Ο ιδρυτής της easyJet εξηγεί με ποια αφορμή αποφάσισε την οικονομική ενίσχυση 90 γιατρών του ΕΣΥ, που θα καλύψουν 50 μικρά νησιά: «Μόνο με κτίρια αλλά χωρίς γιατρό δεν υπάρχει σύστημα υγείας»
Με δωρεά που υπερβαίνει τα 11 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα επταετίας, το Φιλανθρωπικό Ιδρυμα Στέλιος Χατζηιωάννου χρηματοδοτεί μια πρόσθετη οικονομική παροχή για 90 γιατρούς που θα υπηρετήσουν σε 50 μικρά και απομακρυσμένα νησιά της Ελλάδας, στηρίζοντας μια προσπάθεια που υλοποιείται από το υπουργείο Υγείας και τις αρμόδιες Υγειονομικές Περιφέρειες.
Αυτό σημαίνει οι γιατροί που θα στελεχώσουν τα Περιφερειακά Ιατρεία των 50 νησιών θα λαμβάνουν 1.500 ευρώ τον μήνα επιπλέον του μισθού τους. Η πρωτοβουλία του Ιδρύματος σηματοδοτεί την πρώτη παρέμβασή του στον χώρο της Υγείας και εστιάζει όχι στην κατασκευή νέων κτιρίων ή στην αγορά εξοπλισμού, αλλά στον σημαντικότερο ίσως παράγοντα λειτουργίας κάθε συστήματος υγείας, το ανθρώπινο δυναμικό.
Γιατροί στα νησιά
«Οι μεγάλες δωρεές στον χώρο της Υγείας έχουν στηρίξει διαχρονικά τις υποδομές και τον εξοπλισμό, και αυτό ήταν και παραμένει απολύτως αναγκαίο. Σήμερα, όμως, ειδικά στα μικρά και απομακρυσμένα νησιά, ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα είναι να υπάρχει ο γιατρός που θα επιλέξει να πάει εκεί, να ζήσει και να εργαστεί. Μπορεί να υπάρχουν ένα ιατρείο και ο απαραίτητος εξοπλισμός, αλλά χωρίς γιατρό δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική παροχή υπηρεσιών υγείας», λέει ο Sir Στέλιος Χατζηιωάννου, ιδρυτής και πρόεδρος του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Στέλιος Χατζηιωάννου, μιλώντας στο «ΘΕΜΑ».
Η ανταπόκριση των γιατρών στην πρόσκληση για την κάλυψη των αναγκών σε μικρά και απομακρυσμένα νησιά ήταν μεγάλη. Παραμένουν κενές 16 θέσεις (στα νησιά Αγίου Ευστρατίου, Ψαρών, Φολεγάνδρου, Αγαθονησίου, Αστυπάλαιας, Σίφνου, Νισύρου, Κουφονησίων, Θύμαινας, Σερίφου, Κιμώλου, Κέας, Χάλκης και Σπετσών), οι οποίες αναμένεται να επαναπροκηρυχθούν τον Σεπτέμβριο. Την αξία της δωρεάς είχε υπογραμμίσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την τελετή της υπογραφής της σχετικής σύμβασης της δωρεάς, αναφέροντας ότι «για πρώτη φορά ένας ιδιώτης δωρητής έστρεψε το βλέμμα του όχι στις υποδομές, αλλά στο ανθρώπινο δυναμικό του ΕΣΥ» και χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία «μια σπουδαία στιγμή για τα νησιά μας».
Γεννημένος στην Αθήνα το 1967, ο Sir Στέλιος Χατζηιωάννου προέρχεται από οικογένεια με μακρά παράδοση στη ναυτιλία. Παρότι ο πατέρας του Λουκάς Χατζηιωάννου υπήρξε ένας από τους πιο γνωστούς Ελληνες εφοπλιστές, ο ίδιος χάραξε τη δική του διεθνή επιχειρηματική πορεία δημιουργώντας αρχικά τη Stelmar Shipping και στη συνέχεια την easyJet, η οποία εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους της Ευρώπης.
Πίσω από αυτή την επιχειρηματική διαδρομή υπάρχει μια φιλοσοφία που επανέρχεται και στις κοινωνικές του πρωτοβουλίες: η ιδέα ότι αγαθά και υπηρεσίες που άλλοτε θεωρούνταν δύσκολα προσβάσιμα μπορούν να γίνουν διαθέσιμα σε περισσότερους ανθρώπους.
Από το 2011, μέσω του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Στέλιος Χατζηιωάννου, διαθέτει σημαντικό μέρος της περιουσίας του σε δράσεις με μετρήσιμο κοινωνικό αντίκτυπο. Το Ιδρυμα δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, στην Κύπρο, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία και το Μονακό, εστιάζοντας κυρίως στην επιχειρηματικότητα, στην εκπαίδευση και την κοινωνική συνοχή.
