Ένα σοβαρό ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος στην ενήλικη ζωή – Πιο ευάλωτοι οι άνδρες από τις γυναίκες
Ο καρκίνος του δέρματος είναι ο πιο συχνά εμφανιζόμενος καρκίνος στον άνθρωπο. Περιλαμβάνει μη μελανοκυτταρικούς όγκους και το γνωστό μελάνωμα, που αν και δεν είναι η συχνότερη μορφή της νόσου, είναι η πιο επικίνδυνη. Εάν ο καρκίνος του δέρματος διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως, έχει τη μεγαλύτερη δυνατότητα ίασης, τονίζουν οι επιστήμονες της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας (ΕΔΑΕ), καλώντας τον κόσμο να κάνει την πρόληψη μια καθημερινή συνήθεια.
Τα νέα περιστατικά καρκίνου του δέρματος συνεχίζουν να παρουσιάζουν αυξητική πορεία διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα. Σε μεγάλο βαθμό, ευθύνεται η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου από την παιδική και την εφηβική μας ηλικία. Στη χώρα μας, καταγράφηκαν 1.313 νέες περιπτώσεις μελανώματος στην Ελλάδα το 2020 και 1.450 το 2022, σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΔΥ.
Η πρόληψη μέσα από τους κανόνες ορθής φωτοπροστασίας, έχει τον πρωταρχικό ρόλο στη μείωση της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου του δέρματος, ενώ ο ετήσιος προσυμπτωματικός έλεγχος στον δερματολόγο και η μηνιαία αυτοεξέταση, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα από τη νόσο.
Πιο ευαίσθητα τα παιδιά και οι άνδρες
Το δέρμα των παιδιών είναι πιο ευαίσθητο και ευάλωτο στις βλάβες της UV ακτινοβολίας. Η αντηλιακή προστασία μπορεί να ξεκινήσει από την ηλικία των 6 μηνών, με ειδικά παιδικά προϊόντα και αυτό έχει σημασία, γιατί ένα σοβαρό ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος στην ενήλικη ζωή. Μάλιστα, το 80% της έκθεσης στον ήλιο γίνεται μέχρι την ηλικία των 18 ετών.
Πιο ευάλωτοι, επίσης, φαίνεται πως είναι οι άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες. Το ανδρικό δέρμα είναι πιο ευπαθές στη βλαπτική δράση του ήλιου. Σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Ακαδημίας Δερματολογίας, οι άνδρες εμφανίζουν μελάνωμα συχνότερα από τις γυναίκες σε όλες τις ηλικίες. Στα 65 έτη ο κίνδυνος είναι διπλάσιος και στα 80 έτη είναι τριπλάσιος. Συνήθως οι άνδρες ξέρουν λιγότερα για την ηλιοπροστασία και δεν εξετάζουν τόσο συχνά το δέρμα τους, είναι δηλαδή λιγότερο συνεπείς στην πρόληψη.
Συχνοί μύθοι
Η μη ορθή φωτοπροστασία έχει να κάνει με διαδεδομένες αντιλήψεις γύρω από τη χρήση αντηλιακού, που συνεχίζουν να υπάρχουν, παρά την αυξημένη πια ενημέρωση για τις βλαπτικές επιδράσεις του ήλιου. Σύμφωνα με την ΕΔΑΕ, οι πιο συχνοί μύθοι είναι οι εξής:
- Μία φορά αρκεί: «Έβαλα αντηλιακό το πρωί, άρα είμαι καλυμμένος/η για όλη τη μέρα»
- «Δεν χρειάζομαι σήμερα αντηλιακό, έχει συννεφιά» ή «δεν θα πάω παραλία και θα μείνω στην πόλη, οπότε δεν θα βάλω αντηλιακό»
- Η εφαρμογή αντηλιακού «είναι γυναικεία συνήθεια»
- «Έχω μαυρίσει και δεν χρειάζομαι πλέον αντηλιακό»
- «Είμαι μεγάλος σε ηλικία και δεν χρειάζομαι αντηλιακή προστασία γιατί το δέρμα μου έχει αποκτήσει πλέον αντοχή»
- «Είναι χειμώνας, κάνω χειμερινά αθλήματα και δεν χρειάζομαι αντιηλιακό»
- «Δεν καίγομαι εύκολα, άρα δεν χρειάζομαι αντηλιακό»,
- «Δεν χρησιμοποιώ αντηλιακό γιατί εμποδίζει την σύνθεση της βιταμίνης D».
