Οι Financial Times αποκαλύπτουν τα μέτρα που θα παρουσιάσει η Κομισιόν με στόχο τη μείωση της ενεργειακής ζήτησης και την «άμεση ανακούφιση» από το υψηλό ενεργειακό κόστος
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στρέφεται σε πολιτικές τηλεργασίας και ενίσχυσης των δημόσιων μεταφορών, επιχειρώντας να περιορίσει την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, καθώς τα κράτη-μέλη αντιμετωπίζουν το σοκ των αυξημένων τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με έγγραφο που επικαλούνται οι Financial Times, η Κομισιόν πρόκειται να παρουσιάσει την επόμενη εβδομάδα ένα πακέτο μέτρων προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με στόχο τη μείωση της ενεργειακής ζήτησης, τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν στην παροχή «άμεσης ανακούφισης» από το υψηλό ενεργειακό κόστος.
Οι προτάσεις βασίζονται σε πρακτικές που εφαρμόστηκαν κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και εντάσσονται στη συνολική στρατηγική περιορισμού της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και ενίσχυσης της πράσινης ενέργειας.
Μεταξύ των μέτρων, η Επιτροπή εισηγείται στις επιχειρήσεις να καθιερώσουν, όπου είναι εφικτό, τουλάχιστον μία ημέρα υποχρεωτικής τηλεργασίας την εβδομάδα. Παράλληλα, προτείνεται η επιδότηση των δημόσιων συγκοινωνιών, καθώς και η μείωση του ΦΠΑ σε αντλίες θερμότητας, λέβητες και φωτοβολταϊκά συστήματα.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης τη θέσπιση «φιλόδοξων» -αλλά προς το παρόν μη προσδιορισμένων- στόχων ηλεκτροδότησης. Για την επίτευξή τους, η Επιτροπή σχεδιάζει να στηρίξει τα κράτη-μέλη στη δημιουργία κοινωνικών σχημάτων χρηματοδότησης (social leasing) για καθαρές τεχνολογίες, όπως αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικά αυτοκίνητα και μικρές μονάδες αποθήκευσης ενέργειας.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι τα μέτρα έχουν χαρακτήρα συστάσεων και όχι υποχρεωτικών οδηγιών. «Αν βρεθούμε αντιμέτωποι με ελλείψεις ενέργειας, είναι ευθύνη μας να ενημερώσουμε τους πολίτες για το πώς μπορούν να περιορίσουν την κατανάλωση», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ, διευκρινίζοντας ότι «δεν πρόκειται για μικροδιαχείριση της καθημερινότητας».
Ανάλογες κατευθύνσεις είχε δώσει η Επιτροπή και το 2022, προτρέποντας τότε επιχειρήσεις και νοικοκυριά να μειώσουν τη θερμοκρασία θέρμανσης κατά έναν βαθμό. Οι νέες προτάσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικών για τη μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου, που περιλαμβάνει την ενίσχυση της ηλεκτροδότησης και τον καλύτερο συντονισμό στην προμήθεια καυσίμων.
Το σχέδιο παραμένει σε μεγάλο βαθμό μη δεσμευτικό, ωστόσο η Επιτροπή αναμένεται να προωθήσει και δύο νομοθετικές πρωτοβουλίες για τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Η πρώτη αφορά τροποποιήσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη μείωση του κόστους μεταφοράς μέσω αξιολόγησης της αποδοτικότητας των διαχειριστών δικτύων και παρεμβάσεων στις χρεώσεις για τη βαριά βιομηχανία.
Η δεύτερη προβλέπει αναθεώρηση της σχετικής οδηγίας, ώστε η φορολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας να διαμορφώνεται σε χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα των ορυκτών καυσίμων. Αν και μια πιο φιλόδοξη πρόταση εγκαταλείφθηκε το 2025, αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η νέα ενεργειακή κρίση μπορεί να επαναφέρει τη συζήτηση.
Το έγγραφο προβλέπει ακόμη ότι τα κράτη-μέλη θα έχουν ευελιξία να μηδενίσουν τους φόρους ηλεκτρικής ενέργειας για ενεργοβόρες βιομηχανίες. Παράλληλα, η Επιτροπή θα στηρίξει τον σχεδιασμό μηχανισμών ανώτατων τιμών και ενισχύσεων εισοδήματος, ενώ θα αξιολογήσει και τα έκτακτα φορολογικά μέτρα (windfall taxes) που εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο, χωρίς όμως να προχωρά -προς το παρόν- σε υιοθέτηση ενιαίου ευρωπαϊκού φόρου υπερκερδών.
