονισμό του ενεργειακού εφοδιασμού, χάρη στο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών τους, τα ισχυρά στρατηγικά αποθέματα και τις πιο διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας, ανέφεραν βετεράνοι του κλάδου.
Η Σιγκαπούρη ξεχωρίζει ως μία από τις πιο ανθεκτικές οικονομίες λόγω του διαφοροποιημένου μοντέλου ανάπτυξής της και των ισχυρών θεσμών της, ενώ η Μαλαισία επωφελείται επίσης από το καθεστώς της ως εξαγωγέα ενέργειας και τις συνεχείς εισροές επενδύσεων στον τομέα των ημιαγωγών και της τεχνητής νοημοσύνης.
Η πετρελαϊκή κρίση θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από την Ασία, δήλωσε ο Ρόμπιν Μπρουκς, ανώτερος ερευνητής στο Brookings Institution, προσθέτοντας ότι αν το Ιράν επιτεθεί σε πετρελαιοφόρο στα Στενά του Ορμούζ, «θα δούμε την τιμή του πετρελαίου να εκτινάσσεται, θα δούμε τα νομίσματα των αναδυόμενων αγορών να πλήττονται μαζικά».
Το μάθημα του 1997
Η ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση — μία από τις χειρότερες κρίσεις των αναδυόμενων αγορών του 20ού αιώνα — ώθησε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στην περιοχή να αφιερώσουν τις επόμενες δεκαετίες στη δημιουργία χρηματοπιστωτικών και δημοσιονομικών αποθεμάτων ασφαλείας που τώρα δοκιμάζονται.
Το ερώτημα τώρα είναι πόσο θα διαρκέσει η κρίση και αν η έλλειψη φυσικών πόρων ενέργειας μπορεί να επιλυθεί πριν η οικονομική ζημιά ξεφύγει από τον έλεγχο.
«Ο χρόνος για την αποκλιμάκωση της κρίσης, ώστε να αποφευχθούν σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, εξαντλείται», δήλωσε ο Ρομπ Σουμπαραμάν της Nomura Bank, προσθέτοντας ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας έχει διαρκέσει αρκετά ώστε να επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
«Εάν οι ΗΠΑ κλιμακώσουν περαιτέρω την κρίση και στείλουν στρατεύματα, η αρχική έξαρση του πληθωρισμού θα μπορούσε γρήγορα να μετατραπεί σε κρίση», συμπλήρωσε.
