Οι ελλείψεις προσωπικού στα ξενοδοχεία αντιστοιχούσαν στο 14% των θέσεων εργασίας το 2025
Σε ιστορικά υψηλά κινήθηκε ο ελληνικός τουρισμός το 2025, όπως αναφέρουν στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ, με τις εισπράξεις από τον εισερχόμενο τουρισμό να φτάνουν τα 22,6 δισ. ευρώ, τις συνολικές διεθνείς αφίξεις να ανέρχονται σε 43,3 εκατ. μαζί με την κρουαζιέρα και τις επενδύσεις του κλάδου να αγγίζουν τα 5 δισ. ευρώ, ωστόσο η άνιση κατανομή της τουριστικής δραστηριότητας, οι ελλείψεις προσωπικού και τα προβλήματα υποδομών εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για την ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ «Ο Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές», ο τουρισμός συνεισέφερε άμεσα το 13% του ΑΕΠ και συνολικά περίπου το 30% μαζί με τις έμμεσες επιδράσεις του το 2025, με τον κλάδο να διατηρεί ισχυρή θέση στην απασχόληση και στην επενδυτική δραστηριότητα, την ώρα που η συγκέντρωση των επισκεπτών σε λίγους προορισμούς και η εποχικότητα περιορίζουν τη δυνατότητα ευρύτερης διάχυσης των οικονομικών οφελών.
Οι διεθνείς αφίξεις, χωρίς την κρουαζιέρα, ανήλθαν σε 37,98 εκατ. ευρώ, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, επίσης χωρίς την κρουαζιέρα, αυξήθηκαν κατά 9,8% σε σύγκριση με το 2024, φτάνοντας τα 22,6 δισ. ευρώ.
Η οικονομική δραστηριότητα του τουρισμού εκτείνεται πέρα από τα ξενοδοχεία και την εστίαση, επηρεάζοντας τις μεταφορές, το εμπόριο, την αγροδιατροφή, τις κατασκευές και τις πολιτιστικές υπηρεσίες, με τη μελέτη να επισημαίνει τη σημασία της σύνδεσης του κλάδου με την υπόλοιπη παραγωγική οικονομία.
Παράλληλα, η μέση διάρκεια παραμονής των επισκεπτών μειώθηκε από 7,4 διανυκτερεύσεις το 2019 σε 6,1 το 2025, καταγράφοντας υποχώρηση 17,2%, στοιχείο που αναδεικνύει ότι η αύξηση των αφίξεων δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη ενίσχυση της οικονομικής αξίας για κάθε προορισμό.
Σε 8 περιφέρειες το 10% των τουριστικών εσόδων
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύει το ΙΝΣΕΤΕ είναι η μεγάλη γεωγραφική ανισότητα στην κατανομή της τουριστικής δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, 8 από τις 13 περιφέρειες της χώρας συγκεντρώνουν το 10% των τουριστικών εσόδων, ενώ πέντε νησιά υποδέχονται το 47% των διεθνών αφίξεων.
Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό που επικαλείται η μελέτη, το 90% των δημοτικών ενοτήτων, οι οποίες καλύπτουν το 95% της ελληνικής επικράτειας, εμφανίζει μικρή ή μηδαμινή τουριστική ανάπτυξη.
Η εποχικότητα παραμένει επίσης έντονη, καθώς το τρίτο τρίμηνο του 2025 συγκέντρωσε το 52,4% των διεθνών αφίξεων και το 52,5% των εισπράξεων, παρά τη μείωση των αντίστοιχων ποσοστών σε σχέση με το 2019. Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη αποτελεσματικότερης διαχείρισης των τουριστικών ροών στους δημοφιλείς προορισμούς, αλλά και ενίσχυσης των επενδύσεων και της συνδεσιμότητας σε περιοχές που παραμένουν εκτός των βασικών τουριστικών διαδρομών.
Σε αυτή την προσπάθεια, το ΙΝΣΕΤΕ αποδίδει σημαντικό ρόλο στους Οργανισμούς Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμών (DMMOs), οι οποίοι θα πρέπει να αναλαμβάνουν ευρύτερες αρμοδιότητες σχεδιασμού, συντονισμού και αξιοποίησης δεδομένων, πέρα από την τουριστική προβολή.
Ελλείψεις προσωπικού στα ξενοδοχεία
Σημαντική παραμένει η συμβολή του τουρισμού στην αγορά εργασίας, καθώς κατά το τρίτο τρίμηνο του 2025 η απασχόληση στους κλάδους καταλυμάτων και εστίασης έφτασε τους 475.200 εργαζομένους, αντιπροσωπεύοντας το 10,8% της συνολικής απασχόλησης στην Ελλάδα.
Η μελέτη καταγράφει βελτίωση των χαρακτηριστικών απασχόλησης, με το ποσοστό των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης να αυξάνεται από 82,1% το 2019 σε 90,4% το 2025, ενώ διαπιστώνεται και ισορροπία μεταξύ των φύλων.
Ωστόσο, οι ελλείψεις προσωπικού στα ξενοδοχεία αντιστοιχούσαν στο 14% των θέσεων εργασίας το 2025, ενώ μόλις το 24% των εργαζομένων στον ξενοδοχειακό κλάδο ήταν απόφοιτοι τουριστικών σχολών.
Το ΙΝΣΕΤΕ επισημαίνει ότι η εποχικότητα δυσχεραίνει τη διαμόρφωση σταθερών επαγγελματικών διαδρομών, την ώρα που η ψηφιοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλουν τις απαιτούμενες δεξιότητες.
Για τον λόγο αυτό, η μελέτη δίνει έμφαση στην επαγγελματική κατάρτιση, στη συνεχή αναβάθμιση των δεξιοτήτων και στην επέκταση της τουριστικής περιόδου, ώστε να δημιουργούνται περισσότερες δυνατότητες σταθερής επαγγελματικής εξέλιξης.
