Στη Βουλή σήμερα 5/10 το προσχέδιο και την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες – Ο πληθωρισμός ξαναγράφει τον λογαριασμό των παροχών
Στην κόψη των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων κινείται ο νέος Προϋπολογισμός, καθώς οι παροχές για το 2026 και το 2027 αυξάνονται, αλλά ο πληθωρισμός ανεβαίνει και η πίεση για νέα μέτρα στήριξης κορυφώνεται.
Με την κατάθεση του προσχεδίου του Προϋπολογισμού στη Βουλή σήμερα Δευτέρα 5/10 και την αποστολή του στις Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα, η κυβέρνηση καλείται να αποτυπώσει σε ένα ενιαίο δημοσιονομικό σχέδιο τις νέες παροχές, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τις δαπάνες που έχουν ήδη ανακοινωθεί και σωρευτικά αποφέρουν πάνω από 4 δισ. ευρώ στα νοικοκυριά τη διετία 2026-2027.
Ακρίβεια και κόστος ενέργειας όμως απειλούν τα νοικοκυριά, την κατανάλωση και την ανάπτυξη, υποχρεώνοντας την κυβέρνηση να δρομολογεί νέες παροχές, οι οποίες έχουν ξεχειλώσει όλες τις προβλέψεις στον Προϋπολογισμό.
Για το 2027 στην πραγματική οικονομία ο νέος Προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση της ανάπτυξης στο 2,3% από 1,9%-2% φέτος, με βασικούς μοχλούς τις επενδύσεις (11 δισ. το 2027) και την ιδιωτική κατανάλωση, που, αν και αναμένεται να ανακόψει ελαφρώς ταχύτητα λόγω ακρίβειας, θα συνεχίσει να κινείται σε υψηλά επίπεδα, με ρυθμό 1,5% το 2027 έναντι 1,6% φέτος. Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προβλέπεται να αυξηθούν περαιτέρω κατά 4,2%, με τον τουρισμό και τη βιομηχανία να συμβάλλουν στη βελτίωση της εικόνας.
Το κόστος και η δημοσιονομική πίεση
Στο δημοσιονομικό πεδίο ο Προϋπολογισμός ξεκινά με ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα της τάξεως σχεδόν των 10 δισ. από το 2026, που αυξάνεται περαιτέρω το 2027. Παρ’ όλα αυτά, ο Προϋπολογισμός κινείται στο όριο των δημοσιονομικών κανόνων, που ορίζουν το επιτρεπτό περιθώριο αύξησης των κρατικών δαπανών για φέτος.
Ηδη το πακέτο των νέων μόνιμων μέτρων που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ αλλά δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί (θα ψηφιστούν Οκτώβριο ή Νοέμβριο) έχει κόστος στον Προϋπολογισμό, που υπερβαίνει τα 600 εκατ. ευρώ για μόνιμα μέτρα το 2026, αλλά και επιπλέον 900 εκατ. ευρώ για έκτακτα μέτρα μιας χρήσης, για επιδοτήσεις καυσίμων και ενεργειακές δαπάνες που ανασχεδιάζονται πλέον ανά εβδομάδα.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν τα μέτρα ήταν αναγκαία ή επαρκή για κοινωνικούς και αναπτυξιακούς λόγους, αλλά και αν μπορούν να ενταχθούν στους νέους κανόνες αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών της Ε.Ε. Στο 1,5 δισ. ευρώ που προέκυψε επιπλέον το 2026 έρχονται να προστεθούν και μόνιμες παροχές 2,8 δισ. για το 2027.
Αυτές είναι κρατικές δαπάνες που δεν γίνονταν έως τώρα, ούτε υπήρχαν πριν από έναν χρόνο στις προβλέψεις του Προϋπολογισμού για φέτος.
Ωστόσο, συνολικά στους 15 μήνες από τη ΔΕΘ του 2026 έως τέλη του 2027 θα διοχετευτούν 4,3 δισ. στην οικονομία και τα νοικοκυριά, ποσό που πλησιάζει -ή υπερβαίνει ίσως- τα όρια που επιτρέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες, απειλώντας τη χώρα με δημοσιονομικές κυρώσεις.
