Τι αλλάζει στις ρυθμίσεις για τα κόκκινα δάνεια: Φρένο στα πανωτόκια, πλαφόν 15% στις προκαταβολές

Η εποχή των θεαματικών μειώσεων στα κόκκινα δάνεια σε μεγάλο βαθμό έχει τελειώσει. Η ελληνική αγορά περνά πλέον σε μια διαφορετική και σαφώς πιο δύσκολη φάση: από τη μαζική μεταφορά των προβληματικών δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών στη μακροχρόνια διαχείριση του σκληρού πυρήνα των οφειλών που παραμένουν σε καθυστέρηση.

Το γεγονός αυτό καθιστά τις ρυθμίσεις δυσκολότερες και το πλαίσιο ασφυκτικότερο για τους δανειολήπτες, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός και η γεωπολιτική αστάθεια πιέζουν σημαντικά το πορτοφόλι των νοικοκυριών.

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τον αρμόδιο υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη, προχωρά σε μια παρέμβαση-κλειδί δημιουργώντας νέο πλέγμα προστασίας για τους συνεπείς οφειλέτες και ενισχύοντας τη λογοδοσία όσων παραβιάζουν τους κανόνες.

Έναν light Εξωδικαστικό Μηχανισμό με σαφείς προθεσμίες, περιορισμούς στις προκαταβολές και αυξημένη λογοδοσία των servicers εισάγει το νέο θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Η διμερής ρύθμιση οφειλών μετατρέπεται σε περισσότερο τυποποιημένη διαδικασία, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τον πιστωτή και μεγαλύτερη διαφάνεια για τον οφειλέτη. Ο οφειλέτης θα μπορεί να υποβάλλει αίτηση και πλήρη φάκελο στον πιστωτή ή στον servicer. Ο τελευταίος θα πρέπει μέσα σε τρεις μήνες να υποβάλλει είτε πρόταση βιώσιμης ρύθμισης, είτε αιτιολογημένη απόρριψη. Ο οφειλέτης θα έχει στη συνέχεια έναν μήνα για να ανταποκριθεί, ενώ η συνολική διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες. Η νέα διαδικασία θα λειτουργεί ανεξάρτητα από την προσφυγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό.

Πλαφόν 15% στις προκαταβολές

Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά την προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για την επίτευξη διμερούς ρύθμισης. Το νέο πλαίσιο θέτει ανώτατο όριο 15% της οφειλής, ενώ σε περιπτώσεις ιδιαίτερης οικονομικής δυσχέρειας, κοινωνικών κριτηρίων ή ειδικών προβλημάτων μπορεί να προβλέπεται χαμηλότερο ποσοστό.

Παράλληλα, η πρόταση ρύθμισης δεν θα μπορεί να αποτελεί απλώς μια γενική εμπορική προσφορά. Θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, να λαμβάνει υπόψη το εισόδημα και την περιουσία του οφειλέτη και να εξηγεί τη βάση πάνω στην οποία διαμορφώνονται η δόση και η διάρκεια. Όπου είναι εφικτό, θα μπορούν να υποβάλλονται και δύο εναλλακτικές προτάσεις.

Φρένο στα πανωτόκια

Οι νόμοι 2789/2000 και 3259/2004 έθεταν περιορισμούς στη διόγκωση των οφειλών από πανωτόκια, αλλά η προστασία τους αφορούσε συγκεκριμένες περιπτώσεις και είχε περιορισμούς. Πλέον η προστασία επεκτείνεται σε όλους τους οφειλέτες με δάνεια και πιστώσεις σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, ανεξάρτητα από το ύψος ή τη φύση του δανείου και χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης. Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται να αναπροσαρμόζουν τις απαιτήσεις τους και ο δανειολήπτης δεν μπορεί να έχει χρέος πάνω από τρεις φορές.

Προστασία των ενεργών ρυθμίσεων

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην προστασία του συνεπούς οφειλέτη. Όσο μια ρύθμιση τηρείται, ο πιστωτής ή ο servicer δεν θα μπορεί να την παρακάμπτει προχωρώντας σε καταγγελία, έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού.

Η παραβίαση των κανόνων συνοδεύεται από συγκεκριμένες συνέπειες. Προβλέπονται ακυρότητα των σχετικών πράξεων, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις υπέρ του οφειλέτη, πεντάμηνη παράταση της ρύθμισης χωρίς επιβαρύνσεις και διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ, με αυστηρότερες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση επανάληψης.

Αναλυτική εικόνα της οφειλής

Ο οφειλέτης αποκτά επίσης δικαίωμα σε πλήρη και αναλυτική ενημέρωση για την οφειλή του. Θα μπορεί να ζητά συμβάσεις και τροποποιήσεις, ιστορικό καταβολών, κεφάλαιο, τόκους, επιτόκια, προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση. Όταν τα στοιχεία δεν είναι ήδη διαθέσιμα, θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες.

Σε περίπτωση μη ανταπόκρισης, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι την πλήρη χορήγηση των στοιχείων. Παράλληλα, διευρύνεται η προστασία από τη διόγκωση προηγούμενων ληξιπρόθεσμων οφειλών για δάνεια και πιστώσεις με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών.

Νέοι κανόνες πριν από τον πλειστηριασμό

Πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού θα πρέπει να έχει προηγηθεί -τουλάχιστον τρεις μήνες νωρίτερα- κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης, βασισμένης στα οικονομικά δεδομένα του οφειλέτη.

Την ίδια στιγμή ενισχύεται η εποπτεία των servicers. Προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης στοιχείων και ετήσιο σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων προς την Τράπεζα της Ελλάδος. Για τις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» προβλέπεται επίσης ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος.

Τέλος, διευρύνεται η προστασία των ευάλωτων οφειλετών, καθώς στον σχετικό χαρακτηρισμό εντάσσονται, υπό τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, γονείς ή νόμιμοι φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.
Έτσι, το νέο πλαίσιο μεταφέρει το βάρος από την απλή διαπραγμάτευση σε μια διαδικασία με περισσότερους κανόνες, μεγαλύτερη τεκμηρίωση και ενισχυμένους ελεγκτικούς μηχανισμούς.