Οι παροχές σε είδος κερδίζουν έδαφος ως εναλλακτική ενίσχυση των αποδοχών, με διατακτικές σίτισης και δωροεπιταγές να έχουν διαφορετικά αφορολόγητα όρια, ενώ εξετάζεται αύξηση της ημερήσιας απαλλαγής στις κάρτες σίτισης
Οι πρόσθετες παροχές εκτός μισθού αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στην αγορά εργασίας, καθώς επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους ενίσχυσης των εργαζομένων χωρίς να αυξάνουν αναλογικά το φορολογικό και ασφαλιστικό κόστος. Κάρτες σίτισης, κουπόνια και δωροεπιταγές βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο αυτής της πρακτικής, όμως η φορολογική τους μεταχείριση διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος και την αξία τους.
Η τάση έχει ήδη αποκτήσει μεγάλη έκταση. Περίπου ένας στους τέσσερις εργαζομένους στην Ελλάδα λαμβάνει, σε τακτική ή περιστασιακή βάση, κουπόνια ή κάρτες σίτισης από τον εργοδότη του.
Ταυτόχρονα, η πραγματική χρήση αυτών των παροχών έχει μετατοπιστεί αισθητά. Η συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων δεν χρησιμοποιεί πλέον τις κάρτες αποκλειστικά για γεύματα κατά τη διάρκεια της εργασίας, αλλά για βασικές καθημερινές αγορές.
Το 95,7% των εργαζομένων αξιοποιεί τις κάρτες σίτισης σε σούπερ μάρκετ, μετατρέποντάς τες ουσιαστικά σε έναν συμπληρωματικό μηχανισμό κάλυψης του κόστους διαβίωσης.
Γιατί οι επιχειρήσεις στρέφονται στις παροχές
Για τις επιχειρήσεις, τα κίνητρα είναι πολλαπλά. Το 54,2% δηλώνει ότι επιλέγει τις παροχές σε είδος λόγω των φορολογικών πλεονεκτημάτων που προσφέρουν.
Παράλληλα, το 40% τις χρησιμοποιεί ως εργαλείο για τη διατήρηση του προσωπικού, ενώ το 39,2% τις συνδέει με την ενίσχυση της εταιρικής κουλτούρας.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλλαγή του τρόπου αμοιβής. Αντί η συνολική ενίσχυση να περνά αποκλειστικά μέσω του μεικτού μισθού, αυξάνονται οι πρόσθετες παροχές που μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να έχουν ευνοϊκότερη φορολογική και ασφαλιστική μεταχείριση.
Στο πλαίσιο αυτό έχει επανέλθει η συζήτηση για την αύξηση του αφορολόγητου ημερήσιου ορίου στις διατακτικές σίτισης από 6 σε 10 ευρώ.
Μια τέτοια αλλαγή θα αύξανε σημαντικά το ποσό που μπορεί να λαμβάνει ένας εργαζόμενος χωρίς να μετατρέπεται σε φορολογητέα παροχή.
Διατακτικές σίτισης: Το όριο των 6 ευρώ
Οι διατακτικές σίτισης έχουν ειδικό καθεστώς.
Όταν παρέχονται από τον εργοδότη, απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος μέχρι το ποσό των 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα. Σε ετήσια βάση, το συγκεκριμένο όριο αντιστοιχεί περίπου σε 1.400 ευρώ.
Όσο η αξία της ημερήσιας παροχής παραμένει μέσα σε αυτό το όριο, δεν αντιμετωπίζεται ως κανονικό εισόδημα από μισθωτή εργασία.
Εάν, όμως, η αξία των διατακτικών ξεπεράσει τα 6 ευρώ ημερησίως, τότε το επιπλέον ποσό αντιμετωπίζεται ως παροχή σε είδος και υπάγεται στους σχετικούς φορολογικούς κανόνες.
