Τι πρέπει να κάνουν από σήμερα οι ιδιοκτήτες για να διεκδικήσουν επιδότηση έως 95% – Ποιοι κινδυνεύουν να μείνουν εκτός και ποιοι να επιστρέψουν την επιδότηση – Συμβουλές και «ψιλά γράμματα»
Η πρώτη «πόρτα» για την επιδότηση έως 36.000 ευρώ ανοίγει από σήμερα για χιλιάδες ιδιοκτήτες κατοικιών που σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση των ακινήτων τους. Μέχρι τις 31 Αυγούστου οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να εκδώσουν Βεβαίωση Επιλεξιμότητας, πραγματοποιώντας το πρώτο υποχρεωτικό βήμα για τη συμμετοχή στο νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στα κλειστά ακίνητα που παρέμειναν ουσιαστικά αχρησιμοποίητα κατά την περίοδο 2024-2025, καθώς αυτά θα προηγηθούν στις αιτήσεις χρηματοδότησης που θα ξεκινήσουν από την 1η Σεπτεμβρίου. Στόχος του προγράμματος είναι να επαναφέρει στην αγορά περίπου 25.000 κατοικίες, είτε μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης είτε μέσω ιδιοκατοίκησης, ενισχύοντας τη διαθέσιμη προσφορά στέγης σε μια περίοδο κατά την οποία η στεγαστική κρίση εξακολουθεί να πιέζει νοικοκυριά και ενοικιαστές.
Η επιχορήγηση μπορεί να φτάσει έως τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και έως 36.000 ευρώ ανά κατοικία, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες δικαιούχων το ποσοστό χρηματοδότησης μπορεί να αγγίξει ακόμη και το 95% του συνολικού κόστους των παρεμβάσεων. Ωστόσο, πίσω από τα υψηλά ποσοστά επιδότησης υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, χρονικά ορόσημα και δεσμεύσεις που μπορούν να οδηγήσουν είτε σε απόρριψη της αίτησης είτε ακόμη και σε επιστροφή της επιχορήγησης.
1. Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας δεν σημαίνει έγκριση
Το πρώτο βήμα που ξεκινά από σήμερα αφορά την έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας μέσω της πλατφόρμας. Πρόκειται για έναν αρχικό έλεγχο των βασικών προϋποθέσεων συμμετοχής και όχι για οριστική έγκριση χρηματοδότησης. Η βεβαίωση πιστοποιεί ότι ο ενδιαφερόμενος φαίνεται να πληροί τα βασικά κριτήρια, χωρίς όμως να διασφαλίζει ότι θα λάβει επιδότηση. Η οριστική κρίση θα γίνει μετά την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης και των δικαιολογητικών.
2. Οι αιτήσεις θα γίνουν σταδιακά και με προτεραιότητες
Η υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης θα ξεκινήσει την 1η Σεπτεμβρίου και θα εξελιχθεί σε διαδοχικές φάσεις. Αρχικά θα προηγηθούν τα κλειστά ακίνητα και στη συνέχεια οι κατοικίες που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία. Παράλληλα, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, θα προηγηθούν οι αιτήσεις με χαμηλότερα ποσά επιδότησης και στη συνέχεια οι υψηλότερες. Όσο πιο έτοιμος είναι ο φάκελος ενός ιδιοκτήτη, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχει να προχωρήσει γρήγορα η διαδικασία.
3. ΠΕΑ και Ηλεκτρονική Ταυτότητα είναι απαραίτητα
Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης και η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου αποτελούν κρίσιμα δικαιολογητικά του προγράμματος. Αν και προβλέπεται δυνατότητα προσκόμισής τους σε μεταγενέστερο στάδιο, η καθυστέρηση στην έκδοσή τους μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην οριστικοποίηση της αίτησης. Για τον λόγο αυτό οι ιδιοκτήτες καλούνται να ξεκινήσουν εγκαίρως τις σχετικές διαδικασίες με μηχανικό.