Ιατρείο υπήρχε
Η απόφαση να επενδύσει στην ιατρική στελέχωση των μικρών νησιών δεν γεννήθηκε μέσα από κάποια μελέτη ή στατιστική ανάλυση. Ξεκίνησε από ένα προσωπικό του βίωμα. Ο Sir Στέλιος Χατζηιωάννου διαμένει περίπου δυόμισι μήνες κάθε χρόνο στις Σπέτσες, ένα νησί με το οποίο διατηρεί στενούς δεσμούς. Εκεί έζησε μια εμπειρία που, όπως παραδέχεται, άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν το πρόβλημα της υγειονομικής κάλυψης στη νησιωτική χώρα.
«Κάποια στιγμή η κόρη μου, η 7χρονη τότε Αρια, αρρώστησε και χρειάστηκε να πάμε στο ιατρείο των Σπετσών. Εκεί διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχε διαθέσιμος γιατρός», λέει στο «ΘΕΜΑ». Η εμπειρία αυτή μετέτρεψε ένα θεωρητικό μέχρι τότε ζήτημα σε δύσκολο βίωμα: «Συνειδητοποίησα πως μπορεί να υπάρχουν ένα ιατρείο και ο απαραίτητος εξοπλισμός, αλλά χωρίς γιατρό δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική παροχή υπηρεσιών υγείας».
Η πρωτοβουλία του Ιδρύματος έρχεται σε μια περίοδο όπου η στελέχωση του ΕΣΥ και η ισότιμη πρόσβαση των Ελλήνων στις υπηρεσίες υγείας αποτελούν κεντρικά ζητήματα για το σύστημα υγείας. Στόχος του δεν είναι η υποκατάσταση της κρατικής ευθύνης, αλλά η δημιουργία μιας συμπληρωματικής παρέμβασης εκεί όπου ένας πρόσθετος πόρος μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά.
«Πιστεύω ότι υπάρχουν προβλήματα τα οποία ούτε το κράτος μπορεί να λύσει μόνο του, ούτε η ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί ή πρέπει να αντιμετωπίσει μόνη της. Εκεί ακριβώς αποκτά πραγματική αξία η συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα», σημειώνει ο Sir Στέλιος Χατζηιωάννου.
Οπως εξηγεί, το κράτος έχει την ευθύνη του ΕΣΥ και διαθέτει τις δομές, το ανθρώπινο δυναμικό και τους μηχανισμούς για να εξασφαλίζει την υγειονομική κάλυψη της χώρας, υπάρχουν όμως αντικειμενικά όρια στις δυνατότητες παρέμβασής του. «Δεν είναι, για παράδειγμα, απλό για το κράτος να αποφασίσει ότι θα διπλασιάσει τις αποδοχές μιας συγκεκριμένης κατηγορίας εργαζομένων, χωρίς αυτό να έχει ευρύτερες δημοσιονομικές και θεσμικές συνέπειες», αναφέρει.
Από την άλλη πλευρά, όπως υπογραμμίζει, ούτε η ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί από μόνη της να εξασφαλίσει σταθερή ιατρική κάλυψη σε δεκάδες μικρά και απομακρυσμένα νησιά. «Δεν πρόκειται για μια δραστηριότητα που μπορεί να βασιστεί στους συνήθεις όρους μιας εμπορικής επένδυσης και την προσδοκία οικονομικού κέρδους», σημειώνει.
«Εδώ, λοιπόν, θεωρώ ότι βρίσκεται η δύναμη αυτής της πρωτοβουλίας. Το κράτος κάνει αυτό που μπορεί και πρέπει να κάνει και εμείς, ως ιδιωτικό κοινωφελές Ιδρυμα, επιλέγουμε να προσθέσουμε τους οικονομικούς πόρους που μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Το Ιδρυμα χρηματοδοτεί το πρόσθετο οικονομικό κίνητρο και το πρόγραμμα υλοποιείται από το υπουργείο Υγείας και τις αρμόδιες Υγειονομικές Περιφέρειες. Δεν ερχόμαστε να υποκαταστήσουμε το κράτος. Ερχόμαστε να λειτουργήσουμε συμπληρωματικά εκεί όπου πιστεύουμε ότι η δική μας συνεισφορά μπορεί να έχει τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο», λέει.
Πιστεύει ακράδαντα ότι «η κοινωνική προσφορά αποκτά πραγματική αξία όταν συμβάλλει στη μείωση των ανισοτήτων. Στην Ελλάδα η πρόσβαση στην υγεία δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας», και αυτό υπηρετεί το Φιλανθρωπικό Ιδρυμα Στέλιος Χατζηιωάννου στις χώρες όπου δραστηριοποιείται: στηρίζει τοπικές κοινωνίες εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη, μέσα από πρωτοβουλίες που έχουν διάρκεια, προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις και αφήνουν κοινωνικό αποτύπωμα.