Η προτεινόμενη αύξηση του ορίου στα 10 ευρώ θα διεύρυνε αισθητά το αφορολόγητο ποσό, προσφέροντας μεγαλύτερο περιθώριο στις επιχειρήσεις να ενισχύουν τους εργαζομένους μέσω αυτής της μορφής παροχής.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο αυξημένου κόστους τροφίμων και βασικών αγαθών, καθώς οι συγκεκριμένες κάρτες λειτουργούν πλέον σε μεγάλο βαθμό ως συμπλήρωμα του διαθέσιμου εισοδήματος.
Δωροεπιταγές και κουπόνια αγορών
Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για τις δωροεπιταγές και τα γενικά κουπόνια αγορών.
Οι συγκεκριμένες παροχές θεωρούνται κατά κανόνα παροχές σε είδος. Ωστόσο, δεν φορολογούνται όταν η συνολική αξία τους μέσα στο έτος δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ.
Εφόσον το συνολικό ποσό υπερβεί αυτό το όριο, ενεργοποιούνται οι φορολογικοί κανόνες που ισχύουν για τις παροχές σε είδος.
Επομένως, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το είδος της παροχής, αλλά και η συνολική αξία που λαμβάνει ο εργαζόμενος μέσα στη χρονιά.
Η διάκριση αυτή καθιστά σημαντικό τον σωστό σχεδιασμό των εταιρικών πακέτων παροχών, καθώς διαφορετικά προϊόντα μπορεί να έχουν διαφορετικές φορολογικές επιπτώσεις τόσο για την επιχείρηση όσο και για τον εργαζόμενο.
Πώς υπολογίζεται ο ΦΠΑ
Ξεχωριστό ζήτημα αποτελεί ο ΦΠΑ, ο οποίος εξαρτάται από το αν το κουπόνι θεωρείται συγκεκριμένου ή πολλαπλού σκοπού.
Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα κουπόνια για τα οποία είναι γνωστά από την έκδοση τόσο ο τόπος φορολόγησης όσο και ο συντελεστής ΦΠΑ.
Παράδειγμα αποτελεί ένα κουπόνι για διαμονή σε συγκεκριμένο ξενοδοχείο ή για αγορές από συγκεκριμένη αλυσίδα καταστημάτων, όταν όλα τα προϊόντα υπάγονται στον ίδιο συντελεστή.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ΦΠΑ αποδίδεται κατά την έκδοση ή την πώληση του κουπονιού.
Στα κουπόνια πολλαπλών σκοπών, αντίθετα, δεν μπορεί να προσδιοριστεί εξαρχής με ακρίβεια ο τόπος φορολόγησης ή το ύψος του ΦΠΑ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένα κουπόνι που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικές χώρες ή σε σούπερ μάρκετ για προϊόντα που υπάγονται σε διαφορετικούς συντελεστές.
Σε αυτή την περίπτωση, ο ΦΠΑ αποδίδεται κατά την εξαργύρωση και όχι κατά την έκδοση.
Εκδότης, μεσάζοντας και τελικός χρήστης
Η φορολογική αντιμετώπιση επηρεάζεται και από τον τρόπο κυκλοφορίας του κουπονιού.
Στην αλυσίδα μπορεί να συμμετέχουν ο εκδότης, ένας μεσάζοντας που το μεταπωλεί, η επιχείρηση που παρέχει το αγαθό ή την υπηρεσία και ο τελικός κάτοχος που πραγματοποιεί την εξαργύρωση.
Ο ακριβής ρόλος κάθε μέρους έχει σημασία για τον χρόνο και τον τρόπο απόδοσης του ΦΠΑ, αλλά και για τη σωστή λογιστική απεικόνιση της συναλλαγής.
Η εξάπλωση των παροχών σε είδος μετατρέπει έτσι ένα εργαλείο εταιρικών κινήτρων σε σημαντικό κομμάτι της συνολικής πολιτικής αμοιβών.
Για εργαζομένους και επιχειρήσεις, το βασικό ζητούμενο είναι πλέον η σωστή αξιοποίηση των αφορολόγητων ορίων, ώστε οι πρόσθετες παροχές να ενισχύουν πραγματικά το διαθέσιμο εισόδημα χωρίς να δημιουργούν απρόβλεπτες φορολογικές επιβαρύνσεις.
