Το τέλος 3 ευρώ στα δέματα από την Κίνα αλλάζει τις ηλεκτρονικές αγορές, ωθώντας καταναλωτές σε μεγαλύτερες παραγγελίες και Temu, Shein και AliExpress σε ευρωπαϊκές αποθήκες, εντείνοντας παράλληλα τον ανταγωνισμό για το εγχώριο λιανεμπόριο
Οι φθηνές αγορές από κινεζικές πλατφόρμες περνούν πλέον σε νέα εποχή, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να βάλει μεγαλύτερο έλεγχο στη μαζική εισροή μικροδεμάτων από την Ασία. Η επιβολή σταθερής επιβάρυνσης 3 ευρώ ανά δέμα αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ψωνίζουν οι καταναλωτές από πλατφόρμες όπως οι Temu, Shein και AliExpress, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες οι εταιρείες οργανώνουν τις αποστολές τους προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το νέο πανευρωπαϊκό μέτρο εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου και αφορά τις αποστολές που εισέρχονται από τρίτες χώρες και τελωνίζονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος είναι αφενός να περιοριστεί η τεράστια διοικητική επιβάρυνση των τελωνείων και αφετέρου να αυξηθεί ο έλεγχος σε έναν όγκο εμπορευμάτων που τα τελευταία χρόνια έχει εκτοξευθεί.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στον αριθμό των αποστολών. Για το 2025 υπολογίζεται ότι οι εισαγωγές έφτασαν περίπου τα 6 δισεκατομμύρια πακέτα, δημιουργώντας ένα σχεδόν αδύνατο έργο για τις τελωνειακές αρχές, οι οποίες καλούνται να ελέγχουν καθημερινά τεράστιους όγκους μικροδεμάτων.
Η επιβάρυνση των τριών ευρώ δεν αφορά την αξία κάθε προϊόντος χωριστά, αλλά κάθε άφιξη και κάθε δέμα που τελωνίζεται στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Στην τελική επιβάρυνση μπορεί να προστεθούν, ανάλογα με την περίπτωση, ΦΠΑ, δασμοί και λοιπά τέλη.
Η νέα συμπεριφορά των καταναλωτών
Τα πρώτα σημάδια δείχνουν ήδη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι ηλεκτρονικές αγορές. Αντί για πολλές μικρές παραγγελίες, αρκετοί καταναλωτές φαίνεται να επιλέγουν λιγότερα δέματα με περισσότερα προϊόντα στο καθένα, ώστε να περιορίσουν τις πολλαπλές χρεώσεις των τριών ευρώ.
Η πρακτική αυτή είναι εύλογη: εάν κάποιος πραγματοποιεί πέντε ξεχωριστές παραγγελίες, μπορεί να επιβαρυνθεί συνολικά με 15 ευρώ μόνο από το νέο τέλος. Εάν, αντίθετα, συγκεντρώσει περισσότερα προϊόντα σε μία αποστολή, η επιβάρυνση περιορίζεται.
Παρά ταύτα, είναι ακόμη νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το κατά πόσο το μέτρο έχει μειώσει συνολικά τις παραγγελίες από την Κίνα.
Η μεταβατική περίοδος δυσκολεύει τη σύγκριση των στοιχείων, καθώς παραγγελίες που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο μπορεί να έφτασαν και να τελωνίστηκαν τον Ιούλιο, όταν το νέο καθεστώς είχε ήδη τεθεί σε εφαρμογή. Για τον λόγο αυτό, οι πρώτες μετρήσεις δεν αποτυπώνουν ακόμη με ακρίβεια τη νέα συμπεριφορά της αγοράς.
Αυτό που φαίνεται περισσότερο καθαρά είναι ότι οι καταναλωτές δεν εγκαταλείπουν κατ’ ανάγκη τις κινεζικές πλατφόρμες, αλλά προσπαθούν να προσαρμόσουν τον τρόπο με τον οποίο παραγγέλνουν.
Γιατί μπήκε το τέλος των 3 ευρώ
Η επιβολή του νέου τέλους συνδέεται άμεσα με τη μεγάλη αύξηση των μικροδεμάτων που καταλήγουν καθημερινά στα ευρωπαϊκά τελωνεία.
Οι συγκεκριμένες αποστολές αντιπροσωπεύουν ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό του καθημερινού φόρτου των τελωνειακών υπηρεσιών, ενώ η συνολική οικονομική αξία τους είναι αναλογικά πολύ μικρότερη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, περίπου το 97% του καθημερινού όγκου εργασιών των τελωνείων μπορεί να αφορά μικρές αποστολές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν μόλις περίπου το 2% της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων.
Η αναντιστοιχία αυτή δημιουργεί σημαντικό πρόβλημα. Οι τελωνειακές αρχές καλούνται να αφιερώνουν τεράστιους ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους σε εκατομμύρια μικρές αποστολές, χωρίς να είναι πρακτικά εφικτό να πραγματοποιείται φυσικός έλεγχος σε κάθε δέμα.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη φορολογική ή τελωνειακή συμμόρφωση. Υπάρχει και θέμα ελέγχου του πραγματικού περιεχομένου των δεμάτων, καθώς οι αρχές πρέπει να μπορούν να εντοπίζουν προϊόντα που δεν ανταποκρίνονται στη δήλωση, απαγορευμένες ουσίες ή εμπορεύματα που παραβιάζουν κανόνες ασφαλείας.
