Τρία διακριτά βήματα για την επόμενη ημέρα: Μηνύματα – Μηχανογράφηση – Συμψηφισμοί
Επιστολές ή και ηλεκτρονικές ειδοποιήσεις προς 100.000 δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί και έχουν ενεργή ρύθμιση στον νόμο Κατσέλη ξεκινούν να στέλνουν οι τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), καλώντας τους να συνεχίσουν να καταβάλλουν κανονικά τη μηνιαία δόση κεφαλαίου που προκύπτει από τη δικαστική απόφαση με την οποία ρυθμίστηκαν οι οφειλές τους.
Η δικαστική απόφαση καθορίζει το ύψος της μηνιαίας καταβολής, η οποία περιλαμβάνει διακριτά την αποπληρωμή κεφαλαίου και τους αναλογούντες τόκους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο και συνδέεται με το Euribor, πλέον ενός συμβατικού περιθωρίου.
Τραπεζικές πηγές αναφέρουν ότι η επιβάρυνση για τα δάνεια που εξακολουθούν να διατηρούν στους ισολογισμούς τους είναι περιορισμένη και δεν εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 35 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής επίπτωσης αφορά δάνεια που έχουν ήδη τιτλοποιηθεί και μεταβιβαστεί σε επενδυτικά σχήματα.
Κατά τη συζήτηση που προηγήθηκε της κυβερνητικής παρέμβασης, οι υπολογισμοί για το συνολικό κόστος της εφαρμογής της απόφασης του Αρείου Πάγου, συμπεριλαμβανομένης της αναδρομικής ισχύος και της επίδρασης στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής», υπολογίστηκε αρχικώς στα 700 εκατ. ευρώ αν και εκτιμάται ότι θα είναι μικρότερο. Από το ποσό αυτό, ένα μέρος αναμένεται να επιβαρύνει και τις τράπεζες, καθώς αφορά δάνεια που πριν από την τιτλοποίησή τους βρίσκονταν στα χαρτοφυλάκιά τους, ενώ το μεγαλύτερο μέρος συνδέεται με αγοραστές δανείων μέσα από τιτλοποιήσεις σημαντικό τμήμα των οποίων βρίσκεται στον «Ηρακλή».
Το κόστος προσαρμογής των πληροφοριακών συστημάτων
Την ίδια στιγμή, τράπεζες και servicers προσαρμόζουν τα πληροφοριακά τους συστήματα ώστε να εφαρμόσουν τον νέο τρόπο υπολογισμού των δόσεων, όπως προκύπτει από την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και την ερμηνευτική διάταξη που ακολούθησε. Στόχος είναι οι απαιτούμενες αλλαγές να έχουν ολοκληρωθεί έως τον Σεπτέμβριο, ώστε οι δόσεις να υπολογίζονται με τον νέο τρόπο.
Σύμφωνα με τη νέα μεθοδολογία, οι τόκοι υπολογίζονται πλέον επί του ποσού του κεφαλαίου που αποπληρώνεται κάθε μήνα και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου του δανείου, όπως εφαρμοζόταν μέχρι σήμερα σε πολλές περιπτώσεις. Ωστόσο, τραπεζικά στελέχη επισημαίνουν ότι η προσαρμογή των μηχανογραφικών συστημάτων συνεπάγεται σημαντικό λειτουργικό κόστος, δυσανάλογο σε σχέση με το ύψος των τόκων που εισπράττονται.
Για τον λόγο αυτό, εξετάστηκε ακόμη και το ενδεχόμενο να μην εισπράττονται καθόλου οι τόκοι, καθώς σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για ιδιαίτερα μικρά ποσά. Η λύση αυτή, όμως, απορρίφθηκε, καθώς τα νομικά επιτελεία τραπεζών και servicers εκτιμούν ότι μια τέτοια πρακτική θα υπερέβαινε το περιεχόμενο της απόφασης του Αρείου Πάγου και της σχετικής νομοθετικής ρύθμισης, δημιουργώντας ενδεχομένως νέες αξιώσεις ή ζητήματα ίσης μεταχείρισης μεταξύ των δανειοληπτών.
Η εφαρμογή της απόφασης εξειδικεύθηκε με την ερμηνευτική διάταξη του ν. 5293/2026, η οποία προβλέπει ότι η νομολογία του Αρείου Πάγου εφαρμόζεται οριζόντια σε όλες τις εκκρεμείς και εν εξελίξει υποθέσεις του νόμου Κατσέλη και δεν περιορίζεται μόνο στους διαδίκους της συγκεκριμένης υπόθεσης. Παράλληλα, ορίζει ότι οι τυχόν τόκοι που καταβλήθηκαν με τον προηγούμενο τρόπο υπολογισμού δεν επιστρέφονται σε μετρητά, αλλά συμψηφίζονται με τις τελευταίες δόσεις της δικαστικής ρύθμισης, μειώνοντας αντίστοιχα το υπόλοιπο που θα κληθεί να καταβάλει ο δανειολήπτης μέχρι την ολοκλήρωση της αποπληρωμής.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η ρύθμιση αφορά περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες, με στόχο να εφαρμοστεί ενιαία η απόφαση του Αρείου Πάγου και να αποφευχθούν διαφορετικές πρακτικές από τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Η ενόχληση του επόπτη- Ο κίνδυνος για τις νέες τιτλοποιήσεις
Από την πλευρά τους, ευρωπαϊκές εποπτικές πηγές δεν κρύβουν τον προβληματισμό τους, επισημαίνοντας ότι οι τιτλοποιήσεις δανείων και το πρόγραμμα «Ηρακλής» είχαν σχεδιαστεί με διαφορετικές παραδοχές ως προς τις ταμειακές ροές των χαρτοφυλακίων. Αν και η δικαστική απόφαση είναι απολύτως δεσμευτική, η μεταγενέστερη νομοθετική παρέμβαση δημιουργεί ερωτήματα ως προς τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην αγορά τιτλοποιήσεων και στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται τα συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM).
Σε κάθε περίπτωση, η ουσία της απόφασης δεν μεταβάλλεται. Ωστόσο, η εφαρμογή της εισάγει νέα δεδομένα για τράπεζες, servicers και επενδυτικά funds, σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική αγορά τιτλοποιήσεων παραμένει ιδιαίτερα ενεργή και εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.
Τα τρία διακριτά βήματα μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου
