Ενα πιο πολυκεντρικό μοντέλο ανάπτυξης, με έμφαση στην ορεινότητα και τη νησιωτικότητα παρουσιάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο. Προβλέπονται νέοι μηχανισμοί συντονισμού και σημαντικές χρηματοδοτήσεις για υποδομές και ανάπτυξη.
Ρένα ΠαυλάκηΣτις 24 Αυγούστου, το Υπουργικό Συμβούλιο παρουσίασε τη στρατηγική «Περιφέρεια 2030», η οποία προβλέπει τη σύσταση μόνιμης Κυβερνητικής Επιτροπής για τη Νησιωτικότητα υπό τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης. Ανακοινώθηκαν επίσης:
- ουσιαστική εφαρμογή της Ρήτρας Νησιωτικότητας, ώστε οι συνέπειες νέων πολιτικών και νόμων στα νησιά να εξετάζονται εκ των προτέρων,
- Παρατηρητήριο Νησιωτικού Κόστους, για την καταγραφή των πρόσθετων επιβαρύνσεων,
- Πίνακας Δεικτών Νησιών, με συγκρίσιμα στοιχεία για υποδομές, υπηρεσίες και οικονομία,
- 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης, ένα ανά περιφερειακή ενότητα.
Η Ελλάδα θα επιδιώξει επίσης στο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο 2028–2034 χωριστή χρηματοδοτική κατανομή λόγω του αντικειμενικού «εδαφικού κόστους» της νησιωτικότητας. Πρόκειται προς το παρόν για ελληνική διαπραγματευτική διεκδίκηση και όχι για εξασφαλισμένους ευρωπαϊκούς πόρους.
Η κυβέρνηση συνέδεσε τη στρατηγική με υφιστάμενα ή δρομολογημένα μέτρα: 180 εκατ. ευρώ ετήσια χρηματοδότηση θαλάσσιων συγκοινωνιών, 25 νέες γραμμές, μειωμένο ΦΠΑ κατά 30% σε 24 νησιά και 2,3 δισ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων.
Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με το euro2day.gr:
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Επικρατείας κ. Κωνσταντίνος Χατζηδάκης και ο Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό κ. Αθανάσιος Κοντογεώργης εισηγήθηκαν στο Υπουργικό Συμβούλιο την κυβερνητική στρατηγική «Περιφέρεια 2030»: Άξονες εδαφικής συνοχής – Κυβερνητική Επιτροπή για τη Νησιωτικότητα και Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, κεντρικός στόχος της Κυβέρνησης είναι η μετάβαση σε ένα περισσότερο πολυκεντρικό μοντέλο ανάπτυξης, με ισχυρές Περιφέρειες, δυναμικές τοπικές πόλεις, και ζωντανά χωριά και νησιά. Πρόκειται για περιοχές ζωτικής σημασίας, στις οποίες ζουν περίπου 2,3 εκατομμύρια πολίτες, σχεδόν το ένα πέμπτο του πληθυσμού της χώρας.
Η Ελλάδα προετοιμάζεται ενεργά για τη νέα ευρωπαϊκή περίοδο και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034. Η χώρα διεκδικεί την αναγνώριση του αντικειμενικού «εδαφικού κόστους» της νησιωτικότητας και της ορεινότητας, με πρόσθετη και διακριτή χρηματοδοτική κατανομή πέραν των γενικών κοινωνικοοικονομικών κριτηρίων.
Η ελληνική πλευρά προσέρχεται στη συζήτηση αυτή διαμορφώνοντας 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης -ένα για κάθε περιφερειακή ενότητα- καθώς και τομεακές πολιτικές για την περιφέρεια που συγκροτούν έναν ενιαίο χάρτη αναγκών, μεταρρυθμίσεων και έργων.
Στον τομέα της Ορεινότητας, η Ειδική Γραμματεία που λειτουργεί ήδη στην Προεδρία της Κυβέρνησης αναλαμβάνει τον μόνιμο εκτελεστικό συντονισμό των πολιτικών. Άμεσα εισάγονται νέες πρωτοβουλίες όπως η «Συμμαχία για τα Ορεινά», τα «Ζωντανά Χωριά», οι «Διάλογοι για την Ορεινότητα» και η ψηφιακή πλατφόρμα apokentrosi.gov.gr, ένας ενιαίος κόμβος πληροφόρησης που θα υποστηρίζει πολίτες που επιθυμούν μετεγκατάσταση.
Στο χρηματοδοτικό σκέλος, βρίσκονται υπό επεξεργασία δέκα νέες Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ) σε λειτουργικές ορεινές ενότητες, ενώ ήδη δρομολογείται η υλοποίηση έργων 400 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ, 50 προγράμματα LEADER ύψους 144,9 εκατ. ευρώ, 163 έργα αγροτικής οδοποιίας προϋπολογισμού 83 εκατ. ευρώ και δεκάδες μικρά και μεγάλα έργα σε ορεινές περιοχές για υποδομές και διασυνδέσεις, αναπλάσεις και διαχείριση αποβλήτων και απορριμμάτων, ψηφιακές αναβαθμίσεις κ.α.
Σύμφωνα πάντα με τη σχετική ανακοίνωση, με ένα δυναμικό πρόγραμμα ορεινού τουρισμού, με ειδικά κίνητρα για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της εργασίας, αλλά και των κοινωνικών υπηρεσιών στις δυσπρόσιτες περιοχές, δημιουργούνται προϋποθέσεις για την αναζωογόνηση των ορεινών περιοχών.
Αντίστοιχα, για τη Νησιωτικότητα συστήνεται Κυβερνητική Επιτροπή ως μόνιμο όργανο πολιτικού και διυπουργικού συντονισμού, υπό την προεδρία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης. Ο σχεδιασμός ενισχύεται με νέα σύγχρονα εργαλεία, όπως η ουσιαστική εφαρμογή της Ρήτρας Νησιωτικότητας (island-proofing), και η ανάπτυξη Παρατηρητηρίου Κόστους και Πίνακα Δεικτών Νησιών για τη χάραξη πολιτικής με περισσότερα μετρήσιμα δεδομένα.
Παράλληλα, σημειώνεται η συνεχής στήριξη των νησιών μας με τον διπλασιασμό της χρηματοδότησης των θαλάσσιων συγκοινωνιών στα 180 εκατ. ευρώ ετησίως και με 25 νέες γραμμές, το Μεταφορικό Ισοδύναμο, τον μειωμένο ΦΠΑ κατά 30% σε 24 νησιά, την απαλλαγή από ΕΝΦΙΑ στα μικρά νησιά και κοινότητες της ηπειρωτικής Ελλάδας, επενδύσεις σε έργα ύδρευσης και αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, αναβάθμισης αεροπορικών και λιμενικών υποδομών καθώς και την αξιοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων με κομβικούς πόρους 2,3 δισ. ευρώ.