«Πίσω από κάθε θέση, μια μικρή κοινωνία»
Η οικονομική ενίσχυση αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο προσέλκυσης γιατρών, όμως η επιλογή ενός νέου επιστήμονα να εργαστεί σε ένα μικρό ή απομακρυσμένο νησί συνδέεται με μια σειρά από πρακτικές και προσωπικές προκλήσεις. Η στέγαση, το κόστος ζωής, η απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα και οι απαιτητικές συνθήκες εργασίας αποτελούν παράγοντες που συχνά επηρεάζουν αυτή την απόφαση.
Για τον Sir Στέλιο Χατζηιωάννου, η υπηρεσία σε ένα μικρό νησί μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική εμπειρία. Γι’ αυτό και καλεί τους γιατρούς «να το δουν ως μια σημαντική επαγγελματική αλλά και προσωπική εμπειρία. Γνωρίζω καλά, έχοντας ζήσει ο ίδιος για μεγάλα χρονικά διαστήματα στις Σπέτσες, ότι η ζωή σε ένα μικρό νησί έχει μοναδικά πλεονεκτήματα, αλλά ταυτόχρονα έχει και πραγματικές δυσκολίες».
Η παρουσία ενός επαγγελματία υγείας σε ένα μικρό νησί δεν αφορά μόνο την κάλυψη μιας υγειονομικής ανάγκης. Αφορά κυρίως το αίσθημα ασφάλειας μιας ολόκληρης κοινωνίας ότι, ανεξάρτητα από τον τόπο όπου ζει, μπορεί να έχει πρόσβαση στη φροντίδα που χρειάζεται. «Θα ήθελα οι νέοι γιατροί που σκέφτονται αυτή την επιλογή να γνωρίζουν ότι πίσω από καθεμία από αυτές τις θέσεις βρίσκεται μια ολόκληρη μικρή κοινωνία. Ανθρωποι που θέλουν να αισθάνονται ότι, αν ένα παιδί αρρωστήσει, αν ένας ηλικιωμένος χρειαστεί βοήθεια ή αν συμβεί κάτι απρόοπτο, θα υπάρχει ένας γιατρός εκεί. Το έχω βιώσει και προσωπικά ως γονιός και γνωρίζω πόσο σημαντική είναι αυτή η αίσθηση ασφάλειας», τονίζει.
Πέρα από τη συγκεκριμένη παρέμβαση για τα μικρά νησιά, η συζήτηση οδηγεί και στις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το ΕΣΥ και την ανάγκη για άμεσες ή μακροπρόθεσμες λύσεις.
Ο Sir Στέλιος Χατζηιωάννου επιλέγει να εστιάσει σε όσα μπορούν να γίνουν στην πράξη: «Προτιμώ να μιλώ για όσα μπορούμε να κάνουμε στην πράξη. Αυτή τη στιγμή προτεραιότητά μας είναι να πετύχει αυτή η πρωτοβουλία, να καλυφθούν και οι υπόλοιπες 16 θέσεις, να λειτουργήσει σωστά το πρόγραμμα σε όλη τη διάρκεια της επταετίας και να αποδείξουμε ότι ένα σταθερό οικονομικό κίνητρο μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση γιατρών στα μικρά νησιά».
Οπως υπογραμμίζει, το Ιδρυμα δεν επιδιώκει να αναλαμβάνει πολλές διαφορετικές δράσεις, αλλά να επιλέγει προσεκτικά παρεμβάσεις που μπορούν να αφήσουν μόνιμο και μετρήσιμο κοινωνικό αποτύπωμα.
«Αν, στο τέλος αυτής της προσπάθειας, περισσότεροι γιατροί επιλέγουν να υπηρετήσουν στα μικρά νησιά και περισσότεροι κάτοικοι αισθάνονται ασφαλείς ότι έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας όλο τον χρόνο, τότε θα ξέρουμε ότι αυτή η προσπάθεια άξιζε πραγματικά», καταλήγει.
Το αν η πρωτοβουλία αυτή θα αποτελέσει πρότυπο για αντίστοιχες συνεργασίες θα φανεί με την πάροδο του χρόνου. Για τις μικρές νησιωτικές κοινωνίες, όμως, η πραγματική της αξία θα κριθεί πολύ νωρίτερα: από το αν, όταν χρειαστούν έναν γιατρό, θα υπάρχει πράγματι κάποιος εκεί.
Φωτογραφία: Getty images / Ideal image
