Στην ελλάδα η υπογεννητικότητα αποτελεί σοβαρό πρόβλημα με 60.000 περισσότερους θανάτους να καταγράφονται ετησίως
Η 15η Ιουνίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας και αποτελεί μία αφορμή για την ενημέρωση των ζευγαριών σχετικά με τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσουν στην προσπάθεια της τεκνοποίησης.
Σύμφωνα με τα στατιστικά, στην Ελλάδα το ποσοστό γεννήσεων παραμένει ένα από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη με 1,3 περίπου γεννήσεις ανά γυναίκα, ενώ οι περισσότερες μητέρες επιλέγουν να τεκνοποιήσουν έως και δύο παιδιά.
Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στα πλαίσια του «Greece at Demographic Crossroads», που πραματοποιήθηκε από τις 6 έως τις 8 Μαΐου στην Ιθάκη, κάθε χρόνο σημειώνονται περίπου 60.000 περισσότεροι θάνατοι από τις γεννήσεις, με τον πληθυσμό να εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 1,7 εκατ. ανθρώπους έως το 2060.
Τι συμβαίνει με την υπογεννητικότητα;
Οι παράγοντες που οδηγούν στα παραπάνω ποσοστά είναι πολλοί. Ξεκινούν από τον τρόπο ζωής, την οικονομία και την καθημερινότητα, αλλά επεκτείνονται και στα θέματα υγείας, τόσο σωματικής όσο και ψυχικής. Σημειώνεται ότι η μεγαλύτερη πρόοδος έχει σημειωθεί στην ενημέρωση των νέων σχετικά με τους κινδύνους που επηρεάζουν τη γονιμότητα, ενώ οι μελέτες για την υπογεννητικότητα επεκτείνονται και στα δύο φύλα αντιστοίχως.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) η υπογονιμότητα χαρακτηρίζεται πλέον ως πάθηση, με ένα στα έξι ζευγάρια να αντιμετωπίζει προβλήματα κατά την προσπάθεια σύλληψης. Έτσι, η έρευνα και η μελέτη των κινδύνων της σύλληψης αλλά και τη διατήρηση της εγκυμοσύνης απασχολούν περισσότερο την επιστημονική κοινότητα και πρέπει να γίνονται ευρέως γνωστά.
Παράλληλα, είναι σημαντικό το κοινό να έχει εύκολη πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες αλλά και σε ιατρικές υπηρεσίες προκειμένου να αναζητήσει ειδικευμένη βοήθεια, ειδικά στις λιγότερο κατοικημένες περιοχές. Η πληροφόρηση μέσω του διαδικτύου μπορεί να έχει τη δυνατότητα να φτάσει παντού, όμως η εξειδικευμένη βοήθεια των ζευγαριών πρέπει να είναι εφικτή καθώς κάθε περίπτωση είναι διαφορετική.
Ορμονικά προβλήματα σε άνδρες και γυναίκες
Η υπογονιμότητα είναι μία πολυσύνθετη και ρευστή κατάσταση. Το ίδιο το άτομο μπορεί να αδυνατεί να συλλάβει για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αλλά με την κατάλληλη θεραπεία και επίβλεψη, το πρόβλημα αυτό να ξεπεραστεί. Ένας βασικός παράγοντας είναι τα ορμονολογικά προβλήματα, τα οποία ελέγχονται με ειδικές εξετάσεις και στα δύο φύλα.
Σύμφωνα με τις επιστημονικές μελέτες, οι ορμονικές διαταραχές είναι ένα αρκετά συχνό φαινόμενο, το οποίο επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες της καθημερινότητας, με πρώτο και βασικό το άγχος και το στρες. Η κατάσταση άγχους που βιώνει ένας άνθρωπος αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς με αποτέλεσμα πολλά όργανα να υπερλειτουργούν, ενώ ρίχνει το ανοσοποιητικό σύστημα καθώς και τη λίμπιντο. Στις γυναίκες επηρεάζει άμεσα τη διαδικασία της ωορηξίας ενώ στους άνδρες μειώνεται η παραγωγή τεστοστερόνης.
Περισσότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τις ομαλές ορμονικές λειτουργίες του οργανισμού είναι η διατροφή και ο ύπνος, με τους επιστήμονες να τονίζουν ότι ένας υγιεινός τρόπος ζωής με ποιοτικό και επαρκή ύπνο, καθώς και διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και βιταμίνες, είναι απαραίτητα για τη βελτίωση της γονιμότητας. Οι παράγοντες της διατροφής και του ύπνου έχουν μακροχρόνιο αντίκτυπο στη σωματική αλλά και ορμονολογική ισορροπία, επομένως είναι απαραίτητο να υιοθετούνται όχι μόνο κατά τη διάρκεια της σύλληψης και της εγκυμοσύνης, αλλά συνολικά στον τρόπο ζωής του ατόμου.
