Ελλάδα και Ισπανία, σύμφωνα με το Politico βρίσκονται ανάμεσα στις χώρες που δέχονται αυξανόμενη πίεση για παραχώρηση αμυντικών πυραύλων
Στο επίκεντρο των συζητήσεων για την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας βρίσκεται η Ελλάδα, καθώς το Κίεβο αναζητά επειγόντως επιπλέον πυραύλους Patriot ενόψει της αναμενόμενης εντατικοποίησης των ρωσικών επιθέσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Όπως αναφέρει το Politico, δημοσιεύματα στην Ελλάδα υποστήριξαν τον Ιούλιο ότι η Ουκρανία είχε ζητήσει από την Αθήνα έως και 200 παλαιότερους πυραύλους PAC-2. Μέχρι σήμερα, πάντως, η ελληνική πλευρά δεν έχει ανακοινώσει ότι έχει προχωρήσει σε μεταφορά συστημάτων ή πυραύλων Patriot προς την Ουκρανία.
Το δημοσίευμα αναδεικνύει παράλληλα και τη διάσταση της ελληνικής ασφάλειας, καθώς η Αθήνα θεωρεί διαχρονικά την Τουρκία, παρά το γεγονός ότι είναι επίσης μέλος του ΝΑΤΟ, ως τη σημαντικότερη απειλή. Η συγκεκριμένη παράμετρος αποτελεί κρίσιμο στοιχείο στη συζήτηση για το ενδεχόμενο διάθεσης μέρους των ελληνικών αποθεμάτων PAC-2 προς την Ουκρανία. Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα του Politico, δεν έχει λάβει κάποια επίσημη πληροφόρηση από την ελληνική πλευρά, για το εάν η Αθήνα έχει δεχθεί το σχετικό αίτημα ή εάν εξετάζει οποιαδήποτε μεταφορά του συγκεκριμένου πολεμικού υλικού.
Πιέσεις στην Ελλάδα από την ΕΕ για τους παλαιότερους PAC-2
Η πίεση προς την Ελλάδα δεν είναι μεμονωμένη, αλλά αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής προσπάθειας για την εξεύρεση PAC-2 και PAC-3, καθώς πολλές από τις χώρες που έχουν ήδη στηρίξει σημαντικά την Ουκρανία δηλώνουν ότι πλησιάζουν στα όρια των αποθεμάτων, που μπορούν να διαθέσουν χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τη δική τους αεράμυνα.
Η Ουκρανία ζητά εκατοντάδες τέτοιους πυραύλους, με την κατάσταση να γίνεται ολοένα και πιο πιεστική, ενώ η νέα παραγωγή δεν μπορεί να καλύψει τις άμεσες ανάγκες. Παράλληλα, ο πόλεμος με το Ιράν έχει επιβαρύνει τα αμερικανικά αποθέματα, περιορίζοντας τις δυνατότητες ταχείας ενίσχυσης του Κιέβου. Όπως δήλωσε ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φεντόροφ την περασμένη εβδομάδα: «Τους τελευταίους μήνες, η Ρωσία εκτοξεύει περισσότερους πυραύλους εναντίον μας μέσα σε μία εβδομάδα απ’ όσους λαμβάνουμε από τους εταίρους μας σε διάστημα μηνών».
Τον Ιούλιο η ουκρανική αεράμυνα αναχαίτισε μόλις 29 από τους 195 ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ άλλοι 40 δεν έφτασαν στους στόχους τους, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το υπουργείο Άμυνας του Κιέβου. Όσον αφορά τα drones και τους πυραύλους cruise, το Κίεβο μπορεί να χρησιμοποιήσει άλλα, συχνά φθηνότερα συστήματα αεράμυνας. Ωστόσο, απέναντι στους βαλλιστικούς πυραύλους οι διαθέσιμες επιλογές είναι πολύ πιο περιορισμένες, γεγονός που καθιστά τους Patriot PAC-2 και PAC-3 ιδιαίτερα σημαντικούς.