Όλα τα παραπάνω είναι ψευδή, τονίζει η ΕΔΑΕ και απαντά: «Το ότι δεν καίγεσαι, δεν σημαίνει ότι δεν βλάπτεσαι. Ο ήλιος “θυμάται” κάθε λεπτό που εκτέθηκες χωρίς προστασία. Το δέρμα σου, όμως, δεν μπορεί να το διορθώσει πάντα. Μπορείς να έχεις και αντηλιακή προστασία και επαρκή βιταμίνη D. Το ένα δεν αποκλείει το άλλο, αρκεί να υπάρχει μέτρο, ενημέρωση και παρακολούθηση. Το όφελος του αντηλιακού για την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος υπερβαίνει κάθε μικρή πιθανή μείωση της βιταμίνης D.»
Ως προς το τελευταίο, οι δερματολόγοι διευκρινίζουν ότι 5 έως 20 λεπτά έκθεσης κάποιων σημείων του δέρματος -π.χ. οι παλάμες- στον ήλιο χωρίς αντηλιακό, αρκούν για τη σύνθεση βιταμίνης D.
Κανόνες ορθής φωτοπροστασίας
- Αποφεύγουμε την υπερβολική έκθεση στον ήλιο
- Προτιμούμε την σκιά και την μη έκθεση τις ώρες 11π.μ. – 4μ.μ.
- Φοράμε προστατευτικά ρούχα, κατά προτίμηση σκουρόχρωμες μακρυμάνικες μπλούζες
- Πλατύγυρο καπέλο
- Γυαλιά ηλίου με UV προστασία
- Και φυσικά αντηλιακό, με υψηλό δείκτη προστασίας UVA – UVB (SPF>30).
«Aσπίδα προστασίας» το αντηλιακό
- SPF τουλάχιστον 30 (καλύτερα 50 για έντονη έκθεση)
- Broad-spectrum προστασία (UVA + UVB)
- Ανθεκτικό στο νερό, αν ιδρώνεις ή κολυμπάς
- Εφαρμογή 20 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο
- Επανάλειψη κάθε 2 ώρες ή μετά από εφίδρωση/κολύμπι
- Προσαρμογή του τύπου του αντηλιακού (κρέμα –γαλάκτωμα – spay) στον τύπο του δέρματος του ατόμου (ξηρό –μεικτό – λιπαρό)
- Χρήση 365 μέρες το χρόνο – όχι μόνο το καλοκαίρι.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος είναι:
- Άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα που καίγονται εύκολα
- Ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων κατά την παιδική ηλικία
- Έκθεση για μεγάλο χρονικό διάστημα στον ήλιο (λόγω δουλειάς ή δραστηριοτήτων αναψυχής)
- Έντονη έκθεση στον ήλιο κατά την διάρκεια των διακοπών (μικρή διάρκεια – μεγάλη ένταση)
- Έχουν πάνω από 50 ελιές στο δέρμα τους ή πάνω από πέντε δυσπλαστικούς σπίλους
- Έχουν ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος
- Ηλικία. Είναι πάνω από 50 ετών;
- Έχουν κάνει μεταμόσχευση οργάνου ή έχουν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία
- Ύπαρξη καρκίνου άλλου οργάνου (π.χ. μαστού)
- Ύπαρξη γενετικών συνδρόμων που ευνοούν την ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος (μελαγχρωματική ξηροδερμία – σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων).
Η εκστρατεία ενημέρωσης για το μελάνωμα, με τίτλο «Νοιάζομαι. Εξετάζομαι» της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας διαρκεί όλο τον Μάιο, με δράσεις δωρεάν εξετάσεων του κοινού από εθελοντές δερματολόγους.
Αθήνα: Σάββατο 16 Μαΐου, 10π.μ. – 4μ.μ., στην Πλατεία Συντάγματος
Θεσσαλονίκη: Τετάρτη 20 Μαΐου, 10π.μ. – 4μ.μ., στον Πεζόδρομο Αγίας Σοφίας
Επιπλέον, οι εν λόγω δράσεις θα φτάσουν σε πόλεις της ελληνικής περιφέρειας μέσα από Πανεπιστημιακές Δερματολογικές Κλινικές Νοσοκομείων, όπως στην Λάρισα, στον Βόλο, στην Πάτρα, και στο Ηράκλειο Κρήτης. Τέλος, θα διεξαχθούν δωρεάν εξετάσεις και σε άλλες πόλεις και σε νησιά σε συνεργασία με Ιατρικούς Συλλόγους, Δήμους, ΜΚΟ, με τον Όμιλο Εθελοντών κατά του Καρκίνου ΑΓΚΑΛΙΑΖΩ και με τη ΜΚΟ ΟΜΑΔΑ ΑΙΓΑΙΟΥ κατά τη διάρκεια του 31ου Διάπλου.
