Τα καύσιμα αεροσκαφών έχουν διπλασιαστεί σε τιμή από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ωστόσο ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι απίθανο να «στεγνώσει» πλήρως η αγορά καυσίμων
Μία πρωτοφανή πρόκληση αντιμετωπίζουν οι αεροπορικές εταιρείες καθώς η εκτίναξη των τιμών των καυσίμων εντείνει τους φόβους για σοβαρές διαταραχές στις πτήσεις και δραστική αύξηση των ναύλων ενόψει και της θερινής περιόδου.
Με τις τιμές των καυσίμων να έχουν διπλασιαστεί μέσα σε λίγους μήνες, τον πλανήτη αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία και τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ να παραμένει περιορισμένη, τα ερωτήματα για το μέλλον των πτήσεων γίνονται ολοένα και πιο πιεστικά, όπως σημειώνει ο Guardian.
Παρά τα σενάρια καταστροφής, ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι απίθανο να «στεγνώσει» πλήρως η αγορά καυσίμων. Ο Ρίτσαρντ Γκριν, καθηγητής βιώσιμης ενέργειας στο Imperial College London, εξηγεί ότι το παγκόσμιο σύστημα διαθέτει ακόμη περιθώρια προσαρμογής: «Ο κόσμος καταναλώνει περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα… η πραγματική μείωση είναι πέντε ή δέκα στα 100», τονίζοντας ότι μέρος της ροής μπορεί να ανακατευθυνθεί μέσω αγωγών ή άλλων διαδρομών.
Ωστόσο, ακόμη κι αν δεν υπάρξει φυσική έλλειψη καυσίμων, το κόστος αποτελεί τον βασικό κίνδυνο.
Ο Ραφαέλ Παλάσιος, επικεφαλής του τμήματος Αεροναυπηγικής στο ίδιο πανεπιστήμιο, σημειώνει: «Τα καύσιμα αεροσκαφών έχουν διπλασιαστεί σε τιμή τους τελευταίους δύο μήνες, κάτι που είναι τρομακτικό», υπογραμμίζοντας ότι η επιβάρυνση για τις αεροπορικές εταιρείες είναι ήδη δυσβάσταχτη.
Την ίδια στιγμή, η Αμρίτα Σεν, ιδρύτρια της Energy Aspects, προειδοποιεί για ένα πιο ακραίο σενάριο, δηλώνοντας στους Financial Times: «Ουσιαστικά μπορείς να διαλέξεις οποιαδήποτε τιμή για το πετρέλαιο. Δεν θα έχουμε πλέον κανένα περιθώριο ασφαλείας».
Ακυρώσεις πτήσεων, αυξήσεις ναύλων και στροφή των ταξιδιωτών σε πιο κοντινούς προορισμούς
Οι συνέπειες της κρίσης έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές. Μεγάλες αεροπορικές εταιρείες περιορίζουν δρομολόγια, ενώ οι τιμές των εισιτηρίων κινούνται ανοδικά.
Ο Στέφαν Κρόιτσπαιντνερ, ανώτερος αντιπρόεδρος της Lufthansa, εξηγεί ότι το πρόβλημα είναι διπλό: «Όταν μιλάμε για καύσιμα, υπάρχουν δύο ζητήματα: το ένα είναι η αύξηση των τιμών… το άλλο είναι η ίδια η διαθεσιμότητα καυσίμου, γιατί ανεφοδιάζεσαι στον προορισμό».
Η διάσταση αυτή αναδεικνύει πόσο ευάλωτες είναι οι παγκοσμιοποιημένες αερομεταφορές: ακόμη κι αν υπάρχει επάρκεια καυσίμου σε μια χώρα, η έλλειψη στον προορισμό μπορεί να οδηγήσει σε ακυρώσεις πτήσεων. Ο ίδιος προσθέτει ότι πολλές περικοπές δρομολογίων σχετίζονται και με την οικονομική βιωσιμότητα: «Από εμπορική άποψη, θέλαμε να αφαιρέσουμε πτήσεις που δεν ήταν πλέον κερδοφόρες».
Παράλληλα, οι ταξιδιώτες προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους. Όπως επισημαίνει η Τζένι Σάουθαν, ιδρύτρια της Globetrender, «οι ταξιδιώτες αντιδρούν καθυστερώντας τις κρατήσεις και περιμένοντας μεγαλύτερη σαφήνεια», ενώ τονίζει ότι η κρίση «επηρεάζει ταυτόχρονα τις διαδρομές, τις τιμές και την εμπιστοσύνη».
Ήδη καταγράφεται στροφή προς πιο «ασφαλείς» και κοντινούς προορισμούς, με τα μακρινά και πιο περίπλοκα ταξίδια να δέχονται μεγαλύτερη πίεση.
Η κρίση στα καύσιμα δεν περιορίζεται στον κλάδο των αερομεταφορών, αλλά επηρεάζει το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και χώρες που δεν αντιμετωπίζουν άμεσες ελλείψεις, υφίστανται τις συνέπειες μέσω αυξημένων τιμών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κρίση ενδέχεται να λειτουργήσει ως επιταχυντής για τη μετάβαση σε πιο «καθαρές» μορφές αερομεταφορών.
Οι εναλλακτικές, όπως τα συνθετικά καύσιμα ή το υδρογόνο, απαιτούν τεράστιες επενδύσεις και ριζικές αλλαγές στις υποδομές, καθώς, όπως σημειώνει, «όλη η υποδομή 100 χρόνων των αερομεταφορών είναι χτισμένη γύρω από ένα συγκεκριμένο καύσιμο».
Ωστόσο, τέτοιου είδους κρίσεις μπορεί να επιταχύνουν τις εξελίξεις: «Οι κρίσεις μπορούν να επιταχύνουν τις αλλαγές… Πιστεύω ότι πριν πεθάνω θα δούμε αυτές τις τεχνολογίες σε μεγάλη κλίμακα».
Ένα πιθανό αποτέλεσμα της κρίσης είναι η περαιτέρω αύξηση του κόστους των αεροπορικών ταξιδιών, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση σε αυτά.
Ήδη, ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού δεν ταξιδεύει αεροπορικώς και οι εξελίξεις ενδέχεται να ενισχύσουν αυτή την τάση, καθιστώντας τις πτήσεις «προνόμιο» για ολοένα και λιγότερους.