Η Ουκρανία αναπτύσσει παράλληλα τον δικό της πύραυλο Freyja, όμως, σύμφωνα με το Politico, το σύστημα εξακολουθεί να χρειάζεται επενδύσεις, τεχνική ανάπτυξη και δοκιμές προτού μπορέσει να αναλάβει αντιβαλλιστικό ρόλο. Ο Μιχαΐλο Ποντόλιακ, σύμβουλος του επικεφαλής του ουκρανικού προεδρικού γραφείου, ήταν σαφής ως προς την προτεραιότητα του Κιέβου, αφού όπως ανέφερε: «Μία από τις προτεραιότητες είναι οι Patriot, PAC-3 ή PAC-2». Πρόσθεσε, ότι η πρώτη λύση είναι είτε η αγορά είτε η παραχώρηση από υπάρχοντα αποθέματα.
Γιατί η πίεση μεταφέρεται προς Ελλάδα, Ισπανία και Πολωνία
Η πίεση δε στρέφεται μόνο προς την Ελλάδα, αλλά και προς Ισπανία και Πολωνία. Η Γερμανία, μία από τις βασικές χώρες που έχουν στηρίξει στρατιωτικά την Ουκρανία, έχει ήδη παραδώσει Patriot και πυραύλους, αλλά πλέον δηλώνει ότι πρέπει να διατηρήσει ένα ελάχιστο επίπεδο αποθεμάτων για τη δική της ασφάλεια και για τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ. Όπως ανέφερε ο ταξίαρχος Γιούργκεν Σρέντλ, υψηλόβαθμος αξιωματούχος του γερμανικού υπουργείου Άμυνας, λίγο μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: «Πραγματικά φτάνουμε στα όριά μας. Πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε τη δική μας προστασία». Το Βερολίνο και άλλες βόρειες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν αρχίσει έτσι να πιέζουν άλλα ευρωπαϊκά κράτη να εξετάσουν τι επιπλέον μπορούν να διαθέσουν.
Ο υπουργός Άμυνας της Νορβηγίας Τόρε Ο. Σάντβικ δήλωσε στο Politico ότι η κατάσταση δεν είναι βιώσιμη για την Ευρώπη μακροπρόθεσμα, προσθέτοντας ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να κάνουν περισσότερα. Ως εκ τούτου, η προσοχή στρέφεται σε χώρες που εξακολουθούν να διαθέτουν αποθέματα Patriot, όπως η Πολωνία, η Ισπανία και η χώρα μας.
Τον Ιούλιο η Πολωνία επιβεβαίωσε ότι παρέδωσε ορισμένους PAC-3, έπειτα από αιτήματα του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και υψηλόβαθμων Αμερικανών στρατιωτικών. Η Βαρσοβία, σύμφωνα με το Defence24, παρέδωσε μόλις πέντε πυραύλους, ωστόσο ακόμα κι αυτό προκάλεσε πολιτική αντίδραση στο εσωτερικό της χώρας, με βουλευτές της αντιπολίτευσης να κατηγορούν την κυβέρνηση ότι αποδυναμώνει την πολωνική αεράμυνα.
Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε στο Politico ότι οι χώρες που βρίσκονται πιο κοντά στη Ρωσία γίνονται πλέον λιγότερο πρόθυμες να παραχωρήσουν Patriot, επειδή ήδη θεωρούν ανεπαρκείς τις δικές τους δυνατότητες αεράμυνας. Αυτό στρέφει ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον προς τη Νότια Ευρώπη.
Η Ισπανία είχε επιβεβαιώσει το 2024 ότι θα στείλει πυραύλους στην Ουκρανία, χωρίς να ανακοινώσει τον τύπο ή τον αριθμό τους. Το ισπανικό υπουργείο Άμυνας δεν απάντησε στο Politico εάν έχει δεχθεί νέο αίτημα για περισσότερους πυραύλους.
Με τη σειρά της η Ελλάδα δεν έχει ανακοινώσει έως σήμερα παραχώρηση Patriot, όμως το γεγονός ότι το Κίεβο φέρεται να έχει ζητήσει έως 200 PAC-2 την τοποθετεί πλέον ξεκάθαρα στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας.
