Οι διαβεβαιώσεις Τραμπ για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η αποκλιμάκωση στις αγορές και τα ανοιχτά ερωτήματα στη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι «πλήρως ανοιχτά» έως την Παρασκευή, ημερομηνία κατά την οποία προγραμματίζεται η υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή και την έναρξη νέου κύκλου πυρηνικών διαπραγματεύσεων.
Παρά την αισιοδοξία που εξέφρασε ο Αμερικανός πρόεδρος, ανώτεροι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης εκτιμούν ότι ενδέχεται να απαιτηθούν περισσότερες από δύο εβδομάδες μέχρι να αποκατασταθούν πλήρως οι εμπορικές και ναυτιλιακές δραστηριότητες στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Η επικείμενη συμφωνία Ουάσιγκτον–Τεχεράνης προκαλεί έντονο προβληματισμό στο Ισραήλ, ενώ αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων της συνόδου της G7 που ξεκίνησε σήμερα στη Γαλλία. Ευρωπαίοι ηγέτες επιχειρούν να διατηρήσουν ισορροπίες και να αποφύγουν νέες εντάσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ, μετά τις πρόσφατες διαφωνίες που έχουν προκύψει για το Ιράν αλλά και για το ζήτημα της Γροιλανδίας.
Στο μεταξύ, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, καθώς η πλήρης επαναλειτουργία τους θεωρείται κρίσιμη για τη σταθερότητα των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών και του διεθνούς εμπορίου.
«Πλοία, ανάμεσά τους πολλά φορτωμένα πετρέλαιο, έχουν αρχίσει να βγαίνουν από το στενό», ανέφερε χθες ο Αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social. Είχε ήδη παροτρύνει προχθές Κυριακή τα «πλοία όλου του κόσμου να βάλουν μπροστά τις μηχανές» ώστε «να ρεύσει το πετρέλαιο!».
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν χθες βράδυ ότι τρία δεξαμενόπλοια με αργό και δυο φορτηγά με εμπορεύματα διέσχισαν τη θαλάσσια περιοχή που υποβαλλόταν ως τώρα σε αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Η συμφωνία-πλαίσιο και τα ανοιχτά ερωτήματα
Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία πλαίσιο έχει ήδη υπογραφτεί ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου και κύριο διαπραγματευτή της Τεχεράνης, τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί και συνεχίζουν να πλανώνται πολλές αμφιβολίες για τα ζητήματα στα οποία απέκλιναν οι δυο πλευρές, παρά τις κοπιώδεις διαπραγματεύσεις για να τερματιστεί ο πόλεμος.
Η συμφωνία «θα φέρει ειρήνη στην περιοχή», υποσχέθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, που είπε προσερχόμενος χθες στη σύνοδο της G7 στην Εβιάν, στη Γαλλία, ότι θέλει να δώσει στη δημοσιότητα το κείμενο διότι «είναι πολύ δυνατό».
Άφησε να εννοηθεί πως την Παρασκευή, αφού ολοκληρωθεί η τελετή υπογραφής στη Γενεύη, να κηρύξει προσωπικά την έναρξη της περιόδου συνομιλιών εξήντα ημερών για να κλειστεί οριστική συμφωνία.
Υπάρχει «παθητικό δεσμεύσεων αθετημένων, ανεφάρμοστων, εγκαταλελειμμένων, όλα αυτά τα έχουμε στο νου μας» στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και εφαρμογής της συμφωνίας, επισήμανε, πολύ πιο επιφυλακτικός, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί στην κρατική τηλεόραση.
«Ταυτόχρονα, κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για δημιουργήσουμε μέσω αυτής της συμφωνίας οικονομικές ευκαιρίες για τη χώρα μας», πρόσθεσε.
Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Οι πρώτες πληροφορίες για το περιεχόμενο της συμφωνίας προέρχονται κυρίως από την Τεχεράνη και ιρανικά ΜΜΕ. Σύμφωνα με την διπλωματία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, προβλέπει «το άμεσο και οριστικό τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, το Ιράν εννοεί να εφαρμόζει χρεώσεις για τις υπηρεσίες που θα παρέχει σε πλοία, αντί για τέλος διέλευσης που δεν θέλουν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Πάντα κατά την Τεχεράνη, «η αμερικανική πλευρά δεσμεύτηκε» ότι θα καταστούν πλέον διαθέσιμα ιρανικά κεφάλαια παγωμένα στο εξωτερικό και να καταβάλει αποζημιώσεις για τις ζημιές εξαιτίας του πολέμου. Κανένα ποσό που έχει δεσμευτεί στο εξωτερικό εξαιτίας αμερικανικών κυρώσεων δεν κατέστη διαθέσιμο στο Ιράν μέχρι στιγμής, αντέτεινε αμερικανός αξιωματούχος.
Οι ΗΠΑ θα πρέπει επίσης να εγγυηθούν το τέλος του πολέμου που διεξάγει το Ισραήλ εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, είπε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, υπογραμμίζοντας πως η Τεχεράνη δεν έχει «εμπιστοσύνη» σε καμιά από τις δυο χώρες.
