Χιλιάδες ανελκυστήρες δεν έχουν ακόμη δηλωθεί στο μητρώο – Μεγάλο αγκάθι είναι το κόστος των υποχρεωτικών αναβαθμίσεων μετά την καταγραφή – Αναζητείται πρόγραμμα επιδότησης μέσω ΕΣΠΑ ή φορολογικών κινήτρων.
Παράταση στην προθεσμία για την απογραφή των ανελκυστήρων, η οποία λήγει στις 30 Ιουνίου, φαίνεται να κερδίζει έδαφος, καθώς εκτιμάται ότι σημαντικός αριθμός εγκαταστάσεων παραμένει ακόμη εκτός μητρώου. Πολλοί ανελκυστήρες σε μικρές πολυκατοικίες, μεζονέτες και κτίρια περιορισμένης χρήσης δεν έχουν δηλωθεί, καθώς επικρατεί η λανθασμένη εντύπωση ότι η υποχρέωση αφορά μόνο τις μεγάλες πολυκατοικίες ή τα επαγγελματικά κτίρια. Ωστόσο, η απογραφή είναι υποχρεωτική για κάθε εγκατάσταση ανελκυστήρα, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια για παράταση της διαδικασίας.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς ακινήτων και διαχείρισης πολυκατοικιών, δεν είναι μόνο η καθυστέρηση στην καταγραφή αλλά κυρίως όσα θα ακολουθήσουν μετά την ολοκλήρωσή της. Η απογραφή αποτελεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία του νέου ηλεκτρονικού μητρώου ανελκυστήρων, όμως στη συνέχεια θα απαιτηθούν τεχνικοί έλεγχοι, πιστοποιήσεις και σε πολλές περιπτώσεις δαπανηρές παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης των συστημάτων ασφαλείας.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στις παλιές πολυκατοικίες των αστικών κέντρων, κυρίως σε κτίρια των δεκαετιών του 1960 και του 1970, όπου κατοικούν συχνά ηλικιωμένοι ιδιοκτήτες ή νοικοκυριά με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες. Εκεί, ακόμη και η λήψη απόφασης για την έναρξη των εργασιών θεωρείται δύσκολη, καθώς οι διαχειριστές έρχονται αντιμέτωποι με το ερώτημα ποιος θα πληρώσει το κόστος των παρεμβάσεων. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι χωρίς κάποια μορφή κρατικής στήριξης, πολλές πολυκατοικίες θα αδυνατούν να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις.
Για τον λόγο αυτό έχουν αρχίσει να συζητούνται εναλλακτικά σενάρια χρηματοδότησης των εργασιών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η δημιουργία ειδικού προγράμματος επιδότησης μέσω κοινοτικών πόρων ή ΕΣΠΑ, αλλά και η διεύρυνση των υφιστάμενων φορολογικών κινήτρων για ανακαινίσεις κατοικιών. Σήμερα η έκπτωση φόρου για δαπάνες ανακαίνισης έως 16.000 ευρώ ευνοεί κυρίως το εργατικό κόστος, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της επιδότησης συνδέεται με τις εργασίες και όχι με τα υλικά. Ωστόσο στην περίπτωση των ανελκυστήρων το σημαντικότερο μέρος της δαπάνης αφορά τον εξοπλισμό, τα ανταλλακτικά, τα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα και τα υλικά ασφαλείας, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την αποτελεσματικότητα του μέτρου.
Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, η ρύθμιση αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ιδιοκτήτες και διαχειριστές κτιρίων για την ανακαίνιση των ανελκυστήρων τους, αλλά με μια κρίσιμη προϋπόθεση: έχει πραγματικό νόημα μόνο για όσους πληρώνουν υψηλό φόρο εισοδήματος. Η έκπτωση λειτουργεί ως μείωση φόρου και όχι ως επιστροφή, επομένως το μέτρο συμφέρει κυρίως φορολογούμενους με μεσαία ή υψηλά εισοδήματα που έχουν αρκετή φορολογική επιβάρυνση ώστε να απορροφήσουν τη μείωση.
Στις πολυκατοικίες, ο διαχειριστής μπορεί να συγκεντρώνει τα τιμολόγια και τις ηλεκτρονικές αποδείξεις και να εκδίδει βεβαίωση κατανομής των ποσών με βάση τα χιλιοστά συνιδιοκτησίας, ώστε κάθε ιδιοκτήτης να δηλώνει στο Ε1 το ποσό που του αναλογεί. Το όφελος κατανέμεται σε πέντε δόσεις και μειώνει ισόποσα τον φόρο εισοδήματος κάθε χρονιάς.
Σε κάθε περίπτωση, η νομοθεσία προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν με τις νέες υποχρεώσεις. Η μη καταχώριση ανελκυστήρα στο μητρώο δεν συνεπάγεται μόνο την επιβολή προστίμων, αλλά μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διακοπή ηλεκτροδότησης της εγκατάστασης μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία δήλωσης. Τα πρόστιμα φθάνουν τα 1.000 ευρώ για πολυκατοικίες κατοικιών, τα 2.500 ευρώ για κτήρια μικτής χρήσης και τα 5.000 ευρώ για δημόσια κτήρια, ξενοδοχεία και εμπορικά κέντρα. Παράλληλα, σε περίπτωση ατυχήματος σε ανελκυστήρα που δεν έχει δηλωθεί και πιστοποιηθεί, η ευθύνη μεταφέρεται στον ιδιοκτήτη ή τον διαχειριστή του κτηρίου, γεγονός που αυξάνει ακόμη περισσότερο την πίεση για συμμόρφωση με το νέο πλαίσιο.
