Το σχέδιο για την κοινωνική κατοικία περνά στο πρώτο τεστ της αγοράς με 20 ακίνητα το 2026, ενώ στο pipeline μπαίνουν 2.300 κατοικίες από ανενεργά στρατόπεδα και 700 έως το 2029 – Οι επενδυτές «βλέπουν» αποδόσεις 9%-10% για να μπουν στα έργα, με τη δημόσια περιουσία να αποτελεί το βασικό φίλτρο – Σταμπουλίδης (Υπερταμείο): Μέσα στη χρονιά η δημοπράτηση περίπου 20 ακινήτων του Δημοσίου για νέες κοινωνικές κατοικίες (pic)
Σε επιτάχυνση των παρεμβάσεων για το στεγαστικό επιχειρεί να περάσει η κυβέρνηση, θέτοντας συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για ανακαινίσεις, αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και παραγωγή νέου αποθέματος κατοικιών, ενώ, όπως έγινε γνωστό στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, βρίσκεται στην τελική ευθεία και η Εθνική Στρατηγική για τη στέγαση, τα αποκαλυπτήρια της οποίας τοποθετούνται για το καλοκαίρι.
Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου προσδιόρισε τρία άμεσα ορόσημα: έως το τέλος Μαΐου ανοίγει πλατφόρμα για την ανακαίνιση 30.000 κατοικιών, είτε προς ενοικίαση είτε προς ιδιοκατοίκηση, με επιδότηση έως 36.000 ευρώ, μέσα στο 2026 προγραμματίζεται η δημοπράτηση περίπου 20 ακινήτων από το χαρτοφυλάκιο του Δημοσίου, ενώ οι πρώτες 700 κατοικίες από την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων τοποθετούνται χρονικά έως το 2029. Παράλληλα, προχωρά και το σκέλος της φοιτητικής στέγασης, με έργα ύψους περίπου 750 εκατ. ευρώ που αναμένεται να δημιουργήσουν 8.500 νέες κλίνες, καθώς και παρεμβάσεις αναβάθμισης υφιστάμενων εστιών.
Την ίδια στιγμή, το σχέδιο περνά για πρώτη φορά στο τεστ της αγοράς, καθώς το Δημόσιο φέρνει τα ακίνητα και οι ιδιώτες καλούνται να αξιολογήσουν τη βιωσιμότητα των έργων, με τις αποδόσεις να τοποθετούνται στην περιοχή του 9%-10%.
Με 20 ακίνητα το πρώτο τεστ
Το πρώτο τεστ για την κοινωνική κατοικία ξεκινά από το ίδιο το χαρτοφυλάκιο του Δημοσίου, όπου η απόσταση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη αποδεικνύεται σημαντική. «Αυτή τη στιγμή από τα εκατό ακίνητα που έχουν διατεθεί από το Δημόσιο, προσπαθούμε να τα αξιολογήσουμε ώστε να μπορέσουμε… να έχουμε το 2026 κοντά στα 20 ακίνητα τα οποία θα μπορέσουμε να δημοπρατήσουμε», ανέφερε ο εκτελεστικός διευθυντής του Υπερταμείου Παναγιώτης Σταμπουλίδης.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει το βασικό φίλτρο του σχεδίου: από μια δεξαμενή περίπου 100 ακινήτων, μόνο ένα περιορισμένο μέρος εμφανίζει την απαιτούμενη ωριμότητα για να βγει στην αγορά. Η επιλογή, όπως εξήγησε, συνδέεται και με κοινωνικά κριτήρια. «Αυτό που διαμορφώνει ποιο εκκινείς πρώτο έχει να κάνει και με τα κοινωνικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της πολιτικής, η περιοχή, οι ωφελούμενοι, η διασυνδεσιμότητα… Δεν θα πάμε να κάνουμε γκέτο», σημείωσε.
Στην πράξη, το Υπερταμείο αναλαμβάνει την πλήρη ωρίμανση των ακινήτων πριν αυτά βγουν στην αγορά. «Τα ωριμάζουμε τεχνικά, οικονομικά και χρηματοοικονομικά, γιατί στο τέλος θα κληθεί η αγορά να πει αν αυτά αποδίδουν ή όχι», ανέφερε, μεταφέροντας το βάρος της αξιολόγησης στους επενδυτές.
Το μοντέλο και το τεστ των επενδυτών
Κομβικό σημείο της συζήτησης είναι το μοντέλο υλοποίησης, το οποίο διαφοροποιείται από τις κλασικές προσεγγίσεις. «Δεν είναι σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα… είναι το Δημόσιο που φέρνει τα ακίνητα και η αγορά θα πρέπει να τα αξιολογήσει», ξεκαθάρισε ο ίδιος, περιγράφοντας μια προσέγγιση όπου το κράτος διαμορφώνει το πλαίσιο, αλλά η βιωσιμότητα των έργων κρίνεται από την αγορά.
«Στο τέλος θα κληθεί η αγορά να μπει σε ένα μοντέλο οικονομικό και να πει αν αυτά αποδίδουν ή όχι», σημείωσε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για «ένα πλαίσιο το οποίο δεν έχει κριθεί στο παρελθόν και θα κριθεί τώρα».
