Το μήνυμα είναι σαφές: τα φάρμακα δεν είναι κοινά σκουπίδια – Περιέχουν χημικές ενώσεις και δραστικές ουσίες οι οποίες, όταν απελευθερώνονται ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον, αλλοιώνουν τα οικοσυστήματα
Δεν υπάρχει σπίτι που να μην έχει σε κάποιο σημείο ξεχασμένα ληγμένα φάρμακα, ωστόσο, χρειάζεται μεγάλη προσοχή, όταν αποφασίσουμε να τα πετάξουμε στα σκουπίδια.
Σχεδόν κάθε σπίτι διαθέτει το δικό του μικρό «φαρμακείο». Συχνά, ωστόσο, τα φάρμακα αυτά ξεχνιούνται στα ντουλάπια, λήγουν κι όταν τελικά αποφασίσουμε να κάνουμε εκκαθάριση, καταλήγουν με μια μηχανική -ασυναίσθητη- κίνηση, στον κάδο των σκουπιδιών ή, ακόμη χειρότερα, στην αποχέτευση.
Αυτή η συνήθεια, αν και φαντάζει αθώα, πυροδοτεί μια αλυσιδωτή αντίδραση με σοβαρές επιπτώσεις τόσο για το περιβάλλον όσο και για τη δημόσια υγεία.
Με αφορμή τη νέα εκστρατεία ενημέρωσης του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ), το ζήτημα της ορθής διαχείρισης των ληγμένων φαρμάκων έρχεται ξανά στο προσκήνιο.
Το μήνυμα είναι σαφές: τα φάρμακα δεν είναι κοινά σκουπίδια. Περιέχουν χημικές ενώσεις και δραστικές ουσίες οι οποίες, όταν απελευθερώνονται ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον, αλλοιώνουν τα οικοσυστήματα.
Όταν τα φάρμακα καταλήγουν στις χωματερές, οι βροχές διαλύουν τις ουσίες τους, οι οποίες διεισδύουν στο έδαφος και μολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα. Ακόμη πιο άμεση είναι η μόλυνση όταν απορρίπτονται στην τουαλέτα ή τον νιπτήρα. Οι εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού των αστικών λυμάτων δεν είναι σχεδιασμένες για να φιλτράρουν πολύπλοκες φαρμακευτικές ενώσεις.
Ποιά φάρμακα προκαλούν τη μεγαλύτερη ζημιά στο περιβάλλον
Για το μέγεθος και τη σοβαρότητα του προβλήματος, οι ειδικοί στον τομέα της περιβαλλοντικής φαρμακολογίας υποστηρίζουν πώς η αλόγιστη απόρριψη φαρμακευτικών σκευασμάτων στα οικιακά απορρίμματα ή στο δίκτυο αποχέτευσης -χωρίς προηγούμενη ειδική επεξεργασία– αποτελεί μια αόρατη, αλλά εξαιρετικά σοβαρή απειλή.
Δραστικές ουσίες, όπως τα αντιβιοτικά, τα αναλγητικά και οι ορμόνες, δεν αδρανοποιούνται. Καταλήγουν στο υδάτινο περιβάλλον, επηρεάζοντας την πανίδα και επιστρέφοντας συχνά στην τροφική μας αλυσίδα.
Σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, ειδικά η παρουσία αντιβιοτικών στο περιβάλλον συμβάλλει δραματικά και προσθετικά στην ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων, η οποία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ιατρικές προκλήσεις του αιώνα μας.
Ακόμη και σε χαμηλές συγκεντρώσεις, τα αντιβιοτικά ασκούν αυτό που οι μικροβιολόγοι ονομάζουν «επιλεκτική πίεση» (selection pressure): δηλαδή, επιβιώνουν ευκολότερα τα βακτήρια που διαθέτουν μηχανισμούς αντοχής, ενώ τα ευαίσθητα εξαλείφονται.
Η επιστροφή των ληγμένων φαρμάκων, λοιπόν, στον πράσινο κάδο δεν είναι απλώς μια οικολογική επιλογή, αλλά μια πράξη στοιχειώδους προστασίας της ίδιας μας της υγείας.
ΙΦΕΤ: Πώς γίνεται η σωστή απόσυρση φαρμάκων σε 3 βήματα
Η λύση σε αυτό το παγκόσμιο πρόβλημα ξεκινά σε τοπικό επίπεδο, μέσα από τα κοινοτικά φαρμακεία. Όπως υπενθυμίζει το ΙΦΕΤ μέσα από το πρόσφατο ενημερωτικό του υλικό, η διαδικασία της σωστής απόσυρσης είναι εξαιρετικά απλή και συνοψίζεται σε τρία βασικά βήματα:
Βήμα 1: Συγκεντρώνουμε τα ληγμένα φάρμακα σε μια σακούλα. Κάνουμε τακτικά έλεγχο στο φαρμακείο του σπιτιού μας, ξεχωρίζοντας τα σκευάσματα που έχει παρέλθει η ημερομηνία λήξης τους ή αυτά που δεν χρειαζόμαστε πια και έχουν αλλοιωθεί.
Βήμα 2: Εντοπίζουμε τον πράσινο κάδο του ΙΦΕΤ στο φαρμακείο της περιοχής μας. Οι κάδοι βρίσκονται σε εμφανές σημείο.
Βήμα 3: Αποσύρουμε τα ληγμένα φάρμακα τοποθετώντας τα στον κάδο. Με αυτή την απλή κίνηση διασφαλίζουμε ότι τα φάρμακα θα συλλεχθούν, θα μεταφερθούν σε ειδικές εγκαταστάσεις και θα καταστραφούν με ασφάλεια (συνήθως μέσω θερμικής καταστροφής – αποτέφρωσης) χωρίς να μολύνουν το περιβάλλον.
Τι απορρίπτουμε στους πράσινους κάδους και τι όχι
Η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται και από τη σωστή χρήση των πράσινων κάδων. Είναι κρίσιμο να γνωρίζουμε τι απορρίπτουμε σε αυτούς και τι όχι:
Τι ρίχνουμε στον πράσινο κάδο: Χάπια, κάψουλες, αλοιφές, σταγόνες, σιρόπια και γενικά κάθε φαρμακευτικό σκεύασμα που περιέχει δραστική ουσία. Ιδανικά, τα χάπια ρίχνονται μαζί με τα μπλίστερ (την αλουμινένια/πλαστική καρτέλα τους).
Τι ΔΕΝ ρίχνουμε στον πράσινο κάδο: Τις χάρτινες εξωτερικές συσκευασίες και τα χάρτινα φύλλα οδηγιών (αυτά κατευθύνονται στους μπλε κάδους ανακύκλωσης χαρτιού). Επίσης, δεν απορρίπτουμε θερμόμετρα, καλλυντικά, χρησιμοποιημένες σύριγγες, παραφαρμακευτικά προϊόντα και συμπληρώματα διατροφής.
Η προστασία της δημόσιας υγείας απαιτεί συλλογική δράση αλλά βασίζεται στην ατομική υπευθυνότητα. Ενσωματώνοντας αυτή τη μικρή, αλλά τόσο κρίσιμη συνήθεια στην καθημερινότητά μας, κλείνουμε με ασφάλεια τον κύκλο ζωής του φαρμάκου, προστατεύοντας τον πλανήτη και τις επόμενες γενιές.
Πηγή: iatropedia.gr
