Η πρόβλεψη για πετρέλαιο στα 166 δολάρια που κρατά την Ευρώπη σε αγωνία αν έχουμε δει τα χειρότερα ή βρισκόμαστε στην αρχή
Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, πάνω στην οποία βάσισε και τις αυξήσεις επιτοκίων που ανακοίνωσε η Κριστίν Λαγκάρντ την Πέμπτη, δεν συνιστά απλά «αναθεώρηση» προβλέψεων. Ήταν «καμπάνα» κινδύνου που αποκαλύπτει ότι το ενεργειακό σοκ δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο, αλλά δομική απειλή για την οικονομία της Ευρώπης. Με σενάρια που παραπέμπουν σε οικονομικό θρίλερ, η -συνήθως συγκρατημένη στις προβλέψεις της- ΕΚΤ , υποχρεώνεται να βάλει τον πήχη των τιμών πολύ ψηλά, δείχνοντας ότι η ενεργειακή κρίση ενδέχεται να έχει μεγαλύτερη διάρκεια και ένταση από ό,τι είχαν τολμήσει να προβλέψουν οι αναλυτές μέχρι σήμερα.
Τα «μαύρα» σενάρια: Μέση τιμή 122 έως 166 δολάρια το βαρέλι
Αν το βασικό σενάριο της Τράπεζας διατηρεί μια μετρημένη αισιοδοξία για σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών, τα εναλλακτικά σενάρια της έκθεσης προκαλούν ίλιγγο. Στο «αρνητικό» σενάριο για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το πετρέλαιο εκτινάσσεται στα 122 δολάρια το βαρέλι, με το φυσικό αέριο να ακολουθεί ξέφρενη πορεία, εγκλωβίζοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε έναν φαύλο κύκλο ακρίβειας.
Ωστόσο η ΕΚΤ προετοιμάζεται και για τα ακόμα χειρότερα, με σενάριο για πετρέλαιο στα 166 δολάρια το βαρέλι και φυσικό αέριο που θα αγγίζει τα 98 ευρώ ανά MWh. Σε αυτό το ακραίο περιβάλλον, οι οικονομικές αναταράξεις αποδεικνύονται επίμονες, υπονομεύοντας την ανάπτυξη και καθιστώντας τον πληθωρισμό τον «μεγάλο εχθρό» για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Τα δύσκολα τώρα αρχίζουν
Το αμείλικτο ερώτημα που πλανάται πάνω από την Ευρώπη είναι αν έχουμε ήδη περάσει την κορύφωση της κρίσης ή αν βρισκόμαστε απλώς στη «πρώτη πράξη» ενός πιο παρατεταμένου ενεργειακού σοκ. Με την κρίση να έχει καλύψει ήδη το β΄τρίμηνο της χρονιάς, το «στοίχημα» πλέον είναι αν η φωτιά θα εξαπλωθεί και στο β΄εξάμηνο της χρονιάς.
Η απάντηση της ΕΚΤ, αν και διατυπώνεται διπλωματικά στην έκθεση, είναι ξεκάθαρη: οι κίνδυνοι παραμένουν «ανοδικοί». Αν η ενεργειακή κρίση αποδειχθεί πιο επίμονη, το κόστος ζωής θα εκτοξευθεί στα ύψη, η κατανάλωση θα στραγγαλιστεί, η ανάπτυξη θα υποχωρεί και οι κεντρικές τράπεζες θα βρεθούν με δεμένα χέρια, συσφίγγοντας ακόμα περισσότερο τη σφιχτή νομισματική πολιτική.
Για την Ευρώπη, το στοίχημα είναι πλέον διπλό: και να αντέξει τις νέες αναταράξεις, αλλά και να αποφύγει την παγίδα ενός «σπιράλ» συνεχών δημοσιονομικών ελλειμμάτων χωρίς τέλος, την ώρα που το χρέος της ευρωζώνης «φλερτάρει» επικίνδυνα με το 90% του ΑΕΠ.
Η ακρίβεια δεν μένει στην αντλία
Το σοκ της ενέργειας δεν περιορίζεται πλέον στο βενζινάδικο ή στον λογαριασμό ρεύματος. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις διαχέονται σε όλο το «καλάθι» της οικονομίας. Τα τρόφιμα ακριβαίνουν, οι μισθολογικές πιέσεις αρχίζουν να μετακυλίονται στις υπηρεσίες και το ενεργειακό κόστος «ποτίζει» κάθε πτυχή της παραγωγής.
Αυτό οδηγεί σε τριβές (και νέα σύγκρουση;) Βορρά – Νότου, για το ρόλο και τα όρια της δημοσιονομικής. Χώρες όπως η Ιταλία ζητάνε μεγαλύτερη χαλάρωση και ευελιξία ενώ οι «σκληροί» της Ευρώπης (Γερμανία, Ολλανδία κ.ά) αποκρούουν τις πιέσεις για γενικευμένες παροχές, ξεκαθαρίζοντας ότι η προτεραιότητα είναι οι επενδύσεις σε υποδομές και όχι το άνοιγμα της «κάνουλας» των επιδοτήσεων.
Σε κάθε περίπτωση, όπως όλα δείχνουν η ενεργειακή κρίση εισάγει την Ευρώπη σε μια νέα, απαιτητική εποχή δυσκολιών καθώς, όπως υπενθυμίζει ο Κυριάκος Πιερρακάκης διαρκώς από τον Φεβρουάριο που ξεκίνησε η κρίση στη Μέση Ανατολή «η αντίδραση της ΕΕ αποτελεί συνάρτηση του βάθους του προβλήματος. Αν το πρόβλημα βαθύνει, θα υπάρξει και μεγαλύτερου βεληνεκούς αντίδραση».
