Ποιοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση, πόσο αυξάνονται οι εισφορές και πώς μπορούν να εξαγοράσουν προηγούμενο χρόνο
Νέα δεδομένα στη συνταξιοδότηση συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων στο ΕΣΥ και στο ΕΚΑΒ δημιουργεί η υπαγωγή τους στο καθεστώς των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων.
Με την εγκύκλιο 21633/31.7.2026 του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης δίνονται οδηγίες για την εφαρμογή του άρθρου 40 του ν. 5316/2026. Η ρύθμιση αφορά εργαζομένους στα νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας του ΕΣΥ και στο ΕΚΑΒ, με τις ειδικότητες νοσηλευτών, βοηθών νοσηλευτών, οδηγών και βοηθών ασθενοφόρων-διασωστών, οι οποίοι υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου και απασχολούνται αποκλειστικά στις συγκεκριμένες ειδικότητες.
Η υπαγωγή των εργαζομένων αυτών στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα, είναι προαιρετική ως προς την κύρια ασφάλιση. Στην περίπτωση, ωστόσο, υπαγωγής για την κύρια ασφάλιση, καθίσταται υποχρεωτική η υπαγωγή και για την επικουρική ασφάλιση. Πραγματοποιείται δε μόνο κατόπιν υποβολής αίτησης του εργαζομένου προς τις αρμόδιες υπηρεσίες εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησής τους, η οποία είναι κοινή τόσο για την κύρια, όσο και για την επικουρική ασφάλιση.
Σύνταξη στα 62 με τουλάχιστον 15 χρόνια
Η βασική αλλαγή είναι ότι οι εργαζόμενοι των παραπάνω κατηγοριών που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις μπορούν να λάβουν σύνταξη με τη συμπλήρωση του 62ου έτους.
Συγκεκριμένα, απαιτούνται τουλάχιστον 15 συντάξιμα έτη, από τα οποία τα 12 χρόνια πρέπει να έχουν διανυθεί αποκλειστικά στις συγκεκριμένες ειδικότητες. Παράλληλα, τουλάχιστον 3 χρόνια τέτοιας απασχόλησης πρέπει να βρίσκονται μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας ή την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης.
Η κρίσιμη ημερομηνία: 6 Ιανουαρίου 2027
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην προθεσμία. Ο ν. 5316/2026 δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 6 Ιουλίου 2026 και από την ημερομηνία αυτή αρχίζει η ισχύς της συγκεκριμένης ρύθμισης.
Το άρθρο 40 προβλέπει ότι η υπαγωγή γίνεται μόνο κατόπιν αίτησης του εργαζομένου, η οποία υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησής του μέσα σε αποκλειστική προθεσμία έξι μηνών.
Αυτό σημαίνει ότι η κρίσιμη καταληκτική ημερομηνία είναι η 6η Ιανουαρίου 2027. Η αίτηση είναι κοινή για κύρια και επικουρική ασφάλιση.
Η υπαγωγή δεν ενεργοποιείται αναδρομικά από τις 6 Ιουλίου. Αρχίζει την πρώτη ημέρα του μεθεπόμενου μήνα από την υποβολή της αίτησης. Επομένως, ο χρόνος υποβολής της αίτησης έχει πρακτική σημασία και για το πότε αρχίζουν να καταβάλλονται οι πρόσθετες εισφορές.
Πόσο αυξάνονται οι εισφορές
Η ένταξη στο νέο καθεστώς συνοδεύεται από πρόσθετες ασφαλιστικές εισφορές. Για την κύρια σύνταξη η πρόσθετη εισφορά είναι 3,60%, από την οποία 2,20% βαρύνει τον εργαζόμενο και 1,40% τον εργοδότη.
Για την επικουρική ασφάλιση η πρόσθετη εισφορά είναι 2%, από την οποία 1,25% βαρύνει τον ασφαλισμένο και 0,75% τον εργοδότη.
Άρα, όταν εφαρμόζονται και οι δύο κρατήσεις, η πρόσθετη επιβάρυνση του εργαζομένου αντιστοιχεί σε 3,45% των ασφαλιστέων αποδοχών του.
Δύο ενδεικτικά παραδείγματα
Εργαζόμενος με ασφαλιστέες αποδοχές 1.500 ευρώ θα καταβάλλει επιπλέον 33 ευρώ τον μήνα για την κύρια σύνταξη και 18,75 ευρώ για την επικουρική. Η συνολική πρόσθετη κράτηση διαμορφώνεται σε 51,75 ευρώ τον μήνα ή 621 ευρώ σε δωδεκάμηνη βάση, εφόσον οι αποδοχές παραμένουν σταθερές.
Για ασφαλιστέες αποδοχές 1.800 ευρώ, η πρόσθετη εισφορά του εργαζομένου είναι 39,60 ευρώ για την κύρια και 22,50 ευρώ για την επικουρική ασφάλιση. Συνολικά πρόκειται για 62,10 ευρώ τον μήνα ή 745,20 ευρώ τον χρόνο.
Εξαγορά των προηγούμενων ετών
Μια από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά όσους έχουν ήδη πολλά χρόνια υπηρεσίας. Ο νόμος τούς δίνει τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν με εξαγορά προηγούμενο χρόνο πραγματικής απασχόλησης στις συγκεκριμένες ειδικότητες, ώστε να συμπληρώσουν τις απαιτήσεις των 12 ετών και των 3 ετών μέσα στην τελευταία 17ετία.
Η εξαγορά δεν είναι υποχρεωτική. Εάν όμως ο εργαζόμενος επιλέξει να αναγνωρίσει χρόνο για την κύρια ασφάλιση, πρέπει να αναγνωριστεί το ίδιο χρονικό διάστημα και στην επικουρική ασφάλιση. Η αίτηση υποβάλλεται επίσης στην αρμόδια υπηρεσία εκκαθάρισης μισθοδοσίας.
Το κόστος έχει ιδιαίτερη σημασία: για κάθε μήνα που αναγνωρίζεται, ο ασφαλισμένος καταβάλλει τις πρόσθετες ειδικές εισφορές ΒΑΕ τόσο του ασφαλισμένου όσο και του εργοδότη, για κύρια και επικουρική ασφάλιση, με τα ποσοστά που ισχύουν όταν υποβάλλεται η αίτηση εξαγοράς και επί των τότε συντάξιμων αποδοχών.
Η εξαγορά μπορεί να πληρωθεί εφάπαξ ή σε τόσες δόσεις όσοι είναι οι μήνες που αναγνωρίζονται. Αν θεμελιωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα πριν εξοφληθεί το ποσό, για την κύρια σύνταξη προβλέπεται μηνιαία παρακράτηση ίση με το 1/4 της σύνταξης μέχρι την εξόφληση.