Ο πληθωρισμός καίει τον Προϋπολογισμό
Τον λογαριασμό των παροχών του 2026-2027 ανεβάζουν κυρίως το ενεργειακό κόστος και οι πληθωριστικές πιέσεις. Για τον πληθωρισμό του 2026 το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε νέα επί τα χείρω αναθεώρηση της πρόβλεψης, τοποθετώντας τον πήχη στο 3,6% από 3,2% πριν από έξι μήνες, ενώ για το 2027 προβλέπεται αποκλιμάκωση στο 2,4%-2,5%.
Η τάση αυτή αναμένεται να αποτυπωθεί και στο προσχέδιο, με πρόβλεψη για μέση τιμή πετρελαίου brent στα 89 δολάρια το βαρέλι, σημαντικά υψηλότερα από την τελευταία αναθεωρημένη εκτίμηση των 82 δολαρίων για το 2026 – και από τα μόλις 64 δολάρια το 2025.
Η διαφορά όμως δεν είναι μόνο στατιστική. Υψηλότερος πληθωρισμός σημαίνει ότι αυξάνεται το κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, αλλά ταυτόχρονα επηρεάζονται και οι κρατικές δαπάνες. Συντάξεις, μισθοί, κοινωνικές παροχές και τα λειτουργικά έξοδα του Δημοσίου αναπροσαρμόζονται υψηλότερα ακολουθώντας τις τιμές, χωρίς να καλύπτουν τις ανάγκες. Αντιθέτως, ακόμη κι όταν η ονομαστική αύξηση των εσόδων ενισχύεται από τον πληθωρισμό, δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε νέο διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο. Ενα μέρος του ποσού απορροφάται από τις αυξημένες ανάγκες στήριξης και το κόστος λειτουργίας του ίδιου του κράτους.
Τα μέτρα που προστίθενται
Στον πυρήνα του νέου Προϋπολογισμού παραμένουν τα νέα μόνιμα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί αλλά δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους προβλέπεται απαλλαγή από τις προσαυξήσεις που βασίζονται στον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία προσωπικού κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου φορολογητέου εισοδήματος. Η ρύθμιση αφορά όσους έχουν υποβάλει όλα τα στοιχεία στο myDATA, έχουν διασυνδέσει POS και ταμειακές μηχανές και δεν έχουν υποπέσει σε φορολογική ή εργατική παράβαση την τελευταία πενταετία. Το μέτρο ισχύει από το φορολογικό έτος 2026, αλλά οι επαγγελματίες θα δουν το όφελος στις δηλώσεις του 2027, με κόστος 170 εκατ. ευρώ για τον Προϋπολογισμό.
Για τις ατομικές επιχειρήσεις προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027. Στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες ο φορολογικός συντελεστής μηδενίζεται για εισόδημα έως 20.000 ευρώ από το φορολογικό έτος 2026. Το ίδιο όριο μηδενικού συντελεστή προβλέπεται για τους τρίτεκνους από το φορολογικό έτος 2027.
Για τους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα προβλέπεται μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% από τον Απρίλιο του 2027. Παράλληλα, ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί στα 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028, από 920 ευρώ σήμερα.
Στο Δημόσιο προβλέπεται επίδομα εορτών Χριστουγέννων 500 ευρώ μεικτά από τον Δεκέμβριο του 2027, ενώ οι μισθοί θα αναπροσαρμοστούν οριζόντια σε συνάρτηση με την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Συνταξιούχοι και μικρομεσαίοι
Η ενίσχυση του Νοεμβρίου αυξάνεται από 250 σε 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Το ίδιο ποσό προβλέπεται για συνταξιούχους άνω των 60 ετών που λαμβάνουν μόνο σύνταξη χηρείας, για άτομα με αναπηρία και για ανασφάλιστους υπερήλικες. Το μέτρο θα αποφέρει 300 εκατ. ευρώ σε 2,2 εκατομμύρια δικαιούχους για το 2026 – και άλλα τόσα για το 2027.
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις το νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας προβλέπει αρχικούς πόρους 1,5 δισ. ευρώ από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης. Με τη συμμετοχή των τραπεζών, το συνολικό ύψος των δανείων αναμένεται να φτάσει στα 5 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπονται κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος στην περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη από το 2027, επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα.
