Το σύστημα θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί στο πλαίσιο της επόμενης αναθεώρησης των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων, με στόχο οι νέες τιμές να ισχύσουν από την 1η Ιανουαρίου 2028, εφόσον μετά τις εκλογές ληφθεί η σχετική κυβερνητική απόφαση
Μια ενιαία ηλεκτρονική βάση δεδομένων για την παρακολούθηση της αγοράς ακινήτων και την καταγραφή των αξιών τους δημιουργεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για το πώς διαμορφώνονται οι τιμές και τα ενοίκια σε ολόκληρη τη χώρα.
Πρόκειται για την «Τράπεζα Αξιών Ακινήτων», η οποία θα τηρείται στο Αυτοτελές Τμήμα Εκτιμήσεων και Προσδιορισμού Αξιών Ακινήτων του υπουργείου και θα λειτουργεί μέσω του πληροφοριακού συστήματος «Ψηφιακές Υπηρεσίες Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων». Ο νέος μηχανισμός θα αποτελέσει «πιλότο» για το ηλεκτρονικό σύστημα που έχει ήδη θεσμοθετηθεί και προβλέπει την αυτόματη αναπροσαρμογή των τιμών ζώνης, ώστε να προσεγγίζουν τις πραγματικές αξίες της αγοράς. Το σύστημα θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί στο πλαίσιο της επόμενης αναθεώρησης των αντικειμενικών αξιών, με στόχο οι νέες τιμές να ισχύσουν από την 1η Ιανουαρίου 2028, εφόσον μετά τις εκλογές ληφθεί η σχετική κυβερνητική απόφαση. Σημειώνεται ότι οι αντικειμενικές αξίες παραμένουν «παγωμένες» εδώ και πέντε χρόνια, ενώ η «ψαλίδα» με τις εμπορικές έχει διευρυνθεί σημαντικά σε αρκετές περιοχές της χώρας.
Στόχος για το Δημόσιο να αποκτήσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της αγοράς ακινήτων
Σύμφωνα με το άρθρο 354 του πολυνομοσχεδίου που αναρτήθηκε για δημόσια διαβούλευση στη νέα βάση θα συγκεντρώνονται στοιχεία από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς σχετικά με τις μεταβιβάσεις ακινήτων, τις μισθώσεις και γενικότερα τις αξίες των ακινήτων σε όλη την επικράτεια. Με τον τρόπο αυτό, το Δημόσιο επιχειρεί να δημιουργήσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της πραγματικής κατάστασης στην αγορά, καθώς σήμερα τα σχετικά δεδομένα βρίσκονται κατανεμημένα σε διαφορετικές πηγές. Ειδικότερα, από τους δημόσιους φορείς θα αντλούνται στοιχεία που αφορούν μεταβιβάσεις εμπραγμάτων δικαιωμάτων, μισθώσεις και αξίες ακινήτων. Παράλληλα, θα υπάρχει δυνατότητα συμμετοχής ιδιωτικών φορέων, οι οποίοι θα μπορούν να διαθέτουν στοιχεία για τις αξίες των ακινήτων μέσω ειδικών μνημονίων συνεργασίας με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα δεδομένα θα συλλέγονται χωρίς αναφορά σε προσωπικά στοιχεία φυσικών και νομικών προσώπων. Δηλαδή, η βάση δεν θα λειτουργεί ως ένα αρχείο που θα αποκαλύπτει ποιος αγόρασε ή πούλησε ένα συγκεκριμένο ακίνητο, αλλά ως εργαλείο συγκέντρωσης και επεξεργασίας δεδομένων για την εικόνα της αγοράς ανά περιοχή και κατηγορία ακινήτου. Στα στοιχεία θα μπορούν να περιλαμβάνονται και γεωχωρικές αναφορές, ώστε να υπάρχει σαφέστερη αποτύπωση της αγοράς σε τοπικό επίπεδο, χωρίς να συνδέονται τα δεδομένα με την ταυτότητα των συναλλασσόμενων. Η δημιουργία της Τράπεζας Αξιών Ακινήτων δίνει στο οικονομικό επιτελείο ένα νέο εργαλείο για την παρακολούθηση των εξελίξεων στην κτηματαγορά.
Μέσα από τη συγκέντρωση πραγματικών στοιχείων για αγοραπωλησίες και μισθώσεις, το Δημόσιο θα μπορεί να παρακολουθεί καλύτερα τις μεταβολές στις αξίες των ακινήτων και τις διαφορές που καταγράφονται από περιοχή σε περιοχή. Παράλληλα, η βάση μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για τον σχεδιασμό μελλοντικών πολιτικών που συνδέονται με την ακίνητη περιουσία, τη στεγαστική πολιτική και τη φορολογία ακινήτων. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το κράτος αποκτά σταδιακά μια πιο αναλυτική εικόνα για τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, πέρα από τις θεωρητικές ή αντικειμενικές αξίες που χρησιμοποιούνται για φορολογικούς και διοικητικούς σκοπούς. Η διάταξη προβλέπει ότι με υπουργικές αποφάσεις θα καθοριστούν οι πηγές και το είδος των δεδομένων που θα εισάγονται στην Τράπεζα, ο τρόπος διαβίβασής τους, ο χρόνος διατήρησής τους και τα μέτρα ασφαλείας.