Οι εχθροπραξίες ανάμεσα στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και το σιιτικό κίνημα που πρόσκειται στο Ιράν έμοιαζαν να έχουν ανασταλεί, όμως ισραηλινός βομβαρδισμός σκότωσε έναν άνθρωποι στον νότο χθες το μεσημέρι. Κατόπιν, η Χεζμπολά ανέφερε ότι «απώθησε», με ρουκέτες και μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα, ισραηλινή μονάδα που προσπαθούσε να προελάσει στο λιβανικό έδαφος.
Ο στρατός του Ισραήλ θα παραμείνει στον Λίβανο «για όσο είναι απαραίτητο», όπως και στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας, αντέταξε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ενώ η συμφωνία ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον εκλαμβάνεται από μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης και της πολιτικής τάξης στο Ισραήλ ως αποτυχία της κυβέρνησης Νετανιάχου, ο πρωθυπουργός διαβεβαίωσε πως ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έσωσε τη χώρα του από τον κίνδυνοι «πυρηνικού ολέθρου».
Πολίτες χωρών της περιοχής πάντως έμοιαζαν πολύ λιγότερο καταπραϋμένοι. «Ο ιρανικός λαός δεν κέρδισε τίποτα με αυτή τη συμφωνία», σχολίασε ο Αριά, 38 ετών, καθηγητής αγγλικών στην Τεχεράνη. «Ο κόσμος δεν θα επιστρέψει στην προηγούμενη ζωή του. Το κυριότερο δίδαγμα αυτού του πολέμου για τον ιρανικό λαό είναι πως ο Τραμπ δεν είναι σύμμαχός του», έκρινε ακόμη.
Στον Λίβανο, ορισμένοι από τους εκτοπισμένους σκέφτονταν να επιστρέψουν στον νότο, σε περιοχές που δεν βρίσκονται υπό κατοχή του ισραηλινού στρατού. «Ακόμη κι αν δεν απομένουν παρά συντρίμμια, θα στήσουμε σκηνή και θα μείνουμε», είπε η Χάνα αλ Τζάμα, εκφράζοντας «ευχαριστίες» στο Ιράν.
Οι εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων που αναμένεται να αρχίσουν την Παρασκευή θα αφορούν τέσσερα ζητήματα, σύμφωνα με τον Ιρανό υφυπουργό Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί: την άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν· το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· την «ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» της χώρας· και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.
Η Τεχεράνη θα επιδιώξει η τελική συμφωνία να υποστηριχθεί «με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών», διευκρίνισε η διπλωματία της.
Σε δηλώσεις του την Κυριακή στη New York Times, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε πως μια πτυχή της διαπραγμάτευσης αφορά την αποδοχή από το Ιράν της αμερικανικής απαίτησης να κηρυχτεί μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου για 30 χρόνια, αφήνοντας πως θα συμβιβαζόταν αν η άλλη πλευρά αντιπρότεινε μορατόριουμ για 15 χρόνια.
Ανακούφιση στις αγορές, βουτιά του πετρελαίου, ήπια άνοδος στην Ασία
Η ανακοίνωση πως κλείστηκε συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου με τους καταιγιστικούς αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, αντιμετωπίστηκε με ανακούφιση στις διεθνείς αγορές και ώθησε προς τα κάτω τις τιμές του πετρελαίου, που υποχώρησαν σχεδόν 5% χθες – το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας άλλαζε χέρια έναντι 83,17 δολαρίων.
Οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν να σημειώνουν απώλειες την Τρίτη, καθώς οι αγορές σταθμίζαν τις προοπτικές για την επανέναρξη της προσφοράς μέσω του στρατηγικής σημασίας Στενού του Ορμούζ, σε αντίθεση με τους ασταθείς παράγοντες της φυσικής αγοράς και την έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με μια προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.
Tα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent υποχώρησαν κατά 25 σεντς, ή 0,3%, στα 82,92 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate σημείωσε μικρή πτώση κατά 9 σεντς, ή 0,1%, στα 80,66 δολάρια το βαρέλι.
Οι ασιατικές μετοχές κινήθηκαν με συγκρατημένα κέρδη την Τρίτη, μετά την άνοδο της προηγούμενης συνεδρίασης που τροφοδοτήθηκε από τις ειδήσεις περί ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Οι επενδυτές αξιολόγησαν παράλληλα την αναμενόμενη αύξηση των επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας, η οποία οδήγησε το κόστος δανεισμού στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 31 ετών.
Ο δείκτης Nikkei 225 ενισχύθηκε κατά 0,6%, ξεπερνώντας προσωρινά το όριο των 70.000 μονάδων και καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό. Η ιαπωνική κεντρική τράπεζα αποφάσισε, με ψήφους 7 υπέρ και 1 κατά, να αυξήσει το βασικό επιτόκιο στο 1%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από το 1995. Έναντι του δολαρίου, το γεν παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο, στα 160,31 γεν.
