Παραγωγοί εκτός ΕΕ προειδοποιούν με τεράστιες ανατιμήσεις αν εφαρμοστεί σχέδιο της ΕΕ για απαγόρευση υπολειμμάτων ορισμένων από τα πλέον επικίνδυνα φυτοφάρμακα σε εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα – Τι έδειξε μελέτη ερευνητικού κέντρου της Κομισιόν, το δίλημμα των Βρυξελλών
Ανάλυση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάζει το Politico, επιβεβαιώνει τις προειδοποιήσεις, τις οποίες διατυπώνουν εδώ και μήνες παραγωγοί εκτός ΕΕ: η απαγόρευση ακόμη και ελάχιστων υπολειμμάτων ορισμένων από τα πλέον επικίνδυνα φυτοφάρμακα, η χρήση των οποίων έχει απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση για λόγους υγείας και περιβάλλοντος, θα μπορούσε να περιορίσει τις εισαγωγές και να οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις τιμών.
Έως 332% ακριβότερος ο καφές στο ακραίο σενάριο
Στο δυσμενέστερο υποθετικό σενάριο που εξέτασε το JRC, κατά το οποίο οι παραγωγοί τρίτων χωρών δεν προσαρμόζονται καθόλου στους νέους κανόνες, η τιμή του καφέ θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 332% και των εσπεριδοειδών κατά 82%.
Παράλληλα, οι αγροτικές εισαγωγές της ΕΕ θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 41%, ενώ πλήγμα θα δέχονταν και οι κτηνοτρόφοι εξαιτίας της αύξησης του κόστους των ζωοτροφών.
Ακόμη και στα πιο ρεαλιστικά σενάρια της μελέτης, στα οποία οι παραγωγοί εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης προσαρμόζονται σε διαφορετικό βαθμό στις νέες απαιτήσεις, οι τιμές για τους καταναλωτές αναμένεται να αυξηθούν και οι εισαγωγές να περιοριστούν. Από την άλλη πλευρά, η εξέλιξη αυτή θα ενίσχυε την εγχώρια ευρωπαϊκή παραγωγή.
Το δίλημμα των Βρυξελλών
Τα ευρήματα φέρνουν την Κομισιόν αντιμέτωπη με ένα δύσκολο πολιτικό δίλημμα: από τη μία να ικανοποιήσει τους Ευρωπαίους αγρότες που ζητούν ίσους όρους ανταγωνισμού και από την άλλη να αποφύγει νέες επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Η προτεινόμενη απαγόρευση υπολειμμάτων αποτελεί μέρος του πακέτου απλούστευσης των κανόνων για την ασφάλεια τροφίμων και ζωοτροφών και βρίσκει ισχυρή υποστήριξη μεταξύ των Ευρωπαίων αγροτών.
Οι παραγωγοί στην ΕΕ υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να είναι υποχρεωμένοι να τηρούν αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση φυτοφαρμάκων την ώρα που εισαγόμενα προϊόντα παράγονται με ουσίες τις οποίες οι ίδιοι δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν.
Το μέτρο σχεδιάστηκε εν μέρει και ως απάντηση στις έντονες αντιδράσεις των αγροτών για την εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τη Mercosur, στην οποία συμμετέχουν η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Παραγουάη και η Ουρουγουάη.
Πρακτικά, προκειμένου να μην παραμένει κανένα υπόλειμμα συγκεκριμένης ουσίας στα φρούτα και τα λαχανικά, οι παραγωγοί τρίτων χωρών θα πρέπει ουσιαστικά να σταματήσουν να τη χρησιμοποιούν.
Οι «ρήτρες-καθρέφτες» και οι αντιδράσεις
Οι επικριτές του σχεδίου υποστηρίζουν ότι η ΕΕ επιχειρεί ουσιαστικά να επιβάλει τους δικούς της κανόνες παραγωγής σε τρίτες χώρες μέσω των λεγόμενων «mirror clauses» ή «ρητρών-καθρεφτών», δημιουργώντας παράλληλα προβλήματα ως προς τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου.
Οργανώσεις παραγωγών από πολλές χώρες υποστηρίζουν ότι οι προτεινόμενοι περιορισμοί υπερβαίνουν όσα απαιτούνται σήμερα για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και εφαρμόζουν μια ενιαία προσέγγιση σε παραγωγούς που αντιμετωπίζουν διαφορετικά παράσιτα, κλιματικές συνθήκες και καλλιεργητικές ανάγκες.