Επενδύσεις 5 δισ. ευρώ
Παρά την ισχυρή διεθνή παρουσία του ελληνικού τουρισμού, η ανταγωνιστικότητα του κλάδου εξακολουθεί να επηρεάζεται από προβλήματα στις υποδομές και στη διαχείριση των προορισμών. Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 21η θέση παγκοσμίως στον Δείκτη Ανάπτυξης Ταξιδιών και Τουρισμού του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, επίδοση κατά 38 θέσεις υψηλότερη από την αντίστοιχη κατάταξή της στη γενική οικονομική ανταγωνιστικότητα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι επενδύσεις των τουριστικών επιχειρήσεων το 2025 εκτιμώνται σε περίπου 5 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 2,8 δισ. ευρώ αφορούσαν τον ξενοδοχειακό κλάδο.
Ωστόσο, η ιδιωτική επενδυτική δραστηριότητα δεν αρκεί για την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε δημόσιες υποδομές, καθώς εξακολουθούν να καταγράφονται προβλήματα στις αερομεταφορές, καθυστερήσεις λόγω ελλείψεων προσωπικού και εκσυγχρονισμού στην αεροναυτιλία, καθώς και αδυναμίες στις οδικές, σιδηροδρομικές και ακτοπλοϊκές συνδέσεις. Αντίστοιχες ανάγκες εντοπίζονται στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, στην καθαριότητα, στη σήμανση, στην προσβασιμότητα και στις δημόσιες πολιτιστικές υποδομές.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην απουσία συνεδριακού κέντρου διεθνών προδιαγραφών για μεγάλα συνέδρια, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξης του συνεδριακού τουρισμού εκτός της θερινής περιόδου, ενώ περιθώρια ανάπτυξης διαπιστώνονται και στις σύγχρονες μαρίνες και στους λιμένες κρουαζιέρας.
Στο πεδίο της φορολογίας, η Ελλάδα κατατάσσεται πέμπτη μεταξύ επτά ανταγωνιστικών χωρών ως προς τη φορολογική ανταγωνιστικότητα του τουρισμού, με το ΙΝΣΕΤΕ να επισημαίνει τη σημασία των φορολογικών επιβαρύνσεων για τις δυνατότητες επανεπένδυσης των επιχειρήσεων και λειτουργίας τους εκτός της περιόδου υψηλής ζήτησης.
Βιωσιμότητα και πιέσεις στο κόστος ζωής
Σημαντικές προκλήσεις καταγράφονται και στη βιωσιμότητα των τουριστικών επιχειρήσεων, καθώς μόλις το 8% των ξενοδοχείων διαθέτει πιστοποίηση βιωσιμότητας, ενώ το 73% των επιχειρήσεων δεν έχει θέσει στόχο μείωσης των εκπομπών έως το 2030.
Η κλιματική αλλαγή, η διάβρωση των ακτών και η αυξημένη πίεση στους υδάτινους πόρους καθιστούν αναγκαίο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και τις αντίστοιχες επενδύσεις. Στην ίδια κατεύθυνση, η θεσμοθέτηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό δημιουργεί τη βάση για τον στρατηγικό σχεδιασμό, με την αποτελεσματικότητά του να εξαρτάται από την εφαρμογή του και την εξειδίκευσή του στα τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια.
Η εκτός σχεδίου δόμηση, ιδιαίτερα στα νησιά, εξακολουθεί να προκαλεί πιέσεις στο τοπίο, στα δίκτυα κοινής ωφέλειας και στη διαθέσιμη γη. Παράλληλα, αν και το 82,4% των πολιτών αξιολογεί θετικά την οικονομική συνεισφορά του τουρισμού, παραμένουν έντονες οι ανησυχίες για τα ενοίκια και το κόστος ζωής.
Το ΙΝΣΕΤΕ σημειώνει ότι η διαμόρφωση των τιμών κατοικίας και του κόστους διαβίωσης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στον τουρισμό, υπογραμμίζοντας ωστόσο τη σημασία αντιμετώπισης των αρνητικών επιπτώσεων για τη διατήρηση της κοινωνικής αποδοχής του κλάδου.
Οι νέες αγορές του τουρισμού
Η τεχνολογική εξέλιξη αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που επηρεάζει τις προοπτικές του ελληνικού τουρισμού, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο αναζήτησης προορισμών, σύγκρισης υπηρεσιών και οργάνωσης ταξιδιών.
Σύμφωνα με το ΙΝΣΕΤΕ, η δημιουργία εθνικού κόμβου τουριστικών δεδομένων, η ψηφιακή αναβάθμιση των επιχειρήσεων και η κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν επενδύσεις στρατηγικής σημασίας.
Παράλληλα, η διείσδυση σε νέες αγορές, όπως η Κίνα, η Ινδία και η Αυστραλία, συνδέεται με την ανάγκη βελτίωσης της αεροπορικής συνδεσιμότητας και ανάπτυξης προσαρμοσμένης στρατηγικής προβολής.
Η μελέτη καταγράφει εξαιρετικά θετική αξιολόγηση της εμπειρίας των επισκεπτών στην Ελλάδα, με βαθμολογία 9,1 στα 10 και δείκτη προθυμίας σύστασης του προορισμού στο 54.
Το ΙΝΣΕΤΕ επισημαίνει ότι η διατήρηση αυτής της εικόνας προϋποθέτει ποιοτικές υπηρεσίες, λειτουργικές υποδομές, προστασία των φυσικών και πολιτιστικών πόρων και ισχυρότερη σύνδεση της τουριστικής δραστηριότητας με την τοπική οικονομία.
