Είναι μια συνηθισμένη εικόνα στην καθημερινότητά μας, που στις περισσότερες περιπτώσεις περνά απαρατήρητη. Πουλιά να κάθονται πάνω σε ηλεκτροφόρα καλώδια, σε δρόμους, αγροτικές περιοχές ή κοντά σε κατοικημένες περιοχές, χωρίς να παθαίνουν ηλεκτροπληξία.
Εύλογα, λοιπόν, δημιουργείται το ερώτημα –σε όσους συνηθίζουν να παρατηρούν τις μικρές λεπτομέρειες της καθημερινότητας– πώς ένα πτηνό μπορεί να βρίσκεται πάνω σε μια ηλεκτροφόρα γραμμή χωρίς να κινδυνεύει.
Το φαινόμενο έχει μια απλή επιστημονική εξήγηση, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι ακίνδυνες για όλα τα είδη.
Το protothema.gr επικοινώνησε με τον κ. Δημήτρη Μπακαλούδη, καθηγητή Οικολογίας και Διαχείρισης Άγριας Πανίδας στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο οποίος επιχείρησε να εξηγήσει γιατί τα πτηνά μπορούν να στέκονται πάνω σε ηλεκτροφόρα καλώδια, αλλά και γιατί ορισμένα είδη αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο από τις ηλεκτρικές γραμμές.
«Δεν κινδυνεύουν από ηλεκτροπληξία όταν κάθονται στο ίδιο καλώδιο επειδή τα δύο τους πόδια έχουν παρόμοιο ηλεκτρικό δυναμικό, οπότε δεν διαπερνά το σώμα τους το ηλεκτρικό ρεύμα (ηλεκτρόνια). Κινδυνεύουν όμως από ηλεκτροπληξία όταν έρθουν σε επαφή με δύο διαφορετικά καλώδια (πχ λόγω του μεγάλου ανοίγματος των φτερών τους, όπως συμβαίνει με τα αρπακτικά πτηνά ή τους πελαργούς) ή όταν έρχονται σε επαφή με αντικείμενο που συνδέεται με το έδαφος. Σ’ αυτές τις δύο περιπτώσεις, λόγω διαφοράς δυναμικού, το ρεύμα (ηλεκτρόνια) διαπερνά το σώμα του πτηνού και έτσι θανατώνονται», σημειώνει ο κ. Μπακαλούδης.
Ποια είδη κινδυνεύουν περισσότερο
Απαντώντας στο ερώτημα για τα είδη που είναι περισσότερο ευάλωτα στις ηλεκτρικές γραμμές, ο κ. Μπακαλούδης εξηγεί ότι μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν τα πτηνά με μεγάλο άνοιγμα φτερών, αλλά και εκείνα που χρησιμοποιούν συχνά καλώδια, στύλους και πυλώνες ως σημεία ανάπαυσης, παρατήρησης ή φωλεοποίησης.
«Τα περισσότερο ευάλωτα σε ηλεκτροπληξίες είναι τα πτηνά με μεγάλο άνοιγμα φτερών και όσα χρησιμοποιούν συχνά υποδομές ηλεκτρισμού», αναφέρει ο καθηγητής του ΑΠΘ.
«Τα πτηνά με μεγάλο άνοιγμα φτερών είναι οι περισσότεροι αετοί, οι γύπες, οι γερακίνες και άλλα αρπακτικά πτηνά, οι πελαργοί, οι πελεκάνοι και αρκετοί ερωδιοί. Επίσης, αρκετά είδη πτηνών χρησιμοποιούν τις υποδομές ηλεκτρισμού για φωλεοποίηση (π.χ. οι πελαργοί και ορισμένα αρπακτικά) και, με αυτόν τον τρόπο, έχουν αυξημένες πιθανότητες κατά την προσέγγιση ή την αποχώρησή τους από τη φωλιά οι φτερούγες τους να έρθουν σε επαφή με δύο καλώδια και να πάθουν ηλεκτροπληξία. Το ίδιο συμβαίνει και με τους νεοσσούς αυτών των ειδών, οι οποίοι λόγω απειρίας έρχονται σε επαφή με καλώδια κατά τις πρώτες δοκιμαστικές πτήσεις τους», συνεχίζει.
Σύμφωνα με τον κ. Μπακαλούδη «ορισμένα είδη πτηνών χρησιμοποιούν τα καλώδια ή τους μεταλλικούς πυλώνες ή τους στύλους για κούρνιασμα (ανάπαυση) ή ως θέσεις επόπτευσης / αναζήτησης της τροφής τους (παθητικό κυνήγι κατά τον χειμώνα), οπότε διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο να έρθουν οι φτερούγες τους σε επαφή με δύο καλώδια και να πάθουν ηλεκτροπληξία».
«Τέλος, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες με υψηλές θερμοκρασίες, ορισμένα είδη πτηνών που αναπαύονται κοντά σε μετασχηματιστές υψηλής τάσης μπορεί να προκαλέσουν την εκδήλωση φωτιάς στο φτέρωμά τους λόγω ιονισμού», καταλήγει ο καθηγητής του ΑΠΘ.
Τι μπορεί να γίνει;
Στο ερώτημα για την έκταση του προβλήματος στην Ελλάδα, αλλά και για τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν ώστε να περιοριστούν οι θάνατοι από ηλεκτροπληξία, ο κ. Μπακαλούδης επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν ποσοτικά δεδομένα για τον αριθμό των πτηνών που χάνουν τη ζωή τους από ηλεκτροπληξίες.
«Σε περιοχές όπου υπάρχει παρουσία των παραπάνω ειδών, τα καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν τον μεγαλύτερο κίνδυνο ηλεκτροπληξίας. Η αποτροπή των ηλεκτροπληξιών μπορεί να γίνει είτε με την υπογειοποίηση των καλωδίων, είτε με τη μόνωση των υπέργειων καλωδίων, είτε με την τοποθέτησή τους σε μεγαλύτερες αποστάσεις μεταξύ τους», σημειώνει.