Ο παράγοντας περιβάλλον
Σημαντικό σημείο στο οποίο επικεντρώνονται οι έρευνες πλέον είναι η κλιματική αλλαγή και το κατά πόσο επηρεάζεται η γονιμότητα των ανθρώπων. Παράγοντες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ακτινοβολία και η αύξηση της θερμοκρασίας δείχνουν ότι έχουν άμεσο αντίκτυπο στις ορμονολογικές λειτουργίες του σώματος και την ικανότητα του ανθρώπου να τεκνοποιήσει.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα έρευνας που βασίστηκε σε 177 επιστημονικές μελέτες, η ταυτόχρονη έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες —ουσίες που επηρεάζουν τη λειτουργία των ορμονών— και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως η θερμική καταπόνηση και η αύξηση της θερμοκρασίας, μπορεί να έχει αθροιστικό ή συνεργιστικό αποτέλεσμα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη γονιμότητα.
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε ουσίες που υπάρχουν ευρέως σε πλαστικά και καταναλωτικά προϊόντα, όπως τα μικροπλαστικά, οι δισφαινόλες, οι φθαλικές ενώσεις και τα PFAS, γνωστά και ως «παντοτινά χημικά». Οι συγκεκριμένες ουσίες έχουν ήδη συνδεθεί με σοβαρές ορμονικές διαταραχές, δυσλειτουργίες του αναπαραγωγικού συστήματος και μειωμένη γονιμότητα.
Παράλληλα, ξεχωριστή έρευνα για την αύξηση της θερμοκρασίας ανέδειξε τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού ακόμα και αποβολών. Η αύξηση των καρδιακών παλμών που συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες, η αφυδάτωση και η μείωση ηλεκτρολυτών, καθώς και το οξειδωτικό στρες που προκαλεί η ζέστη μπορούν να οδηγήσουν σε συσπάσεις της μήτρας, τη μείωση της ροής του αίματος στον πλακούντα και την ωρίμανση του τραχήλου της μήτρας, επομένως απειλούν άμεσα την ομαλή ανάπτυξη του εμβρύου.
Εξωσωματική γονιμοποίηση
Όλο και περισσότερα ζευγάρια επιλέγουν τη μέθοδοο της εξωσωματικής τα τελευταία χρόνια, καθώς αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στη δυνατότητά τους να τεκνοποιήσουν. Η μέθοδος αυτή όχι μόνο είναι εξαιρετικά ακριβή, αλλά επίσης είναι και ιδιαίτερα δύσκολη για τη γυναίκα, καθώς περνά από μία σειρά αγωγών και ορμονοθεραπειών που καταπονούν το σώμα.
Παρόλα αυτά η αυξημένη ζήτηση έχει οδηγήσει στην τεράστια πρόοδο της τεχνολογίας στην εξωσωματική μέθοδο γονιμοποίησης και στην αύξηση των ποσοστών επιτυχίας. Είναι σημαντικό ένα ζευγάρι να γνωρίζει πολύ καλά τη διαδικασία που πρόκειται να περάσει κατά τη διάρκεια των θεραπειών, και να έχει υποστήριξη. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι θεραπείες αυτές πρέπει να ενταχθούν στις εθνικές στρατηγικές υγείας, με στόχο να γίνουν πιο ασφαλείς, πιο δίκαιες και περισσότερο οικονομικά προσιτές.
Συνιστά να αυξηθούν οι επενδύσεις στην πρόληψη και παράλληλα η αντιμετώπιση των κύριων παραγόντων κινδύνου για την υπογονιμότητα, κυρίως οι σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες για τις οποίες δεν έχει γίνει θεραπεία καθώς και το κάπνισμα που αποτελεί άμεσο κίνδυνο για την υγεία του ανθρώπου.
Συμπερασματικά, η Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας αποτελεί μία ευκαιρία να αναδειχθούν τα προβλήματα αυτά με σκοπό τόσο την ενημέρωση των πολιτών όσο και την κινητοποίηση της πολιτείας για τη βελτίωση του προβλήματος που απειλεί όλο και περισσότερες χώρες.