«Η επιλογή είναι ανάμεσα σε μούρα διαθέσιμα όλο τον χρόνο, υγιεινά, ασφαλή και σε δίκαιη τιμή, ή σε περιορισμένη παραγωγή με υψηλές τιμές», δήλωσε ο Αμίν Μπενάνι, πρόεδρος της Ένωσης Παραγωγών Κόκκινων Φρούτων του Μαρόκου. Όπως υποστηρίζει, αυτό που οι Βρυξέλλες αποκαλούν «ευθυγράμμιση των προτύπων» αποτελεί στην πράξη «εμπορικό εμπόδιο». Πρόσθεσε ότι η ένωση δεν κλήθηκε ποτέ σε διαβούλευση, παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία θα επηρεάσει 250.000 Μαροκινούς που εργάζονται στον συγκεκριμένο κλάδο.
Αντιδράσεις από όλο τον κόσμο
Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται στους παραγωγούς μούρων του Μαρόκου.
Οργανώσεις παραγωγών φρούτων και επιτραπέζιων σταφυλιών της Νότιας Αφρικής προειδοποιούν ότι οι εξαγωγές προς την Ευρώπη είναι ζωτικής σημασίας για χιλιάδες εργαζομένους.
Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφράσει ο κλάδος δημητριακών και οσπρίων του Καναδά, οι εξαγωγείς πεπονιών της Ονδούρας, οργανώσεις του αγροτικού και κτηνοτροφικού τομέα της Βραζιλίας και ο κλάδος παραγωγής αμυγδάλων της Καλιφόρνιας.
Τι απαντά η Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει, ως απάντηση, ότι στόχος της είναι να αποτρέψει την επανεισαγωγή στην ευρωπαϊκή αγορά, μέσω εισαγόμενων προϊόντων, των πλέον επικίνδυνων ουσιών που έχουν ήδη απαγορευτεί εντός της ΕΕ Για να το πετύχει, εξετάζει τη μείωση των επιτρεπόμενων ορίων υπολειμμάτων σε επίπεδα που, πρακτικά, αντιστοιχούν σε τεχνικό μηδέν.
Κομισιόν και διεθνείς παραγωγοί συμφωνούν ότι τα σημερινά όρια υπολειμμάτων έχουν ήδη καθοριστεί με γνώμονα την ασφαλή κατανάλωση από τον άνθρωπο. Η διαφωνία βρίσκεται στο γεγονός ότι οι Βρυξέλλες θέλουν να προχωρήσουν πέρα από αυτές τις δικλίδες, αποκλείοντας ίχνη ουσιών που έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ και για ευρύτερους υγειονομικούς ή περιβαλλοντικούς λόγους.
Δεκαοκτώ ουσίες, 235 προϊόντα και 86 χώρες
Η αβεβαιότητα για τους παραγωγούς εντείνεται, καθώς η Κομισιόν δεν έχει ακόμη προσδιορίσει ποια απαγορευμένα φυτοφάρμακα θα υπαχθούν στο νέο καθεστώς.
Η μελέτη του JRC εντόπισε 18 δραστικές ουσίες που θα μπορούσαν να καλυφθούν από την απαγόρευση υπολειμμάτων, επηρεάζοντας 235 αγροτικά προϊόντα σε 86 χώρες.
Η εκπρόσωπος της Κομισιόν Εύα Χρντσίροβα ανέφερε ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται κατά περίπτωση και θα συνοδεύονται από εκτιμήσεις επιπτώσεων. Δεν απάντησε ευθέως στις ανησυχίες για αύξηση των τιμών και περιορισμό της διαθεσιμότητας προϊόντων, τόνισε όμως ότι οποιαδήποτε απόφαση «θα λαμβάνει υπόψη τη σημασία της διατήρησης της επισιτιστικής ασφάλειας της ΕΕ και τις πιθανές διεθνείς επιπτώσεις».
Η διαμάχη φτάνει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου
Οι διεθνείς αντιδράσεις έχουν ήδη φτάσει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Χώρες όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Παραγουάη και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αμφισβητήσει το προτεινόμενο μέτρο, ενώ η International Fresh Produce Association υποστηρίζει ότι τα υφιστάμενα διεθνή πρότυπα ασφάλειας τροφίμων προστατεύουν ήδη τους καταναλωτές χωρίς να παρεμποδίζουν το εμπόριο.
Στο εσωτερικό της ΕΕ, ωστόσο, αρκετές χώρες υποστηρίζουν τις «ρήτρες-καθρέφτες», θεωρώντας ότι αποτελούν τρόπο προστασίας των Ευρωπαίων παραγωγών από τον ανταγωνισμό προϊόντων που δεν υπόκεινται στους ίδιους περιορισμούς.
Η Γαλλία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας και έχει ήδη επιβάλει σε εθνικό επίπεδο απαγορεύσεις σε προϊόντα που περιέχουν υπολείμματα ορισμένων φυτοφαρμάκων των οποίων η χρήση απαγορεύεται στην ΕΕ, περιορίζοντας μεταξύ άλλων την είσοδο στη χώρα συγκεκριμένων πατατών και αβοκάντο.
