Οι κλιματικές διαταραχές συμπίπτουν συχνά με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τις ακριβότερες πρώτες ύλες και τις πιέσεις στις μεταφορές
Η παγκόσμια αγροτική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα περίοδο έντονης αβεβαιότητας, καθώς οι ολοένα συχνότεροι καύσωνες και η αυξανόμενη πιθανότητα εκδήλωσης ενός ιδιαίτερα ισχυρού φαινομένου El Niño ενισχύουν τους φόβους για νέες αναταράξεις στην εφοδιαστική αλυσίδα των τροφίμων, με ανατιμήσεις και αναζωπύρωση που πληθωρισμού.
Ο συνδυασμός των ακραίων καιρικών συνθηκών με τους πολέμους σε Μέση Ανατολή, Ουκρανία και αλλού, που οδηγούν σε αυξημένες πιέσεις για τις εφοδιαστικές αλυσίδες, έχει αρχίσει να απασχολεί έντονα αγορές, επενδυτικούς οίκους, εμπορικές εταιρείες και διεθνείς οργανισμούς, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η προσφορά βασικών αγροτικών προϊόντων και η παγκόσμια αγροτική οικονομία ενδέχεται να δεχθούν σημαντικό πλήγμα τους επόμενους μήνες, περίοδο κατά την οποία οι καύσωνες αναμένεται να ενταθούν.
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τις καλλιέργειες που αποτελούν τη βάση της παγκόσμιας διατροφικής αλυσίδας. Το σιτάρι, το καλαμπόκι, το ρύζι, η σόγια, ο καφές, το κακάο, η ζάχαρη και το φοινικέλαιο συγκαταλέγονται στα προϊόντα που θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένα στις ακραίες μεταβολές του καιρού.
Το El Niño μεταβάλλει τα πρότυπα βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών σε πολλές γεωργικές περιοχές του πλανήτη, προκαλώντας παρατεταμένες ξηρασίες σε ορισμένες χώρες και έντονες πλημμύρες σε άλλες. Το αποτέλεσμα είναι χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες, αυξημένο κόστος παραγωγής και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις διεθνείς αγορές τροφίμων.
Οι ευρωπαϊκοί καύσωνες ήδη αφήνουν οικονομικό αποτύπωμα
Οι επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Οι πρόσφατοι καύσωνες στην Ευρώπη έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικές απώλειες στη γεωργική παραγωγή, όπως υπολογίζει ο FAO (Διεθνής Οργανισμός Γεωργίας και Τροφίμων)
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Coceral (Ευρωπαϊκή Ένωση Εμπορίου Αγροτικών Εμπορευμάτων) οι ακραίες θερμοκρασίες του Ιουνίου οδήγησαν σε απώλεια περίπου 9 εκατ. τόνων δημητριακών και ελαιούχων σπόρων, με τη συνολική οικονομική ζημία να υπολογίζεται στα 2 δισ. ευρώ. Η παραγωγή καλαμποκιού, σιταριού, κριθαριού και βρώμης επηρεάστηκε ιδιαίτερα, ενώ οι απώλειες περιορίζουν τις διαθέσιμες ποσότητες και αυξάνουν τις πιέσεις στις τιμές των τροφίμων.
Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες πλήττουν και άλλους κλάδους της αγροτικής οικονομίας, όπως η αμπελουργία. Στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες καταγράφονται μειωμένες αποδόσεις στους αμπελώνες, ενώ η χαμηλή στάθμη του Ρήνου αυξάνει το κόστος μεταφοράς αγροτικών προϊόντων και πρώτων υλών.
Οι τράπεζες βλέπουν νέο κύμα «κλιματικού πληθωρισμού»
Αναλυτές της Goldman Sachs, της UBS και της UniCredit, σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, εκτιμούν ότι ένα ιδιαίτερα ισχυρό El Niño θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των διεθνών τιμών των αγροτικών εμπορευμάτων, μεταφέροντας το κόστος σταδιακά στους καταναλωτές μέσω υψηλότερων τιμών τροφίμων.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι σε ένα σενάριο «Super El Niño» οι διεθνείς τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 15,8%, ενώ οι τιμές των τροφίμων στην ευρωζώνη θα μπορούσαν να ενισχυθούν κατά περίπου 1,3%.
Παράλληλα, η εταιρεία διαχείρισης κλιματικού κινδύνου Risilience υπολογίζει ότι σε ένα ακραίο σενάριο η παγκόσμια αγροτική παραγωγή θα μπορούσε να μειωθεί κατά 14,3%, προκαλώντας απώλειες ύψους 342 δισ. δολαρίων, με τις τιμές σε προϊόντα όπως το ρύζι, ο καφές και η ζάχαρη να αυξηθούν ακόμη και κατά 50%-100%.
Ο FAO επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι για τις αγορές τροφίμων εντείνονται καθώς οι κλιματικές διαταραχές συμπίπτουν με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τις ακριβότερες πρώτες ύλες και τις πιέσεις στις μεταφορές, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ευνοεί την επανεμφάνιση πληθωριστικών πιέσεων.
Το ενδεχόμενο ενός ιδιαίτερα ισχυρού El Niño προκαλεί προβληματισμό και στις κεντρικές τράπεζες, οι οποίες βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με την πρόκληση της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού. Η μεταβλητότητα στις αγορές αγροτικών εμπορευμάτων έχει αυξήσει σημαντικά τη σημασία των κλιματικών προβλέψεων και τις δράσεις των εταιρειών, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του CNBC.
Επενδυτικά κεφάλαια, μεγάλοι εμπορικοί οίκοι και εταιρείες διαχείρισης κινδύνου χρησιμοποιούν πλέον προηγμένα μετεωρολογικά μοντέλα για να προβλέψουν πιθανές διαταραχές στην παραγωγή, προσαρμόζοντας έγκαιρα τις τοποθετήσεις τους σε συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) σε σιτηρά, καφέ, κακάο και άλλα αγροτικά προϊόντα.
Παράλληλα, η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι, εκτός από τις καιρικές συνθήκες, οι υψηλότερες τιμές των λιπασμάτων και της ενέργειας εξακολουθούν να αυξάνουν το κόστος παραγωγής για τους αγρότες, περιορίζοντας τα περιθώρια απορρόφησης νέων κλιματικών σοκ.