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Η διαθεσιμότητα των Patriot εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τις Ηνωμένες Πολιτείες και αυτό αποτελεί πρόβλημα για την Ουκρανία, αφού οι περισσότεροι PAC-3 παράγονται στις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα τόσο οι πωλήσεις όσο και οι πιθανές συμφωνίες παραγωγής να εξαρτώνται από αποφάσεις του Λευκού Οίκου.
Υπενθυμίζεται ότι κατά τη συνάντηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Ντόναλντ Τραμπ τον προηγούμενο μήνα, το βασικό θέμα ήταν οι αμυντικοί Patriot, σύμφωνα με υψηλόβαθμο αξιωματούχο που γνώριζε το περιεχόμενο των συνομιλιών. Ο Τραμπ είχε δημιουργήσει προσδοκίες στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, λέγοντας ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να αποκτήσει άδεια παραγωγής αμερικανικής σχεδίασης Patriot. Ωστόσο, αργότερα εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός, δηλώνοντας: «Δεν έχουμε συμφωνήσει σε αυτό. Το συζητάμε. Αλλά είναι δύσκολο να δώσεις τέτοιου είδους τεχνολογία».
Σύμφωνα με το Politico, οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στην αναπλήρωση των δικών τους αποθεμάτων, τα οποία έχουν πιεστεί από τον πόλεμο με το Ιράν. Ο Τραμπ ερωτώμενος για τις εκκλήσεις του Ζελένσκι για περισσότερους Patriot, απάντησε χαρακτηριστικά: «Κι εμείς θέλουμε πυραύλους».
Η Ουκρανία έχει συνάψει συμφωνία και για PAC-2 που θα κατασκευαστούν στη Γερμανία, αλλά δεν αναμένεται να παραδοθούν πριν από το επόμενο έτος. Αυτός είναι και ο λόγος που συνεχίζει να ψάχνει υπάρχοντα ευρωπαϊκά αποθέματα που μπορούν να φτάσουν στο ουκρανικό μέτωπο γρηγορότερα. Πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία και συχνά αφορά ακόμη και πολύ μικρούς αριθμούς πυραύλων. Ο Φεντόροφ περιέγραψε πώς, σε προηγούμενη συνάντηση, ο ίδιος και ο Μαρκ Ρούτε εξέτασαν αναλυτικά τα αποθέματα των ευρωπαϊκών συμμάχων, ζητώντας από κάθε κυβέρνηση ό,τι μπορούσε να διαθέσει. Όπως θυμήθηκε χαρακτηριστικά: «Αγαπητέ υπουργέ Άμυνας της Πολωνίας, μπορείτε να μας δώσετε πέντε;».
Σύμφωνα με τον Φεντόροφ ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους είχε προτείνει να προσθέσει ακόμη πέντε πυραύλους εφόσον οι υπόλοιπες χώρες κατάφερναν να συγκεντρώσουν 20. Οι ίδιες προσπάθειες συνεχίζονται και σήμερα. Όπως δήλωσε στο Politico υψηλόβαθμος αξιωματούχος που γνωρίζει τις συνομιλίες: «Φυσικά, οι Ουκρανοί διπλωμάτες εργάζονται με την Ισπανία, την Ελλάδα και όλους στον κόσμο που διαθέτουν PAC».
Καθώς οι ανάγκες της ουκρανικής αεράμυνας αυξάνονται, τα περιθώρια για το Κίεβο στενεύουν ολοένα και περισσότερο, αφού τα αμερικανικά αποθέματα βρίσκονται σε διαδικασία αναπλήρωσης και οι ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζονται απρόθυμες να αποδυναμώσουν τις δικές τους αμυντικές δυνατότητες. Η ανάγκη για επιπλέον αναχαιτιστικούς πυραύλους γίνεται πλέον επιτακτική, με τον υπουργό Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σίμπιχα, να αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης χαρακτηριστικά: «Κυριολεκτικά παλεύουμε για κάθε πύραυλο».
