Το νέο επίδομα ανεργίας αλλάζει τα δεδομένα με προσαρμοσμένα ποσά και αυστηρότερα κριτήρια. Δείτε ποιοι ωφελούνται και πώς υπολογίζεται η οικονομική ενίσχυση
Το καινοτόμο σύστημα οικονομικής στήριξης των ανέργων βρίσκεται σε πιλοτική λειτουργία και αναμένεται να επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα μέχρι τα τέλη του 2026. Περισσότεροι από 15.000 άνεργοι συμμετέχουν ήδη στο πρόγραμμα που μεταμορφώνει τον τρόπο υπολογισμού και διανομής της επιδότησης. Το επίδομα ανεργίας προσαρμόζεται πλέον στις ατομικές ανάγκες και το εισόδημα κάθε δικαιούχου, απομακρυνόμενο από το παλαιό σύστημα των σταθερών ποσών.
Πώς υπολογίζεται το ποσό της επιδότησης
Το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης διαφοροποιείται ανάλογα με την εργασιακή ιστορία και τις αποδοχές του κάθε ωφελούμενου. Η λογική του συστήματος βασίζεται στην παροχή υψηλότερης στήριξης κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών ανεργίας, με σταδιακή μείωση του ποσού καθώς περνά ο χρόνος. Από την έναρξη του προγράμματος στις 28 Μαρτίου 2025, έχουν διατεθεί συνολικά 63,3 εκατομμύρια ευρώ για την κάλυψη των δικαιούχων.
Το ανώτατο όριο του επιδόματος ανεργίας κατά το πρώτο τρίμηνο αντιστοιχεί στο διπλάσιο της βασικής επιδότησης. Αρχικά καθορίστηκε στα 1.297,50 ευρώ, αλλά με την αύξηση του κατώτατου μισθού από την 1η Απριλίου 2025 ανέβηκε στα 1.375 ευρώ. Κάθε μελλοντική αλλαγή στον κατώτατο μισθό θα προκαλεί αυτόματη αναπροσαρμογή και στο ανώτατο όριο της επιδότησης.
Σε ποιες περιοχές συγκεντρώνονται οι δικαιούχοι
Η Αττική και η Κεντρική Μακεδονία συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο αριθμό ωφελούμενων από το νέο επίδομα ανεργίας. Στην πρωτεύουσα και τα περίχωρά της καταγράφονται 4.512 δικαιούχοι, ενώ στη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή ο αριθμός φτάνει τους 2.630 ανέργους. Ακολουθεί η Κρήτη με 1.423 ωφελούμενους και το Νότιο Αιγαίο με 1.089 άτομα.
Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η κύρια ηλικιακή ομάδα που λαμβάνει την επιδότηση είναι μεταξύ 31 και 54 ετών, ανεξαρτήτως φύλου. Αυτό σημαίνει ότι η παραγωγική ηλικία πλήττεται περισσότερο από τις διακυμάνσεις της αγοράς εργασίας.
Τα τρία συστατικά της οικονομικής ενίσχυσης
Η μέγιστη διάρκεια καταβολής του επιδόματος ανεργίας μπορεί να φτάσει τους 24 μήνες, με τον χρόνο εργασίας να καθορίζει την περίοδο επιδότησης. Το σύστημα αποτελείται από τρία βασικά στοιχεία που διαμορφώνουν το τελικό ποσό.
Το σταθερό τμήμα χορηγείται σε όλους τους ωφελούμενους και ξεκινά από το 70% του κατώτατου ημερομισθίου κατά το πρώτο τρίμηνο, μειούμενο σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Το μεταβλητό τμήμα συνδέεται με τα έτη ασφάλισης και ενισχύει εργαζόμενους με εκτενέστερο ασφαλιστικό ιστορικό, εφόσον έχουν συγκεντρώσει τον απαιτούμενο αριθμό ενσήμων. Το τρίτο στοιχείο περιλαμβάνει προσαυξήσεις όπως δώρα εορτών και οικονομική υποστήριξη για οικογένειες με ανήλικα παιδιά.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν από τη μεταρρύθμιση
Εργαζόμενοι με χαμηλές αποδοχές ή σύντομο ασφαλιστικό ιστορικό ενδέχεται να δουν μειωμένο επίδομα ανεργίας σε σχέση με το προηγούμενο σύστημα, ιδιαίτερα μετά τους πρώτους τρεις μήνες. Το νέο πλαίσιο ευνοεί κυρίως όσους έχουν σταθερή και μακροχρόνια εργασιακή πορεία, ενώ δυσκολεύει εργαζόμενους με διακοπτόμενη απασχόληση, εποχική εργασία ή χαμηλούς μισθούς.
Σημαντική τροποποίηση παρατηρείται και στα κριτήρια πρόσβασης. Ενώ το υφιστάμενο καθεστώς απαιτεί 125 ημέρες ασφάλισης μέσα στους τελευταίους 14 μήνες, το νέο επίδομα ανεργίας προϋποθέτει 175 ημέρες ασφάλισης. Η αλλαγή αυτή ενισχύει τον ανταποδοτικό χαρακτήρα της ασφάλισης και διασφαλίζει ότι η επιδότηση απευθύνεται σε άτομα με επαρκές ασφαλιστικό υπόβαθρο.
Ο κανόνας των τριών αρνήσεων και η επανένταξη στην εργασία
Η επόμενη φάση του προγράμματος επικεντρώνεται σε δύο άξονες: την παροχή επαρκούς οικονομικής υποστήριξης και τη σύνδεση της επιδότησης με την ενεργό αναζήτηση εργασίας για τη μείωση της μακροχρόνιας ανεργίας.
Το επίδομα ανεργίας συνδέεται πλέον αυστηρότερα με την επιστροφή στην αγορά εργασίας. Οι εγγεγραμμένοι άνεργοι στο μητρώο της ΔΥΠΑ υποχρεούνται να αποδέχονται προτάσεις απασχόλησης που ανταποκρίνονται στο προφίλ τους. Εάν ένας δικαιούχος απορρίψει τρεις διαδοχικές κατάλληλες προσφορές εργασίας, χάνει αυτόματα το δικαίωμα λήψης της επιδότησης.
Προπληρωμένη κάρτα και φορολογική μεταχείριση
Ένα πρωτοποριακό χαρακτηριστικό του νέου συστήματος αφορά τον τρόπο καταβολής της επιδότησης. Το επίδομα ανεργίας πιστώνεται σε προπληρωμένη κάρτα, από την οποία οι δικαιούχοι μπορούν να αναλάβουν μετρητά μέχρι το 50% του ποσού. Το υπόλοιπο πρέπει να χρησιμοποιηθεί μέσω ηλεκτρονικών συναλλαγών για αγορές προϊόντων ή υπηρεσιών στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξαιρούνται συγκεκριμένες κατηγορίες όπως η αγορά όπλων και τα τυχερά παιχνίδια.
Παράλληλα, το επίδομα ανεργίας δηλώνεται στη φορολογική δήλωση, αλλά υπάρχει απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος υπό προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, η επιδότηση δεν φορολογείται εφόσον τα υπόλοιπα εισοδήματα του δικαιούχου δεν ξεπερνούν τις 10.000 ευρώ ετησίως.
Πότε θα επεκταθεί σε όλη τη χώρα
Παρότι το νέο επίδομα ανεργίας παρουσιάστηκε ως σημαντική μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής προστασίας, η καθολική εφαρμογή του αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους. Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν μετά την ολοκλήρωση της πιλοτικής φάσης και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων από την εφαρμογή του προγράμματος στους 15.000 δικαιούχους που συμμετέχουν.
