«Όμορφο και τρομακτικό»
Ένα από τα πιο παράξενα πλάσματα που ζουν στα βάθη των ωκεανών κατάφεραν να κινηματογραφήσουν με πρωτοφανή ευκρίνεια επιστήμονες στην Καλιφόρνια. Πρόκειται για το σπάνιο ψάρι Macropinna microstoma, το οποίο ξεχωρίζει για το εντελώς διάφανο κεφάλι του, μέσα από το οποίο διακρίνονται τα εντυπωσιακά πράσινα μάτια του.
Ερευνητές του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Ερευνών του Ενυδρείου του Μοντερέι (MBARI) εντόπισαν το ασυνήθιστο ψάρι στις 22 Οκτωβρίου, κατά τη διάρκεια επιστημονικής αποστολής περίπου 88 χιλιόμετρα ανοιχτά του υποθαλάσσιου φαραγγιού Μοντερέι.
Η ανακάλυψη έγινε σε βάθος περίπου 600 μέτρων, με τη βοήθεια του τηλεχειριζόμενου υποβρύχιου οχήματος Doc Ricketts, το οποίο επιχειρούσε από το ερευνητικό σκάφος David Packard.
Το σπάνιο ψάρι με το διάφανο κεφάλι και τα πράσινα μάτια.
Μόλις 11 συναντήσεις σε τέσσερις δεκαετίες
Το συγκεκριμένο είδος αποτελεί εξαιρετικά σπάνιο θέαμα ακόμη και για τους επιστήμονες που εξερευνούν συστηματικά τα μεγάλα βάθη. Στα περίπου 40 χρόνια ερευνητικών αποστολών του MBARI, έχει εντοπιστεί μόλις 11 φορές.
Αυτή τη φορά, οι ερευνητές είχαν την ευκαιρία να το παρακολουθήσουν για περίπου 20 λεπτά, καταγράφοντας για πρώτη φορά εικόνες ανάλυσης 4K που αποκαλύπτουν με εξαιρετική λεπτομέρεια την ανατομία και τις κινήσεις του.
Το ψάρι, το μήκος του οποίου φτάνει περίπου τα 15 εκατοστά, μοιάζει περισσότερο με πλάσμα επιστημονικής φαντασίας παρά με συνηθισμένο θαλάσσιο οργανισμό.
Ο επικεφαλής επιστήμονας της αποστολής, Στίβεν Χάντοκ, περιέγραψε τον ενθουσιασμό του για την ανακάλυψη
«Είναι ένα τόσο εκπληκτικό πλάσμα, που μοιάζει σαν να το δημιούργησε ένα παιδί με μεγάλη φαντασία», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, σε παλαιότερα δείγματα που είχαν ανασυρθεί με δίχτυα, το ευαίσθητο διάφανο περίβλημα του κεφαλιού είχε καταστραφεί. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι πρώτες επιστημονικές απεικονίσεις να διαφέρουν σημαντικά από την πραγματική εμφάνιση του ζωντανού ψαριού.
«Το να το βλέπουμε ζωντανό, με τον θόλο του “πιλοτηρίου” του άθικτο, είναι πραγματικό προνόμιο», σημείωσε.
Γιατί έχει διάφανο κεφάλι και περιστρεφόμενα μάτια
Η ασυνήθιστη εμφάνιση του Macropinna microstoma δεν είναι τυχαία, καθώς αποτελεί αποτέλεσμα της προσαρμογής του στις ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες των ωκεάνιων βαθών.
Το διαφανές περίβλημα λειτουργεί σαν παράθυρο, επιτρέποντας στο ψάρι να παρατηρεί όσα κινούνται πάνω από το κεφάλι του. Τα πράσινα, σωληνοειδή μάτια του μπορούν να περιστρέφονται, βοηθώντας το να εντοπίζει και να παρακολουθεί τη λεία του.
Χάρη στα μεγάλα πτερύγιά του, έχει επίσης τη δυνατότητα να παραμένει σχεδόν ακίνητο μέσα στο νερό, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να τραφεί με μικρά καρκινοειδή και άλλους οργανισμούς.
Παράλληλα, ο ζελατινώδης θόλος προστατεύει τα ευαίσθητα μάτια του όταν επιχειρεί να αρπάξει μικρά θηράματα που έχουν παγιδευτεί ανάμεσα στα πλοκάμια μεδουσών.
«Όμορφο και τρομακτικό ταυτόχρονα»
Οι εικόνες προκάλεσαν έντονο ενδιαφέρον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αρκετούς χρήστες να δηλώνουν εντυπωσιασμένοι από την εξωπραγματική εμφάνιση του ψαριού.
«Αυτό το διάφανο κεφάλι είναι απίστευτο. Μπορείς πραγματικά να δεις τα πράσινα μάτια του μέσα στον θόλο», σχολίασε ένας χρήστης στο YouTube.
Άλλος παραδέχτηκε ότι η διαφάνεια των οργανισμών που ζουν στα μεγάλα βάθη τού προκαλεί ταυτόχρονα περιέργεια και αποστροφή, ενώ ένας τρίτος χαρακτήρισε το πλάσμα «όμορφο και τρομακτικό, ακριβώς όπως ο ωκεανός».
Για τους επιστήμονες, πάντως, η καταγραφή δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό οπτικό εύρημα. Το νέο υλικό αναμένεται να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη λειτουργία των ιδιαίτερων ματιών του είδους και τους μηχανισμούς επιβίωσης των οργανισμών που κατοικούν σε μεγάλα βάθη.
«Τα πλάσματα των βαθιών θαλασσών εξάπτουν τη φαντασία, προκαλώντας θαυμασμό και δέος, κάτι που ελπίζουμε ότι θα ενθαρρύνει την προστασία του μεγαλύτερου ζωτικού χώρου στη Γη», υπογράμμισε ο Χάντοκ.