Σε αυτό το περιβάλλον, το κρίσιμο ερώτημα είναι η στάση των επενδυτών. «Η αγορά βλέπει τις προτάσεις και το ρίσκο. Αν το πλαίσιο διαχειρίζεται το ρίσκο, μπορεί να ρίξει την απόδοση», ανέφερε ο εταίρος της EY Parthenon Ιωάννης Μπίτζης, δίνοντας και το πρώτο εύρος αποδόσεων: «Από διψήφιο νούμερο, γύρω στο 12%, μπορεί να πέσουμε στο 9%-10%». Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αρχικής στήριξης, σημειώνοντας ότι «στην αρχή μπορεί να υπάρξει και μία βοήθεια με επιδοτήσεις, μέχρι να ωριμάσει η αγορά».
Τα στρατόπεδα φέρνουν τις πρώτες κατοικίες
Το πιο ώριμο σκέλος του σχεδίου εντοπίζεται στην αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων, τα οποία αποτελούν τη βασική πηγή για την παραγωγή νέου στεγαστικού αποθέματος σε σύντομο χρονικό ορίζοντα. «Ξεκινούμε με τρία ανενεργά στρατόπεδα, αντλώντας ευρωπαϊκούς πόρους από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Ένα στην Αθήνα, ένα στη Θεσσαλονίκη και ένα στην Πάτρα… και βάζουμε μπροστά 2.300 κατοικίες», ανέφερε η υπουργός, δίνοντας για πρώτη φορά και σαφές χρονοδιάγραμμα: «Τις πρώτες 700 κατοικίες… θα τις δούμε μέσα στο 2029».
Η επιλογή των συγκεκριμένων ακινήτων συνδέεται με την ωριμότητά τους. Όπως εξήγησε ο επικεφαλής του Υπερταμείου, «έχουν καθαρές χρήσεις, έχουν ειδικό πολεοδομικό… και αυτό βοηθάει πάρα πολύ και επιταχύνει το κομμάτι της αδειοδότησης». Έτσι, λειτουργούν ως η πρώτη «δεξαμενή» έργων πάνω στην οποία επιχειρεί να στηριχθεί η αρχική φάση του σχεδίου.
Το μεγάλο εμπόδιο της δημόσιας περιουσίας
Παρά το μεγάλο απόθεμα, η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας παραμένει το βασικό σημείο τριβής. «Όλη αυτή η δημόσια περιουσία που λιμνάζει… λιμνάζει επειδή υπάρχει λόγος. Είναι πάρα πολύ δύσκολα ακίνητα», ανέφερε η υπουργός, εξηγώντας γιατί η αρχική δεξαμενή περιορίζεται δραστικά στην πράξη. «Εκεί που νομίζουμε ότι ξεκινάμε με σαράντα… πηγαίνουμε στα είκοσι και όλο και πιο κάτω, επειδή οι τίτλοι τους δεν είναι ξεκάθαροι».
Το πρόβλημα εντοπίζεται σε ιδιοκτησιακά και πολεοδομικά ζητήματα, που καθυστερούν ή μπλοκάρουν την αξιοποίηση. Στο ίδιο πλαίσιο, ο εκτελεστικός διευθυντής του Υπερταμείου απηύθυνε και μήνυμα προς τα υπουργεία: «Πρέπει να μην κρύβουν τα καλά ακίνητα… και να δείξουν μεγαλύτερο θάρρος στο πώς τα θέτουν στη συγκεκριμένη πολιτική».
Φοιτητικές εστίες: το πιο ώριμο πεδίο
Η φοιτητική στέγαση εμφανίζεται ως το πιο προχωρημένο πεδίο παρέμβασης, με συγκεκριμένα έργα και χρηματοδότηση σε εξέλιξη. «Ένα πρόγραμμα γύρω στα 750 εκατομμύρια… σε διάφορες πόλεις… θα δημιουργήσει 8.500 νέες κλίνες», ανέφερε η πρόεδρος του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης Άννα Ροκοφύλλου.
Παράλληλα, προχωρούν ανακαινίσεις υφιστάμενων εστιών με έμφαση και στην ασφάλεια. «Ανακαινίζουμε τις ήδη υπάρχουσες εστίες… και κυρίως τις κάνουμε πιο ασφαλείς», σημείωσε, αναφέροντας την εφαρμογή συστημάτων ελεγχόμενης εισόδου.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η ανακαίνιση της Φοιτητικής Εστίας Αθηνών στην Πατησίων και η δημιουργία νέας εστίας στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου με 500 έως 600 κλίνες, ενώ για την κάλυψη άμεσων αναγκών εφαρμόζεται και η μίσθωση δωματίων σε ξενοδοχεία. «Έχουμε κάνει διαγωνισμό… και μισθώνουμε δωμάτια σε ξενοδοχεία δωρεάν», ανέφερε.
Παράλληλα, δρομολογείται χρηματοδότηση άνω των 220 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση 15 εστιών, με ορίζοντα υλοποίησης τα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια.
Παράλληλες παρεμβάσεις για τα ενοίκια
Παράλληλα με την προσπάθεια αύξησης του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών, η κυβέρνηση προχωρά και σε παρεμβάσεις για την άμεση ελάφρυνση των ενοικιαστών.
Η υπουργός ανέφερε ότι τα μέτρα επιστροφής ενοικίου επεκτείνονται, καλύπτοντας περίπου 1 εκατ. πολίτες, με την ένταξη επιπλέον 70.000 δικαιούχων όπως ανακοινώθηκε χθες, ενώ ειδικές ρυθμίσεις εφαρμόζονται για δημόσιους υπαλλήλους σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση, όπως τα νησιά.
Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στην άμεση στήριξη της ζήτησης, σε μια περίοδο κατά την οποία η προσφορά νέων κατοικιών παραμένει περιορισμένη.
