Σφοδρές αντιδράσεις έχει προκαλέσει στη Φινλανδία η αποκάλυψη ότι η Google προχώρησε στην εκτεταμένη αποψίλωση δασικών εκτάσεων για την κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers), χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες περιβαλλοντικές αξιολογήσεις.
Η εκτίμηση των περιβαλλοντικών οργανώσεων είναι ότι περίπου 400.000 δέντρα κόπηκαν συνολικά σε δύο περιοχές της βόρειας Φινλανδίας, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για τις επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και στις τοπικές κοινότητες.
Η αρμόδια φινλανδική αρχή αδειοδότησης και εποπτείας, LVV, διέταξε στις αρχές Οκτωβρίου την προσωρινή διακοπή των εργασιών στις περιοχές Μούχος (Muhos) και Οτάνμακι (Otanmäki), καθώς διαπιστώθηκε ότι οι απαραίτητες διαδικασίες περιβαλλοντικής αξιολόγησης δεν είχαν ολοκληρωθεί πριν από την εκτεταμένη κοπή των δέντρων.
Στην περιοχή Μούχος, έκτασης περίπου 330 εκταρίων, εκτιμάται ότι απομακρύνθηκαν περίπου 250.000 δέντρα, ενώ άλλα 150.000 φέρεται να κόπηκαν στην περιοχή Οτάνμακι. Οι εργασίες άφησαν πίσω τους μεγάλες εκτάσεις γυμνού εδάφους, λάσπης και υπολειμμάτων ξυλείας, αλλά και ανησυχίες για τη ρύπανση των υδάτων.
«Δεν τελειώνει, συνεχίζεται για πάντα»
Η έκταση της καταστροφής αποτυπώνεται στις εικόνες από την περιοχή Μούχος, όπου το πρώην δάσος έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο. Η οικολόγος Mari Annala, από τη Φινλανδική Ένωση για την Προστασία της Φύσης (SLL), περιέγραψε τη θέα των αποψιλωμένων εκτάσεων ως σοκαριστική.
«Δεν τελειώνει. Συνεχίζεται και συνεχίζεται», ανέφερε, παρακολουθώντας πλάνα από drone που καταγράφουν την έκταση της παρέμβασης.
Κάτοικοι της περιοχής υποστηρίζουν ότι καφέ νερά από το εργοτάξιο καταλήγουν σε ρέμα που τροφοδοτεί τον ποταμό Οουλουγιόκι, εκφράζοντας φόβους για πιθανές επιπτώσεις στην ποιότητα των υδάτων.
Η πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της SLL, Hanna Halmeenpää, δήλωσε ότι αρχικά δυσκολεύτηκε να πιστέψει όσα είχαν συμβεί.
«Δεν μπορούσα να το πιστέψω στην αρχή. Δεν έχω ακούσει ποτέ για εταιρεία που να έχει κάνει κάτι τέτοιο στη Φινλανδία», ανέφερε, κατηγορώντας την εταιρεία ότι εκμεταλλεύτηκε την εμπιστοσύνη που χαρακτηρίζει το φινλανδικό σύστημα.
Γιατί η Φινλανδία προσελκύει τις εταιρείες τεχνολογίας
Η Φινλανδία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό προορισμό για επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, με περίπου 145 νέα έργα να βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια σχεδιασμού. Το ψυχρό κλίμα μειώνει τις ανάγκες ψύξης των εγκαταστάσεων, ενώ η γεωπολιτική και γεωλογική σταθερότητα, η διαθεσιμότητα γης και η πρόσβαση σε ενέργεια καθιστούν τη χώρα ελκυστική για τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.
Τα δύο έργα αποτελούν μέρος ενός επενδυτικού σχεδίου της Google, ύψους 13 δισ. ευρώ, για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στη χώρα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση του είδους της στη Φινλανδία, η οποία έχει τη στήριξη της κυβέρνησης.
Ο πρωθυπουργός Petteri Orpo έχει χαρακτηρίσει την προσέλκυση επενδύσεων κορυφαία προτεραιότητα, επισημαίνοντας ότι η οικονομία των δεδομένων μπορεί να αποφέρει οφέλη πέρα από το άμεσο επενδυτικό κεφάλαιο.
Ωστόσο, η υπόθεση της Google έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για το κατά πόσο τα οικονομικά οφέλη δικαιολογούν το περιβαλλοντικό κόστος και εάν η χώρα πρέπει να συνεχίσει να διαθέτει εκτάσεις και ενεργειακούς πόρους για υποδομές που εξυπηρετούν κυρίως διεθνείς πελάτες.
