Το νέο εγχείρημα του Μαρκ Ζούκερμπεργκ φιλοδοξεί να επιτρέψει στους ερευνητές να μελετούν τις ασθένειες ψηφιακά, με κλίμακα και ταχύτητα που δεν είναι σήμερα εφικτές στο εργαστήριο
Για χρόνια, η Τεχνητή Νοημοσύνη εκπαιδευόταν ώστε να γράφει κείμενα, να δημιουργεί εικόνες και να προβλέπει τη συμπεριφορά μας. Τώρα, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ θέλει να της μάθει κάτι πολύ πιο δύσκολο: Πώς λειτουργεί το ανθρώπινο σώμα.
Ο ιδρυτής της Meta και η σύζυγός του, γιατρός Priscilla Chan, ανακοίνωσαν μέσω του Biohub ένα από τα πιο φιλόδοξα βιοτεχνολογικά projects των τελευταίων ετών: Μία επένδυση 500 εκατομμυρίων δολαρίων για τη δημιουργία AI μοντέλων που θα μπορούν να προσομοιώνουν τη συμπεριφορά ανθρώπινων κυττάρων.
Το σχέδιο ονομάζεται Virtual Biology Initiative και στόχος του είναι η δημιουργία ενός τεράστιου «ψηφιακού χάρτη» της ανθρώπινης βιολογίας. Οι επιστήμονες φιλοδοξούν να αναπτύξουν μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης που θα μπορούν να προβλέπουν πώς αντιδρούν τα κύτταρα σε ασθένειες, φάρμακα ή γενετικές μεταβολές, σχεδόν όπως ένα ChatGPT, αλλά για τη βιολογία.
Η ιδέα ακούγεται σχεδόν επιστημονική φαντασία: Ένας ερευνητής να μπορεί να «δοκιμάζει» ψηφιακά μία θεραπεία πάνω σε ένα εικονικό ανθρώπινο κύτταρο πριν ακόμη ξεκινήσει το εργαστηριακό πείραμα. Αν αυτό καταστεί εφικτό, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο ανάπτυξης φαρμάκων και κατανόησης πολύπλοκων ασθενειών, από τον καρκίνο έως τα νευροεκφυλιστικά νοσήματα.
Σύμφωνα με το Biohub, το μεγαλύτερο εμπόδιο σήμερα δεν είναι η υπολογιστική ισχύς, αλλά τα ίδια τα δεδομένα. Για να «εκπαιδευτεί» η Τεχνητή Νοημοσύνη και να κατανοήσει τη βιολογία, χρειάζονται τεράστιες ποσότητες βιολογικών πληροφοριών υψηλής ακρίβειας: Εικόνες κυττάρων, γενετικά δεδομένα, πληροφορίες ιστών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων.
«Για να δημιουργήσουμε Τεχνητή Νοημοσύνη που να αναπαριστά με ακρίβεια την πλήρη πολυπλοκότητα της βιολογίας, χρειαζόμαστε πολλαπλάσια δεδομένα από όσα υπάρχουν σήμερα», δήλωσε ο επικεφαλής επιστημονικού προγράμματος του Biohub, Alex Rives.
Το project θα χρηματοδοτήσει νέες τεχνολογίες απεικόνισης κυττάρων, γενετικής ανάλυσης και συλλογής βιολογικών δεδομένων σε παγκόσμια κλίμακα. Στην προσπάθεια συμμετέχουν ήδη κορυφαία ερευνητικά ιδρύματα, όπως το Broad Institute, το Allen Institute και το Wellcome Sanger Institute, ενώ σημαντική υπολογιστική υποστήριξη παρέχει και η NVIDIA.
Το Biohub περιγράφει το εγχείρημα ως ένα βήμα προς τη δημιουργία «προγνωστικών μοντέλων ζωής», δηλαδή συστημάτων AI που θα μπορούν να προβλέπουν πώς συμπεριφέρονται τα κύτταρα σε πραγματικό χρόνο.
Πίσω από τη φιλόδοξη αυτή ιδέα βρίσκεται ένας ακόμη μεγαλύτερος στόχος που ο Ζούκερμπεργκ και η Chan έχουν διατυπώσει εδώ και χρόνια: Να συμβάλουν ώστε μέσα στις επόμενες δεκαετίες «να θεραπευθούν ή να προληφθούν όλες οι ασθένειες».
Ωστόσο, όσο εντυπωσιακές κι αν είναι οι δυνατότητες, το εγχείρημα συνοδεύεται και από σοβαρά ερωτήματα. Η δημιουργία τέτοιων μοντέλων απαιτεί τεράστιους όγκους ευαίσθητων βιολογικών και γενετικών δεδομένων, κάτι που ήδη προκαλεί ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικότητας και τη διαχείριση των πληροφοριών υγείας στο μέλλον.
Ακόμη κι έτσι, για πολλούς επιστήμονες, η σύγκλιση της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη βιολογία ίσως αποτελεί την επόμενη μεγάλη τεχνολογική επανάσταση, όχι στις οθόνες και τα social media, αλλά μέσα στο ίδιο το ανθρώπινο κύτταρο.