Η απάντηση των Temu, Shein και AliExpress
Οι μεγάλες κινεζικές πλατφόρμες δεν μένουν αδρανείς απέναντι στις νέες επιβαρύνσεις. Αντίθετα, προσαρμόζουν ταχύτατα την εφοδιαστική τους αλυσίδα, επενδύοντας σε αποθήκες και κέντρα logistics εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η στρατηγική είναι απλή: αντί ένα προϊόν να αποστέλλεται ξεχωριστά από την Κίνα προς τον Ευρωπαίο καταναλωτή, μεγάλες ποσότητες εμπορευμάτων μεταφέρονται μαζικά σε ευρωπαϊκές αποθήκες.
Από εκεί και μετά, η διακίνηση προς τον τελικό πελάτη πραγματοποιείται ως ενδοκοινοτική συναλλαγή.
Έτσι, η επιβάρυνση των τριών ευρώ δεν εφαρμόζεται κατ’ ανάγκη σε κάθε μικρό δέμα που φτάνει στον καταναλωτή, αλλά μπορεί να αφορά τη μεγάλη εμπορική εισαγωγή που προηγείται.
Για παράδειγμα, αντί να αποστέλλονται χιλιάδες θήκες κινητών τηλεφώνων μία προς μία από την Κίνα, μπορούν να μεταφερθούν μαζικά σε αποθήκη στη Γερμανία, την Πολωνία ή την Ισπανία και στη συνέχεια να διανεμηθούν από εκεί προς τους καταναλωτές της ευρωπαϊκής αγοράς.
Με αυτόν τον τρόπο, οι πλατφόρμες αποκτούν τη δυνατότητα να περιορίζουν αισθητά το κόστος ανά τελικό προϊόν και να προστατεύουν σε μεγάλο βαθμό το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα.
Εκπτώσεις και δωρεάν μεταφορικά απέναντι στο νέο κόστος
Παράλληλα με τις επενδύσεις στα logistics, οι διεθνείς πλατφόρμες χρησιμοποιούν και τις κλασικές εμπορικές πρακτικές για να συγκρατήσουν τους καταναλωτές.
Οι εκπτώσεις, τα κουπόνια, οι προσφορές και τα δωρεάν μεταφορικά μπορούν να απορροφήσουν μέρος της νέας επιβάρυνσης και να περιορίσουν την αίσθηση ότι οι αγορές έγιναν σημαντικά ακριβότερες.
Οι όμιλοι αυτοί διαθέτουν μεγάλα μεγέθη και σημαντική διαπραγματευτική ισχύ σε μεταφορές, αποθήκευση και προμήθειες. Κατά συνέπεια μπορούν να αντιδρούν πολύ ταχύτερα στις αλλαγές του κανονιστικού πλαισίου σε σχέση με μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση.
Αυτό σημαίνει ότι ο νέος δασμολογικός μηχανισμός μπορεί να αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς χωρίς απαραίτητα να εξαλείφει το πλεονέκτημα των μεγάλων διεθνών marketplaces.
Η πίεση στις ελληνικές επιχειρήσεις
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί, παράλληλα, έναν νέο προβληματισμό για τις ελληνικές επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου.
Οι εγχώριοι έμποροι ήδη ανταγωνίζονται πλατφόρμες που διαθέτουν τεράστια κλίμακα, χαμηλές τιμές και πολύ μεγάλη γκάμα προϊόντων. Εάν οι κινεζικοί όμιλοι καταφέρουν να εξουδετερώσουν σημαντικό μέρος της νέας επιβάρυνσης μέσω ευρωπαϊκών αποθηκών, εκπτώσεων και κεντρικών αποστολών, η πίεση προς τις μικρότερες επιχειρήσεις ενδέχεται να παραμείνει ισχυρή.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι, επομένως, εάν το νέο τέλος θα λειτουργήσει ως πραγματικό εργαλείο εξισορρόπησης των συνθηκών ανταγωνισμού ή εάν οι μεγαλύτερες πλατφόρμες θα προσαρμοστούν τόσο γρήγορα ώστε η επιβάρυνση να αλλάξει απλώς τη διαδρομή των προϊόντων προς τον Ευρωπαίο καταναλωτή.
Σε κάθε περίπτωση, η εποχή των απεριόριστων μικρών δεμάτων χωρίς πρόσθετο κόστος φαίνεται να αλλάζει. Καταναλωτές, πλατφόρμες και λιανεμπόριο εισέρχονται σε ένα νέο μοντέλο, όπου το μέγεθος της παραγγελίας, ο τόπος αποθήκευσης και η οργάνωση των logistics αποκτούν πολύ μεγαλύτερη σημασία.