Αντιδράσεις για το περιβαλλοντικό κόστος και τα περιορισμένα οφέλη
Περισσότεροι από 93.000 άνθρωποι έχουν υπογράψει αίτημα για αυστηρότερη ρύθμιση της κατασκευής data centers και για την επιβολή τέλους που θα αποζημιώνει τις τοπικές κοινότητες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Ο Jussi Kangasharju, επικεφαλής του τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, εκτιμά ότι τα κέντρα δεδομένων δημιουργούν σχετικά περιορισμένο αριθμό θέσεων εργασίας, ενώ τα οφέλη για την εθνική οικονομία μπορεί να είναι μικρότερα από όσα υποστηρίζεται.
«Για τη Φινλανδία, ουσιαστικά δεν υπάρχουν οφέλη», υποστήριξε, εξηγώντας ότι οι εγκαταστάσεις ανήκουν σε διεθνείς εταιρείες που εξυπηρετούν πελάτες σε ολόκληρο τον κόσμο και ότι τα φορολογικά έσοδα που παραμένουν στη χώρα είναι περιορισμένα.
Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι κάτοικοι και τοπικοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι οι επενδύσεις μπορούν να προσφέρουν θέσεις εργασίας, φορολογικά έσοδα και οικονομική δραστηριότητα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή γήρανση και φυγή νέων προς μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις.
Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα οφέλη και τα βάρη της τεχνολογικής ανάπτυξης.
Άγρια ζώα εγκαταλείπουν τα δάση – Φόβοι για το νερό και τον θόρυβο
Στην Οτάνμακι, οι κάτοικοι αναφέρουν ότι η αποψίλωση έχει επηρεάσει την καθημερινότητά τους, καθώς η κατασκευαστική δραστηριότητα έχει αντικαταστήσει την ησυχία του δάσους.
Η Anni Ranta, 53 ετών, η οικογένεια της οποίας ζει εδώ και γενιές στο χωριό, υποστηρίζει ότι μετά την κοπή των δέντρων λύκοι εμφανίστηκαν μέσα στον οικισμό, καθώς τα άγρια ζώα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τον φυσικό τους βιότοπο.
«Οι λύκοι ήρθαν στο χωριό, επειδή όλα τα άγρια ζώα έφυγαν από το δάσος», ανέφερε, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχίες για τον θόρυβο από τις εργασίες σε μια περιοχή με βραχώδες υπέδαφος.
Ο πατέρας της, Pentti Korhonen, πρώην οδηγός εκδρομών στην άγρια φύση, δήλωσε ότι το νερό στο κοντινό ρέμα έχει αποκτήσει καφέ χρώμα μετά την καταστροφή του δάσους.
Παράλληλα, περιβαλλοντολόγοι επισημαίνουν ότι η αποψίλωση εκτόπισε και σπάνια είδη πουλιών, μεταξύ των οποίων ο τριδάκτυλος δρυοκολάπτης, ο οποίος φώλιαζε στην περιοχή.
Η απάντηση της Google και οι επόμενες κινήσεις
Η Google απολογήθηκε για την αποψίλωση, με τον επικεφαλής της εταιρείας στη Φινλανδία, Antti Järvinen, να υποστηρίζει ότι η εταιρεία ενήργησε με βάση την καλύτερη κατανόηση που είχε εκείνη τη στιγμή για το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Μετά την εντολή της LVV στις 6 Οκτωβρίου, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι σταμάτησε τις προπαρασκευαστικές εργασίες στις δύο περιοχές και υπέβαλε επίσημη απάντηση στην αρμόδια αρχή, δεσμευόμενη να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της.
Παράλληλα, δήλωσε ότι σχεδιάζει να φυτέψει δέντρα σε έκταση 130 εκταρίων στο Μούχος και ότι συνεργάζεται με τις αρμόδιες αρχές για την προστασία της ποιότητας των υδάτων. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, θεωρούν ότι η συγκεκριμένη έκταση αναδάσωσης είναι πολύ μικρή σε σχέση με το μέγεθος της καταστροφής.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος της Φινλανδίας αναφέρει ότι παρακολουθεί την ανάπτυξη του κλάδου των data centers και την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νομοθετικών αλλαγών.
Η υπόθεση αναμένεται να τροφοδοτήσει την πολιτική συζήτηση ενόψει των εκλογών του Απριλίου, καθώς εντείνονται τα ερωτήματα για το αν η προσέλκυση επενδύσεων τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να συμβαδίζει με την προστασία του φυσικού πλούτου της χώρας.