4. Δεν αρκεί να είναι παλιό το σπίτι
Δεν εντάσσονται όλες οι κατοικίες στο πρόγραμμα. Το ακίνητο πρέπει να διαθέτει οικοδομική άδεια έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990 ή άλλο νόμιμο στοιχείο νομιμοποίησης, να μην έχει χαρακτηριστεί κατεδαφιστέο, να βρίσκεται σε ενεργειακή κατηγορία έως Γ και να μην έχει υπαχθεί σε αντίστοιχο πρόγραμμα ανακαίνισης ή εξοικονόμησης μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. Παράλληλα, η επιφάνειά του δεν μπορεί να ξεπερνά τα 120 τετραγωνικά μέτρα, με εξαίρεση ορισμένες κατηγορίες τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών.
5. Προσοχή στα δικαιώματα ιδιοκτησίας και στο Airbnb
Για τις κλειστές κατοικίες απαιτείται πλήρης κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό τουλάχιστον 50%. Στις ανοικτές κατοικίες μπορούν να συμμετάσχουν και ψιλοί κύριοι, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει συναίνεση του επικαρπωτή. Παράλληλα, ακίνητα που χρησιμοποιούνται ή προορίζονται για βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb δεν μπορούν να ενταχθούν στη δράση, καθώς ο στόχος του προγράμματος είναι η ενίσχυση της μακροχρόνιας κατοικίας.
6. Η επιδότηση δεν είναι «ζεστό χρήμα» στον λογαριασμό
Ένα από τα σημαντικότερα «ψιλά γράμματα» του προγράμματος είναι ο τρόπος καταβολής της επιδότησης. Τα χρήματα δεν καταβάλλονται απευθείας στον ιδιοκτήτη για ελεύθερη χρήση. Η επιχορήγηση μεταφέρεται σε ειδικό δεσμευμένο λογαριασμό και αποδεσμεύεται σταδιακά για την πληρωμή εργασιών, υλικών και επαγγελματιών. Επιπλέον, για να ενεργοποιηθεί η πρώτη δόση της επιχορήγησης, που αντιστοιχεί στο 60% του εγκεκριμένου ποσού, ο δικαιούχος θα πρέπει να έχει ήδη καταβάλει μέσω τραπεζικού συστήματος το 40% της δικής του συμμετοχής προς αναδόχους και προμηθευτές.
7. Υπάρχουν δεσμεύσεις για πέντε χρόνια
Η λήψη της επιδότησης συνοδεύεται από υποχρεώσεις που παραμένουν ενεργές και μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. Οι παρεμβάσεις πρέπει να αναβαθμίσουν το ακίνητο τουλάχιστον κατά μία ενεργειακή κατηγορία, ενώ οι ενεργειακές εργασίες θα πρέπει να αντιστοιχούν στο 20%-40% του συνολικού προϋπολογισμού. Οι ανοικτές κατοικίες πρέπει να παραμείνουν σε ιδιοκατοίκηση, ενώ οι κλειστές κατοικίες θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση, με σταθερό ενοίκιο για τα πρώτα τρία χρόνια. Απαγορεύονται η βραχυχρόνια μίσθωση, η υπεκμίσθωση και η επαγγελματική χρήση. Σε περίπτωση μεταβίβασης του ακινήτου ή παραβίασης των όρων μέσα στην πενταετία, προβλέπεται ανάκτηση της επιδότησης και επιστροφή των χρημάτων.
Το έργο θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 18 μηνών από την απόφαση υπαγωγής και το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028. Με δεδομένο ότι το πρόγραμμα θα παραμείνει ανοικτό μέχρι την εξάντληση των διαθέσιμων πόρων, το διάστημα μέχρι το τέλος Αυγούστου θεωρείται καθοριστικό για όσους θέλουν να προετοιμάσουν σωστά τον φάκελό τους και να διεκδικήσουν χρηματοδότηση χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις.
